Իմ փորձը ցույց է տվել, որ դերասան չեն ծնվում, դերասան դառնում են. Հակոբ Ղազանչյան

Orer.am-ի զրուցակիցն է Հայաստանի թատերական գործիչների միության նախագահ,Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ Հակոբ Ղազանչյանը: Մեզ հետ զրույցում նա պատմեց թատրոնի խնդիրների մասին, խուհուրդներ տվեց ապագա դերասաններին: Մանրամասները ներկայացնում ենք հարցազրույցում:

-Ի՞նչ խնդիրներ ունի այսօր Պատանի հանդիսատեսի թատրոնը:

-Այսօրվա խնդիրները թատրոնի առօրյա խնդիրներն են, որոնց առնչվում ենք այն օրվանից, երբ երկիրը անկախացավ: Սովետական տարիներին մենք չէինք մտածում լույսի վարձի, շենքի ջեռուցման մասին, չէինք մտածում դեկոր պատրաստելու մասին, որովհետև այդ ամենի համար մեզ ֆինանսավորում էին: Հիմա այդ բեռը թատրոնի ուսերին է:

Մենք տոմսերը չենք կարող թանկ վաճառել: Սա քաղաքական-սոցիալական խնդիր է, դպրոցներում բոլոր աշակերտները չէ, որ կարողանում են հեշտությամբ 600 կամ 700 դրամ վճարել: Իհարկե, մենք տրամադրում ենք նաև անվճար տեղեր:

Բեմադրական ծախսերի առումով մեծ խնդիրներ ենք ունենում, ապրում ու ստեղծագործում ենք աղքատ թատրոնի սկզբունքով, այսինքն` հին դեկորացիաներ ձևափոխելով, մոնտաժելով, հին զգեստներ վերանայելով:

Ցավոք, մեր կողքին հովանավորներ չկան կանգնած, մեր բոլոր աղերսանքներին ոչ ոք էապես չի պատասխանում:

-Կարծիք կա, որ սերնդափոխության հետ փոխվում են պահանջները, և հիմա հատկապես պատանիներին չի հետաքրքրում թատրոնը. ի՞նչ կասեք այս մասին:

-Համաձայն չեմ: Թատրոններն անօգնական են, որովհետև չեն կարող գովազդներ անել, բայց, բարեբախտաբար, դահլիճները լեփ-լեցուն են:

Պատանու հետաքրքրությունը ձևավորվում է ընտանիքում և դպրոցում: Պետք է նրանց հասանելի դարձնել գրական այն գործերը, որոնք մտածելու առիթ են տալիս, որտեղ կարող են շոշափել համամարդկային խնդիրները: Բարձրարժեք հումորին դեմ չենք, բայց հումորն էլ պետք է լինի այնպիսին, որ մտածել տա:

-Ի՞նչ ներկայացումներով է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնը դաստիարակում դպրոցականին:

-Շատ լավ ներկայացումներով: Ունեցանք «Մերսեդես», որն այսօրվա պատանուն այնքան էլ հոգեհարազատ չի լինի. 1 ժամվա մեջ պատմվում է հայ ժողովրդի վիճակը հետպատերազմյան շրջանում:

Թատրոններում կան շատ նվիրյալներ, որոնք ցածր աշխատավարձով առավոտից երեկո ծառայում են թատրոնին, հիվանդ են թատրոնով. պետք է իմանալ նրանց մասին ու գնահատել:

-Ներկայացումների ցանկում կա՞ն հայրենասիրական պիեսներ:

-Մեր ռեպերտուարում բոլոր պիեսները հայրենասիրական են: Պարտադիր չէ բեմից գոռալ` ես սիրում եմ իմ հայրենիքը: Մենք արծարծում ենք ընտանիքի պահպանման, հայրենի հողի, արտագաղթը դադարեցնելու, սիրո թեմաները: Այս բոլորը հայրենասիրություն են:

Թատրոնները անզոր են դարձել հզոր պրոպագանդայի առջև, այն հնարավորությունների առջև, որ ունեն հեռուստաընկերությունները, բայց անում են հնարավորը, որ կանչեն ու կրթեն հանդիսատեսին:

-Ինչպե՞ս տեղ հասցնել թատրոնի կարևորությունը դպրոցականներին, ի՞նչ անել, որ ավելի շատ գան թատրոն:

-Նախ, կարևոր է գրագետ մարդ դաստիարակելը: Երբ դասարանը գալիս է թատրոն, հաջորդ օրը դասղեկը կարող է քննարկում կազմակերպել, կարող են հրավիրել բեմադրիչին և դերակատարներին, որպեսզի նրանք էլ մասնակցեն քննարկմանը: Սա կլինի սերը դեպի թատրոն արթնացնելու ճանապարհ:

-Հայաստանում քիչ չեն թատերական փառատոնները: Դրանցից ո՞րն եք տեսնում որպես դերակատար թատրոնի զարգացման գործում:

-Մենք ունենք Արմմոնո, Շեքսպիրյան փառատոն, Հայ ֆեստ, Թատրոն իքս, Տիկնիկային թատրոնի փառատոն, Մնջախաղի թատրոնի փառատոն: Բոլորը անհրաժեշտ փառատոններ են: Սրանք ոչ միայն հանդիսատես կրթելու միտում ունեն, այլև հետաքրքիր կամուրջ են Հայաստանից դուրս գտնվող թատրոնների և մեր թատրոնների միջև միջազգային կապ ստեղծելու գործում:

Փառատոնների ժամանակ ստեղծվում են համագործակցություններ, ծրագրեր, հրավիրվում են այլ փառատոնների տնօրենները, որոնք դիտում են ներկայացումները, դրանցից մեկը հավանում են ու տանում իրենց փառատոն:

-Ի՞նչ ներկայացումներ են լինելու Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում մոտ ապագայում:

-Նոր հանձնեցինք «Մաթոս և Մաթիլդա» հեքիաթը, որը բեմադրեց Գառնիկ Հովհաննիսյանը: Հիմա Իշխան Ղարիբյանը պատրաստում է «Մերի Պոպինս»-ը. հույս ունեմ, որ այս տարի կհասցնենք ավարտել: Պետք է Ամանորի ներկայացում անենք, նոր ծրագիր ունենք:

Ես էլ մի միտք ունեմ: Նորայր Ադալյանը մի կարճ պատմվածք ունի, ուզում եմ այդ պատմվածքի հիման վրա ներկայացում ստեղծել: Ընդամենը Հանճարի հուղարկավորությունն է, բայց հանճարը եղել է փողոցի հավաքարար, ոչ թե մշակութային կամ քաղաքական գործիչ: Ներկայացումը կլինի առանց «Մերսեդես» -ից հետո ինձ թվաց` պահանջ կա. ներկայացման հիսուն տոկոսը էտյուդների հիման վրա էր:

Հիմա անընդհատ մտածում եմ, դրանով եմ ապրում, հենց բանալին գտա, կսկսեմ աշխատանքները:

-Կա՞ ներկայացում, որ խորհուրդ կտայիք չդիտել:

-Ո՛չ: Իսկական հանդիսատեսը պետք է ամեն ինչ դիտի, լավին ասի` լավ է, վատին` վատ է, այսպիսով` թատրոնին ստիպի ճիշտ զարգանալ:

-Ի՞նչ խորհուրդ կտաք այն երիտասարդներին, ովքեր փորձում են մուտք գործել թատրոնի աշխարհ:

-Կարծիք կա, որ դերասան լինելու համար պետք չէ գրագետ մարդ լինել, որ դերասան ծնվում են, որ դա Աստծո կողմից տրված շնորհ է. ո՛չ: Յուրաքանչյուր մարդ, որ որոշել է իր կյանքը կապել թատրոնի հետ, պետք է գրագետ լինի, աշխատասեր:

Իմ փորձը ցույց է տվել, որ դերասան չեն ծնվում, դերասան դառնում են. դա տառապանք է, դաժան սխալներ են, սայթաքումներ են: Պետք է հաղթահարել, ոչ մի դեպքում չընկճվել: Պետք է իմանան իրենց պատմությունը, բայց հիմա ավելի շատ գիտեն հոլիվուդյան աստղերի կենսագրությունները:

Պետք է հասկանալ, որ որտեղ էլ լինի, գռեհիկ խոսել չի կարելի…

Զրուցեց Լիանա Կարապետյանը