Բայց դուք ունեք Արարատ, որտեղ կանգ էր առել Նոյյան տապանը. ORER.am-ի բացառիկ հարցազրույցը Հայաստանում գտնվող Նանսենի հայրենակցի՝ Թոր Հեյերդալ Կրտսերի հետ (լուսանկարներ)
Այսօր Հայաստան է այցելել նորվեգացի հայտնի ճանապարհորդ, ազգագրագետ, հնագետ և գրող Թոր Հեյերդալի որդին՝ Թոր Հեյերդալ Կրտսերը: Նորվեգացի ճանապարհորդի առաջին այցելության վայրը Նոր Նորքում գտնվող` Խաղաղության նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ֆրիտյոֆ Նանսենի նորակառույց թանգարանն էր: Նախքան նորվեգացի բևեռախույզ, դիվանագետ, գիտնական, հումանիստ Ֆրիտյոֆ Նանսենի թանգարան այցը՝ Թոր Հեյերդալ Կրտսերը շրջեց թանգարանի տարածքում կառուցված հուշարձանների պուրակում, ծանոթացավ «Նանսենի անձնագիր» կոչվող հուշարձանին և հայտնեց իր զարմանքն ու հիացմունքը: Նորվեգացի հյուրին տեղեկացրին, որ 320 000 հայ արժանացել է Նանսենի անձնագրի: Այնուհետև Թոր Հեյերդալ Կրտսերն այցելեց թանգարանի հարևանությամբ գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի-հուշահամալիր, լուսանկարվեց Նանսենի արձանի մոտ և առանց հիացմունքը թաքցնելու մտավ Նանսենի անվան թանգարան: Նորվեգացի ճանապարհորդին հետաքրքրում էր, թե արդյո՞ք թանգարանն ամբողջովին նվիրված է Նանսենին, թե՞ թանգարանում ինչ-որ անկյուն զբաղեցնում են Նանսենի մասին պատմող փաստերն ու հուշերը: Հարցին պատասխանողները շատ էին. ՙՈ՛չ, սա Նանսենի անվան թանգարանն է և նվիրված է միայն մեծ մարդասերին՚: Նանսենի անվան թանգարանից հետո Թոր Հեյերդալ Կրտսերն ուղևորվեց Հայոց Ցեղասպանության զոհերի թանգարան: Թանգարանում ազգագրագետ-հնագետն ուշադրությամբ լսեց Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերող փաստերը, լուսանկարվեց ու խոնարհվեց Ծիծեռնակաբերդի անմար կրակի առաջ:
Այնուհետև ORER.am-ը բացառիկ հնարավորություն ունեցավ ուղղել իր հարցերը Թոր Հեյերդալ Կրտսերին.
-Պարո՛ն Թոր Հեյերդալ, դուք միշտ նշում եք, որ Նանսենը Ձեր հոր ոգեշնչման աղբյուրն է եղել: Շարունակո՞ւմ են նորվեգացիները ոգեշնչվել Նանսենով:
-Այո, Նանսենը ոչ միայն իմ հոր, այլ բազմաթիվ նորվեգացիների ոգեշնչման աղբյուրն է:
-Սպասելի՞ էր Ձեզ համար Նանսենի մեծարումը Հայաստանում, թանգարանի կառուցումը և տեղյա՞կ են նորվեգացիները դրա մասին:
-Ե՛վ սպասելի էր, և՛ ոչ,: Այո և ոչ: Ես գիտեի, որ հայերը ճանաչում են Նանսենին, սակայն որ Նանսենն այսքան մեծարված և հարգված է հայերի կողմից՝ դա մեծ անակնկալ էր ինձ համար:
-Սա Ձեր առաջին այցն է Հայաստան: Այս մի քանի ժամերի ընթացքում ինչպիսի՞ տպավորություն ստացաք Հայաստանից և հատկապես Ցեղասպանության ինստիտուտ-թանգարանից:
-Այս առավոտ իմ առաջին առավոտն էր Հայաստանում, և կարող եմ իմ արագ ստացած առաջին տպավորությունն ասել՝ պարզապես հրաշալի է, մարդիկ այստեղ բարի են ու հյուրասեր: Հայաստանի բնությունը շատ գեղեցիկ է, Նորվեգիայի նման լեռներով է շրջապատված, բայց դուք ունեք Արարատ, որտեղ կանգ էր առել Նոյյան տապանը: Ինչ վերաբերում է Ցեղասպանության թանգարանին, ապա, իհարկե, բոլոր ազգերը գիտեն Հայոց ցեղասպանության մասին, բայց երբ գալիս ու քո աչքերով ես տեսնում Ցեղասպանության թանգարանը... այն անասելի ու խորը տպավորություն է թողնում: Եվ սա կարծես մարմնացումն է Գերմանիայում և Նորվեգիայում գոյություն ունեցած համակենտրոնացման ճամբարների, սա նաև նրանց ամբողջությունն է: Չեմ կարողանում պատկերացնել, թե ինչպե՞ս կարող են մարդիկ նման դաժան գործողություններ իրականացնել:
-Ձեզ կրկին սպասե՞նք Հայաստանում:
-Ես 76 տարեկան եմ, դեռ երիտասարդ եմ և անպայման կրկին այցելելու եմ Հայաստան:
Բեթղեհեմ Արաբյան
