Վերադարձ դեպի անցյալ. ի՞նչ են տալիս հայկական կողմին եռակողմ հանդիպումները. պարզաբանում է Ստյոպա Սաֆարյանը
Թեեւ հայ-ադրբեջանական սահմանագիծը գտնվում է հայ զինվորի ամբողջական վերհսկողության ներքո, այնուամենայնիվ, լարված վիճակը նկատելի է, իսկ մարդկային կորուստներն անդառնալի:
Վերլուծելով ՌԴ-Հայաստան-Ադրբեջան ԱԳ նախարարների հանդիպման ֆոնին սահմանային վերջին զարգացումները՝ քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանը նկատեց. «Իրականում եռակողմ հանդիպումները մի ստրատեգիա է, որի հետ մենք բախվեցինք 2008 թ-ից հետո: Դրա էությունը կայանում է հետեւյալում՝ Ադրբեջանի պարագայում նպատակը հետեւյալն է՝ ճնշում գործադրել հայկական կողմի կամքի վրա ու ազդել բանակցությունների ու հայկական կողմի վրա, ինչպես նաեւ շանտաժի ենթարկել միջազգային հանրությանն ու միջնորդներին, որ խնդիրը լուծեն իրենց ցանկալի տարբերակով: Ցավոք սրտի, 2008թ-ից հետո կամ չկարևորեցին, կամ էլ չհասկացան, որ Ադրբեջանի նման պահվածքը՝ հյուծող պատերազմ կոչվածը, որը դրսեւորվում է անընդմեջ՝ դիպուկահարներով հայ զինվորների սպանությամբ, լոկալ արկածախնդրությամբ, դիվերսիոն ներթափանցման փորձերով եւ այլ տարբերակներով, իրականում նպատակ ունի ազդել բանակցային գործընթացի վրա»,-ասաց քաղաքագետը՝ ընդգծելով, որ հակառակորդի տվյալ մեթոդաբանությունը վաղուց պետք է կանխվեր, որը, ցավոք սրտի, ժամանակին չարվեց, ու այսօր արդեն մենք բախվեցինք ավելի արյունոտ տարբերակի՝ վառ օրինակ է ապրիլյան քառօրյա պատերազմը:
«Ռուսաստանը՝ որպես համանախագահող երկիր, իր շահագրգռվածությունն ունի հարցի շուրջ: Նա՝ որպես համանախագահող երկիր, ցանկանում է առանձնանալ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների շրջանում ու ցույց տալ իր ազդեցությունը կողմերի վրա: Այս առումով նման միջադեպերը, որոնք ավելացնում են կողմերի վախերն ու ռիսկերը, առայժմ նրան հնարավորություն են տալիս ռեգիոնը կառավարել միանձնյա, որովհետեւ Ռուսաստանն օբեկտիվորեն ունի մեծ ազդեցություն հակամարտության կողմերի վրա: Այս կտրվածքում ապրիլյան պատերազմից հետո, երբ հայաստանյան իշխանությունները գիտակցեցին դրա վտանգավորությունը, դրեցին պահանջ՝ Սերժ Սարգսյանն առաջ քաշեց մի քանի խնդիր, որոնցից մեկը բանակցությունների համար խաղաղության միջազգային երաշխիքների տրամադրումն է, որի հիման վրա էլ Վիեննայում մայիսի 16-ին որոշումներ ընդունվեցին համապատասխան մեխանիզմների ներդման շուրջ, որպեսզի հասկանան, թե որ երկիրն է այդ արկածախնդիրը ու հրահրող կողմը: Շեշտ դրվեց նաեւ մշտադիտարկման կարողությունների վրա: Այդ երկու որոշումները վտանգավոր էին իմ կողմից նկարագրված ստրատեգիաների համար՝ հետագայում շարունակելու առումով: Դա է պատճառը, որ Ադրբեջանն առաջին հերթին, ինչպես անգամ ՌԴ արտգործնախարարությունը խոստովանեց, ինչ որ չափով նաեւ ՌԴ-ն շահագրգիռ չէին, որ այս խաղն ավարտվի»,-ասաց քաղաքագետը՝ հավելելով, որ այժմ իրականացվում է վերադարձ դեպի անցյալ ծրագիրը, երբ Ադրբեջանն արդեն կա՛մ բանակցություններից իր հիասթափություններն արտահայտելու, կա՛մ առաջիկա բանակցությունների վրա ազդելու նպատակով ուղղակի նման արկածախնդրություններ է նախաձեռնում՝ հասկացնելով, որ այս ամենը շարունակություն է ունենալու, եթե խնդիրը չլուծվի իր պատկերացրած ձեւով:
Ինչ վերաբերում է հայկական կողմին, ապա ըստ Ստյոպա Սաֆարյանի՝ այս ամիսների ընթացքում մենք փորձում էինք ցույց տալ, թե հանդիպելու շահագրգռվածություն չունենք. «Գիտենք, որ Ռուսաստանը դեռ տարեսկզբից էր ցանկանում եռակողմ հանդիպում կազմակերպել հեռահար նպատակի շրջանակներում, որպեսզի եռակողմ հանդիպումների ֆորմատը նույնպես պահպանվի: Ինչ խոսք, հայկական կողմը ցույց էր տալիս իր շահագրգռվածությունն այդ հանդիպման հետ կապված, այստեղ, ցավոք, մյուս երկու պետությունների շահերը համընկան: Բնական է, որ Ադրբեջանը գիտակցում է ՌԴ-ի շահագրգռվածությունը ու դրա համար էլ օրերս հերթական անգամ բավական լուրջ միջադեպեր սանձազերծեց եւ՛ Տավուշում, եւ՛ Արցախի սահմանին: Ցավոք սրտի, մենք չենք կարողանում կյանքի կոչել Վիեննայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները նման միջադեպերից խուսափելու համար: ԱԳ նախարարի այցից առաջ գիտեինք, որ երրորդ զոհն ունենք սահմանին վերջին օրերի կտրվածքով: Կա նաեւ ակնհայտ հետեւողականության պակաս: Կարծում եմ, որ նման պարագայում պարզապես պետք էր եռակողմ հանդիպմանը գոնե այդ օրը չմասնակցելու խնդիր դրվեր: Այլապես ստացվում է, որ Ադրբեջանի ստրատեգիան աշխատում է անկախ նրանից, թե ինչ ծանրության կորուստներ է տվյալ պետությունը պատճառում հայկական կողմին: Սա վերին աստիճանի վտանգավոր հետեւություն է, որն անում է Ադրբեջանը»:
Քաղաքագետը վստահեցնում է, որ վերջին զարգացումները խոսում են այն մասին, որ ամենն այդքանով չի ավարտվելու, ու հին սցենարները կրկնվելու են: Հարկավոր է ձեռնարկել կոչ քայլեր ադրբեջանական կողմին զսպելու համար:
Սոսե Չանդոյան
