Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
«Քաղաքական գործիքակազմի առումով իշխանությունը չունի բավական կենսունակություն ընդդիմության հետ մրցակցության տեսանկյունից, ուստի դիմում է ռեպրեսիվ մեխանիզմներին». «Փաստ» Հայաստանի տարեցների սոցիալական գոյապայքարը՝ սպառողական զամբյուղի անհասանելիության պայմաններում. «Փաստ» Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ» Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ» Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ» Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ» Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ» Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ

Երևակայություն հնդակական երանգներով. Սալման Ռուշդի “Կեսգիշերի զավակները” գիրքը

Մոգական ռեալիզմը ժամանակակից գրականության եզրույթ է, որն այդպես էլ միանշանակ բնութագրում չի ստացել: Քննադատները և գրականության պատմաբանները սկսած XX դարի 20-ական թթ, երբ ասպարեզ իջավ այս ուղղությունը, այս ուղղությանն են դասում ամենատարբեր հեղինակների, դրանով հանդերձ սակայն հստակ տարբերակելով ժանրի անգլիական “ճյուղը”, որի հիմնական ներկայացուցիչներն են` Սալման Ռուշդին ու Անժելա Քարտերը: Ի տարբերություն հետխորհրդային երկրների, Արևմուտքում բավականին շատ ուսումնասիրություններ են հրատարակվել մոգական իրապաշտության վերաբերյալ: Ըստ լատինաամերիկացի մոգական իրապաշտության և մոդեռնիզմի տեսաբան ու գրող տեսաբան Ալեհո Քարփենթիերի, կախարդականի, մոգականի, ֆանտաստիկա-առասպելականի ու իրականի խառնուրդը առանձնացնում է լատինաամերիկյան մոգական իրապաշտությունը եվրոպական “մտցածինից”: Այնուամենայնիվ այս ուղղությունն հետզհետե ավելի ու ավելի է ներթափանցում աշխարհի ամենատարբեր մշակույթների մեջ` դառնալով համընդհանուր և դեպի իրեն գրավելով ավելի ու ավելի մեծ ընթերցող լսարանի: “Կեսգիշերի զավակները” գրքի լույս տեսնելը(1980), որ Սալման Ռուշդիի վաղ շրջանի գործերից է, մեծ իրադարձություն դարձավ ինտելեկտուալ գրականության բոլոր սիրահարների համար: “Բուքերի” մրցանակի եռակի դափնեկիր, որից մեկը վերջին քառասուն տարիների ընթացքում գրված լավագույն վեպի համար (2008), “Կեսգիշերի զավակները” ներկայացնում է իրենից ներկայացնում է XX դարի Հնդկաստանի ու Պակիստանի կյանքի պատմա-կենցաղական ուսումնասիրությունը, հագեցած պարագայական հարուստ ու մանրամասն տեղեկատվությամբ ու անշտապ պատմողականությամբ: Գերբնական իրադարձություններն ու դեպքերը կատարվում են Ռուշդիի գքրի էջերում որպես ինքնին բնականոն իրողություններ, իսկ իրապաշտությունը ամենասերտ կերպով զուգորդվում է կախարդանքի ու խորհրդապաշտության հետ: Պատումը ներկայացվում է Սալեմ Սինայի անունից, ով մանրամասնորեն ներկայացնում է սեփական ընտանիքի պատմությունը: Նրա պապը` Ադամ Ազիզը, արդեն եվրոպականացված է, տատը նազիմ Գհանին ընդհակառակը, արհամարհանքով է վերաբերվում ցանկացած նորույթի, ներառյալ սինեմատոգրաֆն ու լուսանկարչական արվեստը:Վեպի ամբողջ ընթացքում “կարմիր թելի” նման անցնում է այդքան փոփոխված աշխարհի և ժամանակակից, և արխայիկ կյանքի ու կենցաղի ոչ միանշանակ ընկալման մոտիվը: Սինայը ծնվում է 1947 թ. օգոստոսի15-ի կեսգիշերին, երբ Հնդկաստանն ստացավ անկախություն, սակայն արդեն իսկ նրա աշխարհ գալը պարուրված էր որոշակի խորհրդավորությամբ: Բուժքույր Մարի Պերեյրան տարօրինակ մի պոռթկմամբ բռնկված, փոխում է երեխաներին ու չաղլիկ ու բարձրահասակ Սալեմ Սինայը հայտնվում է Ահմեդի ու Ամինայի ընտանիքում, իսկ նրանց զավակին, չարաճճի Շիվային դաստիարակում է աղքատ երաժիշտ Վի Վիլլի Վինքին: Մեծանալով` Սալեմը ձեռք է բերում անսպասելի գերբնական կարողություններ. նա սկսում է լսել բազմաթիվ մարդկանց ձայներ, խորամուխ լինել նրանց խնդիրների մեջ ու փոխել այլոց ճակատագրերը: Նա բացահայտում է, որ դարձել է հազարավոր “կեսգիշերի զավակներից” մեկը, ովքեր մունետիկներն էին նոր դարաշրջանի: Այդ երեխաների մի մասը տարբերվում էին ֆիզիկական այլանդակություններով, ինչպես օրինակ մորուքի առկայություն և այլն, սակայն ընտրյալները, ովքեր ծնվել էին նոր օրվա առաջին րոպեներին, ընդհակառակը տիրապետում էին անսովոր հատկություններով, և կարող էին աշխարհը վերափոխել դեպի լավը: Սինային չի հաջողվում միավորել Կեսգիշերի զավակներին. չէ որ նրանցից յուրաքանչյուրը պնդում է սեփական բացառիկությունը, իսկ շատերն էլ բավարարված էին գործերի ընթացիկ դրությամբ: Պատումի մեջ բավական մեծ տեղ է հատկացված Սելամի ընտանքիում երկար տարիներ ձգվող իրադարձությունների ներկայացմանը: Կոլորիտային պատկերաներն ու կերպարները անցնում են վեպի ողջ ընթացքում. ձախողակ առևտրական Ահմեդ Սինայը, ով նախընտրում է ալկոհոլի մեջ կյանքի մոռացումը իրական կյանքից, նրա կինքը Ամինա Մումթազը, ով ստիպված է ապրել չսիրած մարդու հետ, սակայն մշտապես հիշում է իր առաջին սիրուն` հեղափոխական ոմն բանաստեղծի, պահպանողական ու դաժանության հասնող խստաբարո Մայրիկը` Նազիմը և նրա ամուսինը Ադամը, ով ի վերջո հանգում է կրոնական ֆանատիզմի` կնոջ հետ հարաբերություններն հարթեցնելու անհաջող փորձերից հետո: Սալման Ռուշդիի վեպում ակնհայտորեն նկատելի են ֆրեյդիստական մոտիվներ: Գլխավոր հերոսը, նստած սպիտակեղենի զամբյուղում, դիտում է սեփական մոր մերկությունը, ապա սիրահարվում սեփական քրոջը, որ փնթի մի աղջնակ էր Կապիկ մականունով, սակայն մեծանալով դառնում է քաղցրաձայն երգչուհի Ջամիլյա: Ավելցուկային փոխաբերական պատկերները, որոնք կան “Կեսգիշերի զավակներ”-ում, սյուժետային կողային ճոյւղավորումներով հանդերձ, հնարավորություն են տալիս ընթերցողին սեփական վերաբերմունքը ձևավորել, թե ինչպես վերաբերվել հեղինակի այս աշխատանքին. ուղղակի հպանցիկ անցնել դեպքերի զարգացման վրայով, թե խորամուխ լինել մոգական ռեալիզմի ֆանտաստիկա-մոգական աշխարհի մեջ: պատմական փոփոխությունները դառնում են կարևորագույն “բանալիները” գլխավոր հերոսի կասկածանքների ընկալման համար, որոնք հեղինակին էլ խորթ չեն թեև դրված են Սալեմ Սինայի շուրթերին հետևյալ ձևակերպմամբ. “Ես չեմ ուզում խոսել այդ մասին: Սակայն երդվել եմ պատմել ամեն ինչ: Ոչ, նահանջում եմ, միայն թե ոչ դա: Ճշմարիտ է, թե կան բաներ, որ պետք է ուղղակի թողնել մի կողմ: Այդ բիծը չի մաքրվի երբեք, իսկ այն ինչ չի ապաքինվում, պետք է ուղղակի փորձել տանել : Սակայն ոչ միայն թե ոչ շշնջացող պատերը, դավաճանությունը, “չիկ-չիկ”-ը, մեծակուրծք կանանց, որոնք ծեծված են ու կապտուկների մեջ: Հենց սրա մասին էլ կպատմես: Բայց ինչպես ես կարող եմ, մի հատ ինձ նայիր,ես կազմալուծվում եմ առանձին հատվածների, չեմ կարող համաձայնել ինքս իմ հետ, բամբասում ու վիճում եմ կատաղի ցնցվելով, կորցնում եմ հիշողությունս, որը ուղղակի գնում է գրողի ծոցն ու կլանվում խավարի կողմից: Մնում են միայն մասնիկներ, որոնցից և որևէ մեկը այս պահին իմաստազրկված է”: Հետագայում Սալման Ռուշդին գրում է սկանդալային “Սատանայական բանաստեղծություններ”-ը, էպիկական “մավրի հրաժեշտի հառաչանքը” , ռոմանտիկ “Ֆլորենտացի կախարդուհին” և մի շարք այլ ստեղծագործություններ, ներառյալ “Ջոզեֆ Անտոն” ինքնակենսագրական վեպը: Այս հեղինակի նոր ստեղծագո րծությունները բացելիս երբեք չես կարող հասկանալ, թե էլ ինչ անակնկալներ են նախապատրաստված գրքի էջերում քեզ համար, որպես ընթեցողի, այդ խորամանկ հնդկական ծագմամբ բրիտանացու կողմից սակայն ամեն դեպքում նրա “Կեսգիշերի զավակները” կարելի է համարել գրողի առավել հաջողված ստեղծագործությունների շարքին և ավելին, այն միանշանակ մոգական իրապաշտության դեռևս չգերազանցված իրական գլուծգործողցներից է: Արման Հայրապետյան
«Քաղաքական գործիքակազմի առումով իշխանությունը չունի բավական կենսունակություն ընդդիմության հետ մրցակցության տեսանկյունից, ուստի դիմում է ռեպրեսիվ մեխանիզմներին». «Փաստ»Հայաստանի տարեցների սոցիալական գոյապայքարը՝ սպառողական զամբյուղի անհասանելիության պայմաններում. «Փաստ»Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ»Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ»Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ»Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ»Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ»Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու նոյեմբերի 17/18-ինՔուշները և Ուիթքոֆը եվրոպացիների հետ քննարկել են Ռուսաստանի և ԵՄ-ի միջև երկխոսության հաստատումըՄենք գիտենք՝ ինչպես հաղթել, բայց գիտենք նաև ինչպես արժանապատվորեն պարտվել․ Լուիս դե լա ՖուենտեԲաքվի ճարտարապետական դիմագծի կերտողը հայ էԶորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի․ ում կվերաբերի նախագիծըԵրևանը մերժում է «Ալիևյան Սահմանադրությունը». Հայաստանի Սահմանադրության ճակատագիրը որոշելու են հայերը, ոչ թե Ադրբեջանը. Ուժեղ ՀայաստանԱԺ փոխնախագահ Արամ Վարդևանյանը ԵԽ գրասենյակի ղեկավարի հետ քննարկել է ընդդիմության նկատմամբ շարունակվող քաղաքական հետապնդումներըԹրամփի գնահատմամբ՝ Պուտինը փոքր-ինչ մեղմացնում է դիրքորոշումն Ուկրաինայի հարցումԵրևանում՝ Մալաթիա տոնավաճառի մոտ, բախվել են «Ferrari»-ն և «BMW»-նՀԱՊԿ քարտուղարը քննարկել է կազմակերպության պատասխանատվության գոտում տիրող ռազմաքաղաքական իրավիճակըԲախվել են «Howo», «Renault» բեռնատարներն ու «Opel Astra»-ն․ 3 վիրավորներից երկուսը անչափահասներ են«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ումՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ ի՞նչ իրավիճակ է ավտոճանապարհներինԱրսեն Գևորգյանի մահվան ամբողջ պատասխանավտությունը մինչև իր կյանքի վերջ կրելու է Նիկոլ Փաշինյանը․ Հարություն ՀարությունյանՍտալինն ու Սադամ Հուսեյնը կնախանձեին Փաշինյանին․ Ուժեղ Հայաստան«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը նոյեմբերի 15-17-ը մասնակցում է Մոսկվայում անցկացվող «Հանուն ազգերի ազատության» («За свободу наций») միջազգային համաժողովին․ Իվետա ՏոնոյանԵրիտասարդները՝ հանքարդյունաբերության իրական խնդիրների լուծման ճանապարհին․ ԶՊՄԿ-ն՝ CaseKey 2026-ումՑույց տվեք Ադրբեջանի որևէ օրենք, որը վերաբերում է Ղարաբաղին. Արշակ ԿարապետյանՄենք թույլ չենք տա Ալիևի պարտադրած Սահմանադրության ընդունումը․ Ուժեղ ՀայաստանՄեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանալու Արցախն ու մեր անցյալը. Ավետիք ՉալաբյանՊարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանԶանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՄենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. Չալաբյան