Հայաստանը պետք է պատրաստ լինի ստեղծված իրավիճակից օգուտ քաղելուն. Հ. Սուքիասյան

Փետրվարի վերջին Մոսկվայի և Վաշինգտոնի միջև համաձայնագիր ստորագրվեց, որից հետո փետրվարի 27-ից Սիրիայում հաստատվեց հրադադարի ռեժիմ: ՌԴ նախագահն այս առիթվ հայտարարեց, որ Ռուսաստանին հաջողվել է կարևորագույն հաջողություն աձանագրել Սիրիայում խաղաղություն հաստատելու հարցում և դրանով իսկ վերջ դնել արյունահեղությանն ու բռնություններին: Իրականում ի՞նչ է սա նշանակում և արդյո՞ք կարելի է արձանագրել, որ Ռուսաստանն այս քայլով վերջնականապես ավարտեց իր դիրքերի ամրապնդումը Մերձավոր և Միջին արևելքում և ԱՄՆ-ին ստիպեց դուրս գալ այդ տարածաշրջանից: Այս և այլ հարցերի մասին է Orer.am-ի զրույցը քաղաքագետ Հայկ Սուքիասյանի հետ:

- Պարոն Սուքիասյան, Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև վերջերս կնքված հաշտության համաձայնագրով Ռուսաստանը կարծես վերջնականապես ամրապնդեց իր դիրքերը Մերձավոր և Միջին արևելքում, ուստի կարո՞ղ ենք ասել, որ Ռուսաստանը սրանով նաև ցույց տվեց, թե ով է այդ տարածաշրանի իրական «տերը»:

- Իմ կարծիքով՝ հրադադարի մասին համաձայնագրի ստորագրումը Ռուսաստանի գերակայության հաստատման փաստաթուղթ է և, ամենայն հավանականությամբ, սրանով ԱՄՆ-ն խաղից դուրս է գալիս: Սակայն, հասկանալի չէ համաձայնագրի այն կետը, որում ասվում է, որ հաստատվում է հրադադար, սակայն անհրաժեշտության դեպքում այն կարող է շարունակվել: Դա սոփեստություն է, և ինձ թվում է, որ ԱՄՆ-ն խաղից դուրս է գալիս, բայց, որպես գերտերություն, չի կարող ասել, որ հենց այնպես որոշել եմ դուրս գալ, այսինքն՝ ԱՄՆ-որոշել է անուղղակիորեն դուրս գալ խաղից:

- Ռուսական ռազմաբազայի տեղակայումից հետո պարզ դարձավ, որ պատրաստվում է երկար մնալ այնտեղ: Արդյո՞ք այն որոշ առումով նպաստեց ԱՄՆ-ի դիրքերի թուլացմանը և, ինչու ոչ, նաև դուրս մղմանը տարածաշրջանից:

- Դա տեսանելի է նաև այլ հարթությունից դիտարկելու ժամանակ, օրինակ՝ նաև Իրանի հանդեպ իրականացվող պատժամիջոցների վերացումը, այսինքն՝ կարող ենք ասել, որ մեծ է հավանականությունը, որ սրանով ԱՄՆ-ը որոշում է կայացրել Մերձավորարևելյան տարածաշրջանում հաշվի առնել Ռուսաստանի շահերը և դուրս գալ այդ տարածաշրջանին վերաբերող ակտիվ քաղաքականությունից:

- Թուրքիայի հիստերիկ վարքագիծը դրա՞ հետևանքն է, քանի որ այլևս իր թիկունքին չի կարող զգալ ԱՄՆ-ի հովանավորությունը և ստիպված է դեմ առ դեմ պայքարել Ռուսաստանի հետ:

- Թուրքիայի կողմից դրսևորվող ագրեսիան բխում է իր երկրի ազգային, պետական շահերից: Իրանի հանդեպ պատժամիջոցների դադարեցումը, իմ կարծիքով, նույնպես Թուրքիայի հանդեպ ճնշում գործադրելուն էր ուղղված: Ամենայն հավանականությամբ, Թուրքիայի հաշվարկներն ԱՄՆ-ի հարցում սխալ են դուրս եկել, քանի որ այլևս ակնառու է, որ ԱՄՆ-ը չի պատրաստվում Թուրքիային պաշտպանել: Եթե Թուրքիան շարունակի նույն ռազմավարությունն իրականացնել, ապա անպայման կպարտվի:

- Այս համատեքստում Եվրոպական միությունն ի՞նչ դիրքորոշում կընդունի, քանի որ եթե ԱՄՆ-ն դուրս է գալիս խաղից, ապա ԵՄ անդամ երկրները նույնպես մնում են խաղից դուրս վիճակում:

- Գերմանիայի ԱԳՆ-ն վերջերս հոդված էր հրապարակել, որում տեսակետ էր հայտնում, թե Ասադը փրկվել է: Սրանով նրանք ևս փորձում են տեղեկացնել, որ Ասադի վարչակարգի տապալմանն ուղղված ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը պարտություն է կրել: Իմ կարծիքով՝ ԵՄ-ն նույնպես կամաց-կամաց ձեռքերը կլվանա այդ հարցից: Այստեղ ամենամեծ տուժող կողմը Թուրքիան է, ինչը ձեռնտու է Հայաստանին:

- Առաջիկայում Սիրիայում տեղի են ունենալու նախագահական ընտրություններ: Հնարավո՞ր է, որ Ասադը կրկին վերընտրվի:

- Հայաստանին շատ ձեռնտու կլինի, որ ալավիները մնան, քանի որ նրանք պրոհայկական դիրքորոշում ունեցող ուժ են, բայց, թե ով կհաղթի նախագահական ընտրություններում, այս պահին դժվար է կանխատեսել: Եթե հարցին մոտենում ենք Ռուսաստանի դիրքերից, ապա նրանք ցանկություն ունեն, որ ալավիները հաղթեն նախագահական ընտրություններում:

- Այդ դեպքում արդյո՞ք ռուս-թուրքական ներկայիս հարաբերություններն ավելի չեն սրվի:

- Եթե նույնիսկ սրվեն, ապա դա մեր շահերից կբխի: Մեկ բան ակնհայտ է: Ռուս-թուրքական մերձեցումը Հայաստանի դեմ է: Թուրքիան, ինչքան էլ շարունակի վատացնել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, այս պահի դրությամբ միանշանակ է, որ պատերազմի վտանգ չկա: Ռուսաստանը, ինչպես տեսնում եք, Թուրքիայի ճնշման համար փափուկ ուժ է կիրառում, բայց եթե Թուրքիան շարունակի նույն քաղաքականությունը վարել Սիրիայի և Ռուսաստանի հանդեպ, չի բացառվում, որ հարցն ավելի լրջանա:

- Ռուսաստանը փափուկ ուժ կիրառելու ճանապարհին ակտիվացրել է հայկական հողերի և ռուս-թուրքական դաշնագրի մասին քննարկումները: Այդյո՞ք սա չի նշանակում, որ Ռուսաստանն իր շահերից բխող քայլեր կատարելու ժամանակ կրկին փորձում է Հայաստանին ներքաշել ռուս-թուրքական ինտրիգի մեջ:

- Հայաստանը Մերձավոր և Միջին արևելքի և ՀԱՊԿ շրջանակներում գործող պետություն է և մենք չենք կարող նման իրավիճակներից դուրս մնալ: Մենք, եթե չցանկանանք էլ, մեզ ներքաշելու են նման գործընթացներում: Սա մենք պետք է իմանանք և պատրաստվենք դրան: Պատրաստվել ասելով ես նկատի ունեմ, որ ոչ թե թանքվենք, որ մեզ չտեսնեն, այլ պետք է պատրաստ լինենք իրավիճակից օգուտ քաղել: Եթե Ռուսաստանը մեր կարիքն ունի և այս պահին իսկապես ունի, դրա համար է հայկական հարցը սկսել շահարկել, ապա Հայաստանը պետք է դիրքորոշում հայտնի և պարզաբանում ստանա, որ եթե Հայաստանը սատարի Ռուսաստանին, փոխարենն ի՞նչ կստանա: Աշխարհաքաղաքական ներկայիս իրավիճակում մեզ հարմար պահ է մեր խնդիրները բարձրաձայնելու համար, բայց, իմ կարծիքով, ոչ թե Թուրքիայի հայկական հողերի հարցը պետք է բարձրացվի, այլ Նախիջևանի: Այսինքն՝ ինչքան էլ մենք թաքնվենք, միևնույնն է, մեր տեղը բոլորն էլ գիտեն և եթե հարևանի տունը կրակի մեջ է, ապա այդ ծուխը ձեզ մոտ էլ է հասնում, ուստի հարկավոր է ոչ թե այդ ծխից խեղդվել, այլ դրանից օգուտ քաղել:

Արմինե Գրիգորյան