Հնարավորություն Ռուսաստանին՝ մասամբ լուծել իր ռազմավարական խնդիրներից մեկը՝ արտահանման և ներմուծման նոր շուկաներ գտնելը. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
ura.news-ը «Պուտինն օգտագործում է Փաշինյանի այցը Արևմուտքի պատժամիջոցները շրջանցելու համար» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ներկայացրել է արևմտյան պատժամիջոցները շրջանցելու սցենարներից մեկը. Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորումը կընդլայնի իրացման շուկաները և ներքին շուկայի հնարավորությունները: Նման կերպ են մեկնաբանել փորձագետները ապրիլի 19-ի նրա հանդիպումը Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Փաշինյանի այցը Մոսկվա համընկել է Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 30-ամյակի հետ։
Ըստ Պուտինի, այդ ամբողջ տարիների ընթացքում երկրները համագործակցություն են հաստատել տարբեր ոլորտներում։ Փաշինյանը կարևորել է Ռուսաստանի և անձամբ նախագահ Պուտինի կարևոր ներդրումը Լեռնային Ղարաբաղում կայունության և անվտանգության ապահովման գործում։ «Ռուսաստանի խաղաղապահ զորախումբը ապահովում է Ղարաբաղի անվտանգությունը»,- ասել է Փաշինյանը։
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունը Ղարաբաղում շարունակվում է տասնամյակներ շարունակ։ Խաղաղության պայմանագիրը, որն այժմ մշակում են կողմերը, պետք է վերջ դնի դրան։ Միևնույն ժամանակ, հարևան պետությունները, փոխգործակցելով միմյանց հետ, հիմնվում են 2020 թվականի հայտարարության և 2021 թվականի հունվարին և նոյեմբերին ձեռք բերված պայմանավորվածությունների վրա։ Եռակողմ համաձայնագիրը հայեցակարգային կերպով նախանշում է Զանգեզուրի միջանցքի ստեղծումը (Նախիջևանի հին ցամաքային ճանապարհը, որը փաստացի չի օգտագործվում հայ-ադրբեջանական հակամարտության սկզբից):
Այդ ճանապարհն անցնում է Հայաստանի և Իրանի սահմանով և կապում է Ադրբեջանը իր անկլավի՝ Նախիջևանի հետ։ Հայաստանի տարածքով նրանք բաժանված են ԽՍՀՄ ժամանակներից։ Փորձագետները հատուկ ուշադրություն են դարձնում համատեղ հայտարարության այդ կետին: Ըստ նրանց, Ռուսաստանի մասնակցությունը Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմանը և դրա արդյունքում կարևոր տրանսպորտային միջանցքի բացումը կմեծացնի Ռուսաստանի ազդեցությունը Հարավային Կովկասում: «Եթե այդ միջանցքն ապաշրջափակվի, և համապատասխան ենթակառուցվածքներ հայտնվեն, դա թույլ կտա վերականգնել լոգիստիկ և առևտրատնտեսական կապերը ցամաքային ուղղությամբ ոչ միայն Ադրբեջանի և Նախիջևանի, այլ նաև Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի միջև։
Դա աշխարհաքաղաքական առումով ձեռնտու է Ռուսաստանին. նրա դերը (Թուրքիայի և Իրանի հետ միասին) տարածաշրջանում կավելանա,ասել է Միջազգային քաղաքական և տնտեսական ռազմավարությունների ինստիտուտի տնօրեն Ելենա Պանինան,- սակայն Արևմուտքը մտադիր է կանխել Ռուսաստանի հզորացումը։ Բրյուսելը փորձեց իր ձեռքը վերցնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության կարգավորման գործընթացը և Ռուսաստանին դուրս հանել դրանից: Այդ ծրագրի մի մասն էին Փաշինյանի և Ալիևի բանակցությունները ապրիլին ԵՄ մայրաքաղաքում, ինչպես նաև հակամարտության սրման փորձերը ռուս խաղաղապահների կողմից վերահսկվող տարածքում»: «Զանգեզուրի միջանցքի ապաշրջափակումը Ռուսաստանին թույլ կտա մասամբ լուծել իր ռազմավարական խնդիրներից մեկը, այն է՝ արտահանման և ներմուծման նոր շուկաներ գտնելը,- բացատրել է Քաղաքական տեխնոլոգիաների կենտրոնի առաջատար տնտեսագետ Նիկիտա Մասլեննիկովը,- Ռուսաստանի համար կարևոր է ցանկացած տրանսպորտային միջանցք:
Զանգեզուրը սկզբունքային նշանակություն ունի, այն շատ երկրներ է կապում միմյանց հետ։ Այդ երկրների բիզնեսները կկարողանան աշխատել երկու ուղղությամբ՝ և՛ դեպի Ռուսաստան, և՛ նրանից դուրս։ Մեզ համար դա միջնաժամկետ նշանակություն է ստանում, մենք կարող ենք պլանավորել և՛ արտահանման շրջանառությունը, և՛ ներմուծման ծավալները»։ «Իրանն արդեն հայտարարել է Ռուսաստան հագուստ և կոշիկ մատակարարելու պատրաստակամության մասին։ Բացի դա, ինչպես Թուրքիան, այդ երկիրը ևս մրգի և բանջարեղենի մատակարարներից է։ Եվ այդ առումով լոգիստիկ հնարավորությունների ընդլայնումը միայն օգուտ կբերի ռուսական շուկային, - ասել է ՄԳԻՄՕ-ի Կովկասյան խնդիրների և տարածաշրջանային անվտանգության կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Ախմետ Յարլիկապովը,-Թուրքիայի և Իրանի հետ առևտրատնտեսական կապերի ընդլայնումը թեթևացում է Ռուսաստանի համար։ Հատկապես այս իրավիճակում, երբ լուրջ պատժամիջոցների ճնշում կա Արևմուտքի կողմից»։ «Ռուսաստանի համար Զանգեզուրի միջանցքը «հնարավորությունների մեծ պատուհան» է, - ասել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի հետխորհրդային տարածքում միջազգային հարաբերությունների ամբիոնի դոցենտ Նիյազի Նիյազովը,- կողմերը սկսել են այդ միջանցքը ձևավորել դեռևս պատժամիջոցներ մտցնելուց առաջ և այժմ էլ շարունակում են դա անել։
Բայց որպեսզի միջանցքը կայանա, անհրաժեշտ է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագիր և բոլոր պայմանավորվածությունների կատարում։ Զանգեզուրի միջանցքը տնտեսական առավելություն կտա Ռուսաստանին, այն պատուհան է դեպի արտաքին աշխարհ։ Դա ուղղություն է Հայաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջով դեպի ավելի հեռու՝ Մերձավոր Արևելք։ Դա բխում է Ռուսաստանի շահերից, բայց և՛ Թուրքիան, և՛ Իրանը հետապնդում են իրենց սեփական տնտեսական շահերը, քանի որ ռուսական շուկան ազատվում է արևմտյան ապրանքանիշերից»։ Միաժամանակ, փորձագետների կարծիքով, Զանգեզուրի միջանցքի բացումից հետո ԱՄՆ-ը չի կարողանա ազդել Ռուսաստանի և Թուրքիայի ու Իրանի տնտեսական մերձեցման վրա։ Թե՛ թուրքերի, թե՛ իրանցիների՝ ռուսական շուկայում ազատված տեղերը զբաղեցնելու ցանկությունը այնքան մեծ է, որ նրանք իրենց տնտեսական շահերը ԱՄՆ-ի օգտին չեն զոհաբերի, համոզված են քաղաքագետները։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
