Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Սիբիրյա՞ն, թե՞ չինական. ինչպես անիսոնի համով խմիչքները դարձան տարածված. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (19 նոյեմբերի). Պելեի 1000-րդ գոլը, առաջին խաղալիք երկաթուղին, 71 միլիոն դոլարանոց նկարը. «Փաստ» Մեզ շրջապատող տարածաշրջաններն այնուհանդերձ պատրաստվում են նոր բախումների․ Արտակ Զաքարյան Թվային դարաշրջանի սրացող «համավարակը». ի՞նչ վտանգներով է հղի էկրանների առջև չափից ավելի երկար ժամանակ անցկացնելը. «Փաստ» Ընդդիմությունը մեծ ռիսկեր է տեսնում, իշխանությունը հակադարձում է. «Փաստ» «Փորձում ենք ուժեղ լինել, Վոլոդյաս այդպես կցանկանար». Վոլոդյա Մխիթարյանն անմահացել է նոյեմբերի 9-ին Քարվաճառում. «Փաստ» Խաղաղության պատրանքը և ուժի գործոնն առաջ մղող միջազգային իրավիճակը. «Փաստ» Փոփոխություններ դեպի մի շարք երկրներ արտահանումների մասով արտոնությունների ծրագրում. «Փաստ» «Փորձում է «շպագատ» իջնել, բայց չի կարողանալու, իսկ արդյունքում միակ տուժողը մեր ժողովուրդն է լինելու». «Փաստ» Հավերժական «համեղ գործընկերները». ինչպես են դառնում իշխանությունների «սիրելին». «Փաստ»

Ո՞ր դարերից է գալիս դիտախողովակի պատմությունը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Դիտախողովակը (մոնոկուլ յար, աստղադիտակ) օպտիկական դիտարկման սարք է: Այն լայնորեն օգտագործվում է լանդշաֆտը և աստղային երկինքը ուսումնասիրելու, ինչպես նաև տարածքը պարեկելու և փրկարարական գործողությունների համար: Ոչ ոք հստակ չգիտի, թե երբ է հորինվել առաջին մոնոկուլ յարը: Հայտնի է միայն, որ նույնիսկ մեր դարաշրջանից առաջ շումերները, եգիպտացիները, հույները և մայաները փորձել են այնպիսի սարք ստեղծել, որը կօգնի խոշորացնել իրերը, դիտարկել հեռուն: Մոնոկուլ յարը ամենավաղ հնագույն օպտիկական գործիքներից մեկն էր: Հին հռոմեացիները նկատել են ջրով լի անոթի միջով անցնող լույսի ճառագայթների շեղումը:

Նրանք փորձել են կրկնել այդ էֆեկտը՝ նպատակ ունենալով պատկերը մեծացնել՝ ապակուն որոշակի ձև տալով: Այդպես հայտնվել են ոսպնյակները: Մոնոկուլ յարի ստեղծման պատմությունից հայտնի է, որ 13-րդ դարում անգլիացի ֆրանցիսկյան վանական Ռոջեր Բեկոնն էր փորձեր կատարում ուռուցիկ ոսպնյակների հետ՝ դրանք զուգակցելով գոգավոր հայելիների հետ: Բեկոնի դիտարկումները նրան դրդել են տալ մոնոկուլ յարի կամ աստղադիտակի նախատիպի նկարագրությունը դեռ 1268 թվականից:

1509 թվականին մեծ գյուտարար, նկարիչ, գիտնական և գրող Լեոնարդո դա Վինչին է մշակել երկու ոսպնյակներով աստղադիտակի առաջին մանրամասն գծագիրը, որտեղ հստակ պատկերված է ճառագայթների անցման ուղին դրանց միջով: Նա նաև հայտնագործել է ոսպնյակներ հղկող մեքենան: Սակայն այդ տարիներին նրա աշխատանքները գործնական կիրառություն չեն գտել: Մի փոքր ուշ՝ 1558 թվականին, իտալացի Ժանբատիստա դելլա Պորտան իր «Բնական մոգություն» գրքում մանրամասն նկարագրել է ուռուցիկ ոսպնյակների օգտագործումը առարկաները մեծացնելու համար, իսկ գոգավորները՝ հեռուն ցույց տալու համար: Ժանբատիստայի մոնոկուլ յարը այնքան էլ հզոր չի եղել, օրինակ՝ աստղային երկինքը դիտելու համար:

Գիտնական Գալիլեո Գալիլեյը նույնպես սկսել է հետաքրքրվել աստղադիտակի ստեղծմամբ 17-րդ դարի սկզբին: Շուտով նա ստեղծել է այն: Դա տեղի է ունեցել 1608 թվականին: Նա ստեղծել է աստղադիտակմոնոկուլ յար: Այդ գյուտի օգնությամբ Գալիլեյը կատարել է իր ամենամեծ հայտնագործությունները, որը շրջել է մարդկության աշխարհայացքը: Աստղադիտակը հնարավորություն է տվել նրան դիտել երկնային մարմինները, որի արդյունքում նա հայտնաբերել է Արեգակի, Յուպիտերի և նրա արբանյակների բծերը և Ծիր Կաթին համաստեղության մի քանի աստղեր: 1624 թվականին Գալիլեյը առաջինն է սկսել աստղադիտակների մասսայական արտադրությունը:

Ցավոք, սարքի պիտանելիության ժամկետը կարճ է եղել այն պատճառով, որ խողովակը պատրաստված է եղել թղթից, և ոսպնյակները դրանից հաճախ դուրս են ընկել: Չնայած այդ ակնհայտ թերություններին, Գալիլեյի աստղադիտակները ժամանակին օգտագործվել են ամբողջ Եվրոպայում, հատկապես ճանապարհորդելիս: Պետք է նաև նշել, որ Գալիլեյն առաջինն է երկու մոնոկուլ յարներ միացրել իրար և ստեղծել առաջին հեռադիտակը: Ներկայումս աշխարհում ավելի տարածված են ոչ թե մոնոկուլ յարները, այլ բինոկուլ յարները, այսինքն՝ հեռադիտակները: Այնուամենայնիվ, չպետք է մոռանալ, որ աստղադիտակները սովորաբար հենց մոնոկուլ յարներ են, այսինքն՝ դիտախողովակներ:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և մյուս զոհվածների հիշատակին նվիրված անկյուն կստեղծվիԴուք՝ մեր կողքին, մենք՝ ձեր կողքին. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)ԱԺ Ուժեղ Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Մարիաննա Ղահրամանյանի պատասխանը ՊՆ հայտարարությանըՍամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ ՄիրզոյանՄեր բոլորի խնդիրն է ամեն գնով պաշտպանել Անկախության հռչակագիրը. Ավետիք ՉալաբյանՍամվել Կարապետյանն անազատության մեջ է գտնվում Հայաստանի Սահմանադրությունը պաշտպանելու համար․ Տիգրան ԱբրահամյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ իշխանությունը հավերժ չի, մի օր հատիկ առ հատիկ բոլոր էս այլասերումների ու անիրավությունների համար պատասխան եք տալու․ Աննա ԿոստանյանԱդրբեջանի նախապայմանները վերջ չունեն, իսկ հայ ժողովուրդը մեզ զիջումներ անելու մանդատ չի’տվել. Հայկ ՖարմանյանԳեոպոլիտիկ պայքարը ոչ միայն կանգ չի առնում, այլ ավելի լուրջ և վտանգավոր փուլ է մտնում․ Մհեր ԱվետիսյանՌուսական գազն այս տարածաշրջանում ամենամատչելին է և չունի մրցակից. Արմեն ՄանվելյանՄավրը արեց իր գործը, Մավրը փորձում է հեռանալ․ Հրայր ԿամենդատյանԽաղաղության խոստումը դեռ խաղաղություն չէ․ Մհեր ԱվետիսյանԱմուլսարի վերաբերյալ շատ ռիսկեր կան, որոնք իշխանությունն աչքաթող է անում. Արեգ ՍավգուլյանԱրևմուտքը հետխորհրդային պետություններին մեկը մյուսի հետևից փորձում է դարձնել հակառուսական օջախներ և օգտագործել իր գեոպոլիտիկ շահերի համար․ Մհեր ԱվետիսյանՄենք կհաստատենք խաղաղություն՝ առանց զիջումների և վերջ կդնենք Հայաստանում քաղաքական հետապնդումներին․ Արամ ՎարդևանյանԱլիևյան սահմանադրության պահանջը գալիս է Ադրբեջանից և իրական սպառնալիք է մեր անկախությանը․ Գառնիկ ԴավթյանՍա ալիևյան խաղաղություն չէ, սա ալիևյան սահմանադրություն է․ Լենա ՄաթևոսյանԴասագրքերը մինչև աշակերտին հասնելը պարտադիր պետք է փորձաքննության ենթարկվեն. Ատոմ ՄխիթարյանՀՀՄԱ-ն ներդնում է կայուն զարգացման միասնական ստանդարտ, որը կգնահատի Հայաստանի մետաղական հանքերի աշխատանքը․ Վարդան ՋհանյանԴասախոսները և ուսանողները պետք է տեր կանգնեն իրենց բուհերին. Լիլիթ ԱրզումանյանՍիբիրյա՞ն, թե՞ չինական. ինչպես անիսոնի համով խմիչքները դարձան տարածված. «Փաստ»Պատմությունը կերտում են անհատները․ Մհեր ԱվետիսյանԾերության տարիներին պետությունը չպետք է հարկի նրա համեստ բնակարանը․ Հրայր ԿամենդատյանՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (19 նոյեմբերի). Պելեի 1000-րդ գոլը, առաջին խաղալիք երկաթուղին, 71 միլիոն դոլարանոց նկարը. «Փաստ»Դուք չեք կարողանում կառավարել այս երկիրը, ձեր գործընկեր Ալիևն էլ չի կարող կառավարել Հայաստանը․ Նարեկ ԿարապետյանՀիշե՛ք, ոչ մի քաղաքական իշխանություն հավերժ չէ․ ժողովրդին միայն զիջումներ առաջարկող իշխանության օրերն էլ հաշված են․ Անդրանիկ ԳևորգյանՄեզ շրջապատող տարածաշրջաններն այնուհանդերձ պատրաստվում են նոր բախումների․ Արտակ ԶաքարյանԹվային դարաշրջանի սրացող «համավարակը». ի՞նչ վտանգներով է հղի էկրանների առջև չափից ավելի երկար ժամանակ անցկացնելը. «Փաստ»Ընդդիմությունը մեծ ռիսկեր է տեսնում, իշխանությունը հակադարձում է. «Փաստ»«Փորձում ենք ուժեղ լինել, Վոլոդյաս այդպես կցանկանար». Վոլոդյա Մխիթարյանն անմահացել է նոյեմբերի 9-ին Քարվաճառում. «Փաստ»Խաղաղության պատրանքը և ուժի գործոնն առաջ մղող միջազգային իրավիճակը. «Փաստ»Փոփոխություններ դեպի մի շարք երկրներ արտահանումների մասով արտոնությունների ծրագրում. «Փաստ»«Փորձում է «շպագատ» իջնել, բայց չի կարողանալու, իսկ արդյունքում միակ տուժողը մեր ժողովուրդն է լինելու». «Փաստ»Հավերժական «համեղ գործընկերները». ինչպես են դառնում իշխանությունների «սիրելին». «Փաստ»Ինչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախը. «Փաստ»Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումը. «Փաստ»Նոր աշխարհակարգի շեմին. ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին ազդեցության գոտիների վերաբաժանման պայմաններում. «Փաստ»Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը. «Փաստ»Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրIDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՀանրապետությունում ձյուն է տեղում, մառախուղ է․ իրավիճակը ՀՀ ավտոճանապարհներինՀրդեհ՝ ԵրևանումՏեխնոլոգիական խափանումները հասել են նաև ԱՄՆ ազգային անվտանգության գործակալություն