Երևան, 18.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Դանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են 2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարար Դառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ» Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ Դաջունցին Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ» Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերում Հայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահաս Ճնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ» Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր

Զանգ. չինակա՞ն ծագում ունի այն, թե՞ եվրոպական․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

 Զանգը գմբեթավոր հարվածային գործիք է, որի ներսում կա լեզվակ: Զանգի ձայնը առաջանում է գործիքի ներքին պատերին լեզվակի հարվածից: Կան նաև զանգեր, որոնք չունեն լեզվակ, դրանց արտաքին պատերին հարվածում են հատուկ մուրճով կամ փայտիկով: Նյութը, որից պատրաստվում է զանգը, հիմնականում բրոնզն է, բայց մեր օրերում զանգերը հաճախ պատրաստում են ապակուց, արծաթից և նույնիսկ չուգունից: Զանգը հին երաժշտական գործիք է: Առաջին զանգը Չինաստանում հայտնվել է մ.թ.ա. 23-րդ դարում: Այն եղել է բավականին փոքր և ձուլված է եղել երկաթից: Դրանից որոշ ժամանակ անց Չինաստանում ստեղծել են երաժշտական գործիք, որը ուներ տարբեր չափերի և տրամագծի մի քանի տասնյակ զանգեր:

Նման գործիքը առանձնանում էր իր բազմաբնույթ ձայնով և կոլորիտով: Եվրոպայում զանգի նման մի գործիք հայտնվել է Չինաստանում նման գործիքի հայտնվելուց մի քանի հազար տարի անց, և կոչվել է կարիլոն: Մարդիկ, ովքեր ապրում էին այդ օրերին, այդ գործիքը համարել են հեթանոսության խորհրդանիշ: Եվ դա մեծամասամբ Գերմանիայում տարածված՝ զանգի մասին մի հին ավանդության շնորհիվ, որը կոչվում էր «Խոզի որս»: Ըստ ավանդության, խոզերի բոլուկը գտել է հին զանգ ցեխի հսկայական կույտի մեջ: Մարդիկ այն կարգի են բերել, կախել զանգակատան վրա, բայց զանգը սկսել է ցույց տալ իր որոշակի «հեթանոսական էությունը»՝ ձայն չի հանել, քանի դեռ այն չի օծվել տեղի քահանաների կողմից: Դարեր են անցել, և Եվրոպայի Ուղղափառ եկեղեցիներում զանգերը դարձել են հավատքի խորհրդանիշներ: Կա նաև կարծիք, որ զանգի գյուտն արվել է 4-րդ դարում Իտալիայի Կամպանիա մարզի Նոլա քաղաքում: Այդ պատճառով էլ եվրոպական մի շարք լեզուներում զանգը կոչվեց կամպանիա, իսկ լատիներեն` նոլա:

Ռուսաստանում առաջին զանգը հայտնվել է 10-րդ դարի վերջին, գրեթե քրիստոնեության ընդունման հետ միաժամանակ: 15-րդ դարի կեսերին մարդիկ սկսել են մեծ չափերի զանգեր ձուլել, քանի որ հայտնվել են մետաղաձուլման գործարաններ: Երբ զանգերը հնչել են, մարդիկ հավաքվել են քարոզների կամ վեչեի ժողովների: Ռուսաստանում անգամ տպավորիչ չափերի զանգ է պատրաստվել, դա «Ցար զանգն» է, որը շատ մեծ է և շատ բարձր ձայն է արձակում, այդ զանգի ձայնը լսվում էր մեծ հեռավորությունների վրա: 17-րդ դարի սկզբին Մոսկվայի զանգակատան վրա եղել է 5-6 զանգ, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռել է մոտ 2 ցենտներ: Ռուսական զանգերը «լեզվական» զանգեր են, քանի որ դրանց ձայնը գալիս է այն ժամանակ, երբ լեզվակը շարժվում է: Եվրոպական գործիքներում ձայն է առաջանում այն ժամանակ, երբ զանգն է շարժվում, կամ երբ դրան հարվածում են հատուկ մուրճով: Բացի այդ, զանգ հնչեցնելու ռուսական մեթոդը հնարավորություն է տալիս չվնասել զանգը, և հետևաբար հնարավոր է դարձել տպավորիչ չափերի զանգեր ստեղծել:

Հայաստանում զանգի մասին առաջին հիշատակությունը` կապված զանգն օրհնելու կանոնի հետ, արել է 5-րդ դարի Հայոց կաթողիկոս և իմաստասեր Հովհան Մանդակունին: Բայց դա եղել է ձեռքի զանգակ, որն ավելի շուտ բոժոժ էր, քան զանգ` բառի բուն նշանակությամբ և իմաստով: Այդպիսի բոժոժները հեթանոս հայերն օգտագործում էին որպես հուռութ: Իսկ մինչ այդ զանգի դեր է կատարել կոչնակը կամ ժամհարը: Այն քառակուսի, տաշած և ողորկած փայտ էր, որին Գրիգոր Նարեկացին անվանում էր շերտ, այսինքն` փայտի կտոր: Ձայն հանելու համար ժամհարին հարվածում էին մուրճով, որը կոչվում էր թակաղակ: Հայաստանում զանգը պատրաստել են պղնձից, որը հնչուն մետաղ է: Ս. Գրիգոր Նարեկացին այդ մասին վկայում է. «Զանգակ նիւթոյ պղնձոյ»: Իսկ Գրիգոր Տաթևացին հաղորդում է, որ հայկական զանգը ձուլելու ժամանակ պղնձին խառնել են արծաթ, որն ավելի հնչեղ էր դարձնում զանգի ձայնը: Անեցի արհեստավորներն այնպիսի զանգեր են պատրաստել, որոնց ձայնը հասնում էր ոչ միայն Ծաղկոցաձորի ամենամթին խորշերը, այլև Շիրակի սահմաններից շատ հեռու:

Զանգի հետ է կապված զանգակատան ծնունդը: Զանգակատունը ճարտարապետական կառույց է զանգ կախելու համար: Հայաստանում առաջին զանգակատները կառուցվել են 10-րդ դարում: Նշանավոր են Գոշավանքի, Հաղպատի, Սանահինի զանգակատները: Էջմիածնի Մայր տաճարի զանգակատունը կառուցվել է 1653-58թթ.: Ներկայումս զանգերը օգտագործվում են ոչ միայն զանգակատանը, երաժշտական զանգերը համարվում են ձայնի որոշակի հաճախականությամբ լիարժեք երաժշտական գործիքներ: Երաժշտության մեջ օգտագործվում են տարբեր չափերի զանգեր, որքան փոքր է զանգը, այնքան բարձր է նրա ձայնը: Կոմպոզիտորներն այդ գործիքը օգտագործում են մեղեդին ընդգծելու համար: Փոքր զանգերի ղողանջ սիրել են օգտագործել իրենց ստեղծագործություններում այնպիսի կոմպոզիտորներ, ինչպես Հենդելը և Բախը: Ժամանակի ընթացքում փոքր զանգերին սկսել են հարմարեցնել հատուկ ստեղնաշար, որը հեշտացնում է դրանց վրա նվագելը: Նման գործիք օգտագործվել է «Կախարդական սրինգ» օպերայում:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

IDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՀանրապետությունում ձյուն է տեղում, մառախուղ է․ իրավիճակը ՀՀ ավտոճանապարհներինՀրդեհ՝ ԵրևանումՏեխնոլոգիական խափանումները հասել են նաև ԱՄՆ ազգային անվտանգության գործակալությունՓաշինյանը պահանջում էր փոխել Սահմանադրությունը հանուն խաղաղության, իսկ հիմա խոստովանում է, որ Ալիևը կարող է չստորագրել համաձայնագիրը«Գյումրի» ԲԿ-ում հաջողվել է փրկել 36-ամյա տղամարդու կյանքը․ նրան վնասվածք է պատճառել հարազատ եղբայրըՓաշինյանը գող է. նա հազարավոր զինվորների կյանքեր է գողացել․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Բաքվի հետախուզվողների ցուցակում չէ. Անուշ ՄիրզոյանՓաշինյանն ուժեղ է միայն այն դեպքում, երբ սպառնում է ընդդիմադիրներին բանտ նետել, բայց Ալիևի դեմ թույլ է. Մարիաննա ՂահրամանյանԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըՔՊ-ն չգիտի անգամ, թե որ կետում են ավարտվելու Ալիևի պահանջները. Տիգրան ԱբրահամյանTeam Group-ը Digitec-ի ռազմավարական գործընկերն է․ խումբը կներկայացնի իր տեխնոլոգիական էկոհամակարգն ու նորարարական լուծումներըԱնվտանգ և արդար պետության գաղափարը սկսվում է դպրոցից․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունները Ռուսաստանի հետ առևտրային պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ քայլեր պետք է ձեռնարկած լինեին. Հրայր ԿամենդատյանԻշխանությունները երբեք չեն ասել, թե ինչն են ուզում փոխել Սահմանադրության մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԱլիևի հրահանգով Սահմանադրությունը փոխելը ինքնիշխանության լիակատար կորուստ է․ Նարեկ Կարապետյան102֊րդ ռազմաբազան մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն մեզ, այլ մեր տարածաշրջանի բոլոր խաղացողների համար․ Արշակ ԿարապետյանԱդրբեջանցիները մեր առաջ պահանջներ են դնում և ցանկանում ներգրավվել հետաքննությունների մեջ. Մենուա ՍողոմոնյանԸնտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ Ակոպյան«Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներինՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանՏեսեք՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ Նարեկ Կարապետյանը կառավարությունից պահանջում է պարզաբանել՝ ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի պետական բյուջեի պակասուրդի հետ. տեսանյութՀայաստանի համայնքները քարտեզագրվում են նորարարական լուծումներովԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՖասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներԽաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթՄեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք ՉալաբյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈւիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպան