Փորձ է արվում բացառել ետնաբեմում ընթացող գործընթացները

Orer.am-ը սահմանադրական բարեփոխումների քննարկումների շրջանակներում շարունակում է ներկայացնել բարեփոխումներին թե կողմ, թե դեմ կարծիքները: Ուրախ կլինենք ներկայացնել ցանկացած մասնագիտական կարծիք, որը կարող է առաջիկա հանրաքվեից առաջ լույս սփռել ներկայացվող նախագծի բոլոր նրբերանգների վրա... 

Վերջին ժամանակներս լայն քննարկումների կիզակետում է սահմանադրության նախագծով ներկայացված կայուն քաղաքական մեծամասնություն ձևավորելու և անհրաժեշտության դեպքում երկրի օրենսդիր մարմինը երկփուլ ընտրությունների միջոցով իրականացնելու առաջարկները:

Հասարակության այն հատվածը, որը թերահավատորեն է մոտենում երկրում նախաձեռնվող ցանկացած բարեփոխումների, այդ թվում և սահմանադրական բարեփոխումների իրականացմանը, քաղաքական մեծամասնություն ձևավորելու պահանջի հիմքում տեսնում է «իշխանափոխությունը բացառելու» քողարկված մտադրություն:

Իսկ մինչ օրս Ազգային ժողովում չե˚նք ունեցել քաղաքական մեծամասնություն, և արդյո՞ք այն չի ձևավորվել հենց գործող իշխանության դեմ «պայքարելու» նպատակով մեր քվեն ստացած քաղաքական ուժերի աջակցությամբ՝ ընտրություններից հետո իրենց ձեռնտու կոալիցիաներ ձևավորելու միջոցով, որոնք մինչ այդ պահը հանդես են եկել ընդդիմադիր, չեզոք, կենտրոնամետ կամ այլ հակաիշխանական դիրքերից:

Արդյո˚ք այս առումով գործող սահմանադրությունը այս առումով ավելի ընդունելի է, քան առաջարկվում է նոր նախագծով:

Գործող սահմանադրությամբ քաղաքական մեծամասնություն ձևավորելու հնարավորությունը վերապահված է ընտրված քաղաքական ուժերին, առանց որևէ բացառության, որոնք ազատ են միմյանց հետ կոալիցիաներ կազմելու միջոցով իրենց քաղաքական ռազմավարությունը փոփոխելու հարցում: Իսկ արդյո˚ք սա չի խեղաթյուրում անմիջական ժողովրդավարություն ինստիտուտի բովանդակությունը: Ստացվում է, որ ընտրողն իր ձայնը վստահում է իր մոտեցումներն ու քաղաքական հայացքները կիսող որևէ ուժի՝ ակնկալելով նրա միջոցով իր գաղափարների ներկայացումը երկրի օրենսդիր մարմնում, մինչդեռ օրենսդիր մարմնում հայտնվելուց հետո արդեն նույն այդ քաղաքական ուժը կամ այդ կուսակցությունում միաձնյա որոշումներ ընդունող անձը քաղաքական ետնաբեմում, որոշակի պաշտոնների հավակնելու ակնկալիքով, կոալիցիա է ձևավորում ընտրողի համար անընդունելի քաղաքական ուժերի հետ, որի արդյունքում փաստացի ամբողջությամբ խեղաթյուրվում է անմիջական ժողովրդավարության էությունը:

Սահմանադրության նախագծով փորձ է արվում բացառել ետնաբեմում ընթացող գործընթացներն ու հնարավորինս ապահովել ժողովրդի իրական ներգրավվածությունը երկրի կառավարմանը:

Ընտրությունների առաջին փուլի արդյունքներով կայուն քաղաքական մեծամասնություն չապահովվելու դեպքում նախագիծը պարտադիր է համարում դաշինքների ձևավորումը նախքան ընտրությունների երկրորդ փուլի իրականացումը՝ ծրագրի պարտադիր ներկայացմամբ: Այսպիսով, ընտրողն ունենում է հնարավորություն նախապես «բացահայտելու» այն քաղաքական ուժին, որի միջոցով ակնկալում է ապահովել իր ներկայացվածությունը Ազգային ժողովում:

Վենետիկի հանձնաժողովը իր եզրակացությամբ դեմ չլինելով խորհրդարանում կայուն քաղաքական մեծամասնություն ձևավորելու գաղափարին, այնուամենայնիվ գտել է, որ կայուն քաղաքական մեծամասնություն ձեւավորելու հնարավորությունը պետք է վերապահել ընտրված քաղաքական ուժերին:

Վենետիկի հանձնաժողովը վստահաբար հաշվի չի առել այն փաստը, որ մեր երկրում քաղաքական ուժերի հիմնական մասի համար կարևորվում են կուսակցական գաղափարախոսությունները, կայունությունն ու կուսակցական հեղինակությունը, այլ կուսակցական անդամների ներանձնային խնդիրները, դրանց առաջնորդների՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու ամբիցիաների բավարարումը, ուստի ընտրություններից հետո կոալիցիաներ ձևավորելու հնարավորության անարդյունավետությունը ժամանակով փորձարկված է և ապացուցված է:

Այսպես, անցյալի փորձը ցույց է տալիս, որ ընդդիմադիր կեցվածքով Օրինաց երկիր կուսակցությունը դեռևս Ազգային ժողովի 2008 թվականի ընտրություններում ընտրողների քվեն ստանալուց հետո կոալիցիայի կազմելու միջոցով, ամբողջությամբ ընդունեց այն քաղաքական երանգը, ինչն այդ պահին պահանջվում էր որոշ քաղաքական պաշտոններ ստանալու համար:

Այսպիսով, քաղաքական դեմք չունեցող և քաղաքական պահանջվող երանգն ընդունելու պատրաստ քաղաքական ուժերն, իհարկե, կփորձեն իրենց առարկայազուրկ մեկնաբանություններով ապակողմնորոշել բնակչության, ձախողել երկրում նախաձեռնվող սահմանադրական բարեփոխումները, որպեսզի շարունակեն օգտվել ներկայիս սահմանադրությամբ իրենց ընձեռնված ցանկացած պահի անհրաժեշտ քաղաքական երանգներ ձեռք բերելու և իրենց անձնական բարեկցությունն ի հաշիվ ժողովրդի կողմից ստացված քվեների ապահովելու սահմանադրական լայն հնարավորությունից:

Նախագծով առաջարկվող մոդելն ապահովում է քաղաքական թափանցիկությունը, բարձրացնում ընտրված կուսակցությունների կամ կուսակցությունների դաշինքների մոտ քաղաքական պատասխանատվութան զգացումը, հնարավորինս բացառում ընտրողներին խաբելու հնարավորությունն ու քվեների անարդյունավետ բաշխումը:

Անդրանիկ Բարսեղյան