«Տիտանիկի» կործանումն իրականում արտառոց երևույթ չէր

Մենք գիտենք, որ...

1912 թվականին «Տիտանիկ» զբոսանավի կործանումը հանդիսանում է մարդկության պատմության ծովային ամենամասշտաբային աղետներից մեկը։

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ։

Իրոք «Տիտանիկի» կործանման թեմայով բազմաթիվ գրքեր, կինոնկարներ (ավելի քան 17 կինոնկար և երկու սերիալ) ու հոդվածներ են գրվել, անգամ կա «Տիտանիկ» մյուզիքլ և օպերա-ռեքվիեմ։ Ի վերջո, ձևավորվել է այն մոլորությունը, որ այս աղետը մարդկության պատմության ծովային ամենահայտնի և մասշտաբային աղետն է։ Սակայն իրականում այս զբոսանավի կործանումը, չի կարելի համարել մարդկության պատմության մեջ ինչ-որ արտասովոր ծովային աղետ՝ ո՛չ իր զոհերի քանակով և ո՛չ էլ իր հնչեղությամբ։ «Տիտանիկի» կործանման արդյունքում զոհվել է 1513 մարդ։ Օրինակի համար ասենք, որ 1940 թվականին գերմանական ռմբակոծիչները ֆրանսիայի ափերի մոտ խորտակել են բրիտանական տրանսպորտային «Լանկաստիա» նավը, որն ուներ մոտավորապես 7 000 ուղևոր։ Վթարի վայրում նավի խորտակման հետևանքով առաջացած հսկայական ջրապտույտը կլանել է ավելի քան 4 500 մարդու, որն, ի դեպ, 3 անգամ ավելի մեծ թիվ է, քան արձանագրվել է հանրահայտ «Տիտանիկի» կործանման դեպքում։ Էլ ավելի մեծ թվով զոհեր են արձանագրվել 1945 թվականին խորհրդային «С-13» սուզանավի կողմից տորպեդահարված գերմանական «Վիլհելմ Գուստլոֆֆ» գծանավի խորտակման դեպքում։ Ըստ պաշտոնական տվյալների, այդ միջադեպի ժամանակ զոհվել է ավելի քան 7 700 մարդ։ Մեկ այլ խորհրդային սուզանավ խորտակել է գերմանական տրանսպորտային «Գոյա» նավը, որտեղ գտնվում էր 5 000 -7 000 ուղևոր։ Ժամանակին բրիտանական ավիացիան խորտակել էր նաև «Կապ Արկոնե» գծանավը իր 5 000 կալանավորներով։ Իհարկե, այս ամենը եղել է պատերազմի ընթացքում, բայց այնպես չէ, որ «Տիտանիկի» կործանումը խաղաղ ժամանակների ամենամեծ վթարն է։ Օրինակ, 1987 թվականին Ֆիլիպինների ափերին «Դոնա Պասա» լաստանավի՝ տանկերի հետ բախման արդյունքում զոհվել է ավելի քան 4 000 մարդ։ Իհարկե, այնպես չէ, որ «Տիտանիկի» կործանումը «շարքային իրադարձություն» է։ Իրոք, սա խոշոր աղետ է, բայց ոչ ամենախոշորը ու ոչ էլ ամենախոշորների թվում է։ Ի դեպ, բավականին հետաքրքիր են «Տիտանիկի» կործանման պատճառների վարկածները։ Համընդհանուր է այն վարկածը , որ զբոսանավը կործանվել է այսբերգի հետ բախման արդյունքում, որի հետևանքով նրա կորպուսի վրա առաջացել է 90 մետր երկարությամբ ճեղքվածք։ Սակայն ամենավերջին հետազոտություններով պարզվել է, որ այսբերգն իրոք եղել է, բայց կորպուսի հսկայական ճեղքվածքի հարց այնքան էլ ճիշտ չէ։ Ուլտրաձայնային հետազոտությունը պարզել է, որ 20 մետր խորության վրա գտնվող նավի վրա առկա է միայն ընդամենը մեկ քառակուսի մետր մակերեսով անցք։ Ինչ որ է, հնարավոր է, որ անգամ այդ փոքրիկ վնասվածքն է խորտակել զբոսանավը։ Նշենք միայն , որ «Տիտանիկի» կործանման հարցով կան նաև այլ վարկածներ. առաջինն այն է, որ այն խորտակվել է գերմանական սուզանավի տորպեդահարումից, երկրորդը՝ որ զբոսանավում հրդեհ է բռնկվել, ըստ երրորդ վարկածի, այդ ամենում մեղավոր է զբոսանավով տեղափոխվող Ամեն-Օտուի մումիան, որը եղել է Ամենհոտեբ 4-րդ փարավոնի ժամանակների հայտնի պայծառատես։

Նշենք, որ Կեմերոնի՝ 11 «Օսկար» ստացած «Տիտանիկ» հանրահայտ գեղարվեստական ֆիլմը հայտնի է նաև իր ուրիշ ձեռքբերմամբ։ Կինոգետ-պատմաբանները այդ կինոնկարում արձանագրել են ավելի քան 157 սխալ։ Օրինակ՝ ամենաակնառուն խեղդվողներից մեկի ձեռքի էլեկտրոնային ժամացույցն է, որն ուղղակի չէր կարող լինել 1912 թվականին։ Չէր կարող լինել նաև ֆիլմում ցուցադրված կանաչ գույնի Ազատության արձանը։ Իհարկե, հիմա այդ արձանը կանաչ գույն ունի, բայց 1912 թվականին այն դեռևս դարչնագույն էր, իսկ «կանաչել» է միայն 1921 թվականին։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը