Այնուամենայնիվ, ովքե՞ր են սեպ խրում հայ-ռուսական հարաբերություններում

14 Հունվար, 2015 11:20

Գյումրիում կատարված վեց հոգու սպանությունը ցնցել է ամբողջ Հայաստանը` բարձրացնելով հերթական հակառուսական տրամադրություների ալիքը երկրում, հատկապես` Գյումրիում, որը հայտնի է իր ռուսամետ բնակչությամբ: Սա առաջին դեպքը չէ, որ ռուս զիվորականները սպանում են անմեղ հայերի: Փաստորեն, հենց ռուսներն են սեպ խրում հայ-ռուսական հարաբերությունների մեջ, այլ ոչ թե ինչ-որ ուժեր, ինչպես պնդում էր ՀՀ-ում ՌԴ դեսպան Վոլինկինը, ով անցյալ տարի ռուսալեզու «Ноев Ковчег» պարբերականին տված հարցազրույցում ասել էր, որ պետք է զբաղվել Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպությունների չեզոքացմամբ, որոնք ցանկանում են սեպ խրել հայ-ռուսական հարաբերությունների մեջ՝ օրինակ բերելով Ռուսաստանում ՀԿ-ների գործունեությունը կարգավորելու մասին ընդունված նոր օրենքը։ Այնուամենայնիվ, իրականում ովքե՞ր են սեպ խրում հայ-ռուսական հարաբերություններում: Հայաստանը ավանդաբար եղել է ռուսամետ երկիր` ի տարբերություն մեր հարևան երկրների, որտեղ միշտ էլ եղել են ընդգծված հակառուսական տրամադրություններ, իսկ Էջմիածնի մերձակայքում ժամանակին կանգնեցվել է հուշակոթող` 1827թ. Օշականի ճակատամարտում զոհված ռուս զինվորների հիշատակին։ Հայ-ռուսական բարեկամական հարաբերություններին նվիրված ֆիլմեր են նկարահանվել, գրքեր գրվել և այլն: Սակայն վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում Հայաստանում ակնհայտորեն ավելացել են հակառուսական տրամադրությունները, որի գլխավոր պատճառը ոչ թե հասարակական կազմակերպություններն են, այլ հենց Ռուսաստանն ու նրա իշխանությունները, որոնց ցինիկ կայսերապաշտական քաղաքականության հետևանքով Հայաստանում առաջացել է հակակրանք Ռուսաստանի և ռուս ժողովրդի նկատմամբ: Ամեն ինչ սկսվեց այն ամենից հետո, երբ Ռուսաստանում իշխանության եկավ Վ. Պուտինը, ով Հայաստանի՝ Ռուսաստանին ունեցած 100 միլիոն դոլար պարտքի դիմաց վերցրեց մի շարք հայկական ռազմավարական ձեռնարկություններ։ Այնուհետև մի քանի տարվա ընթացքում Ռուսաստանը Հայաստանից վերցրեց ՀՀ էներգետիկ համակարգի մեծ մասը, այդ թվում` Հայ-Ռուսգազարդի բաժնետոմսերի 100 %-ը: Այս ամենն այն դեպքում, երբ Ռուսաստանը մի շարք երկրների զիջեց տասնյակ միլիարդներով մնացած սովետական պարտքը: Վերջին տարիներին Հայաստանի ռազմավարական դաշնակից համարվող երկիրն Ադրբեջանին վաճառել է մի քանի միլիարդ դոլարի հարձակողական զենք: Ռուս պաշտոնյաները ժամանակ առ ժամանակ ցինիկորեն հայտարարում են, որ Հայաստանն իրենց համար մի ֆորպոստ է: Առաջին հայացքից թվում է, թե առաջիկա 30-40 տարվա ընթացքում Հայաստանը դատապարտված է Ռուսաստանի շահերը սպասարկելուն և չի կարող որևէ քայլ անել, որը կհակասի Ռուսաստանի շահերին: Սակայն, իմ կարծիքով, Ռուսաստանը կրկնում է ԱՄՆ-ի արած սխալները Իրանի նկատմամբ: Ժամանակին Իրանը իսլամական աշխարհում արևմտյան երկրների գլխավոր դաշնակիցներից էր: Իրանի նավթի և գազի հանքավայրերի սեփականատերերը «BRITISH PETROLEUM»-ն ու մի շարք այլ արևմտյան հզոր ֆիրմաներ էին, ինչը դուր չէր գալիս Իրանի բնակչությանը: ԱՄՆ-ը կոպտորեն խառնվում էր Իրանի ներքին գործերին, իսկ 1953թ-ին ԿՀՎ-ն և BRITISH PETROLEUM-ը մի քանի միլիոն դոլար ծախսեցին Իրանի վարչապետ Մոսադեղին տապալելու համար, ով ազգայնացրել էր Իրանի նավթի և գազի հանքավայրերը: Նրան փոխարինեցին Ֆազլոլա Զահեդիով, ով հետ վերադարձրեց նավթահանքերը ամերիկյան և բրիտանական ընկերություններին: Այս ամենի հետևանքով Իրանում առաջացան հակաամերիկյան տրամադրություններ, իսկ 1979 թվականին իրանական հեղափոխությունը իրանցիների մոտ վերածվեց հակաարևմտյան և հակաամերիկյան հիստերիայի, իսկ հեղափոխության ավարտից հետո Իրանի նոր ղեկավարությունն ազգայնացրեց բոլոր ազգային հարստություն հանդիսացող նավթի և գազի հանքավայրերը` խզելով դիվանագիտական հարաբերություններն ԱՄՆ-ի հետ: Նույնը կարելի է ասել նաև Ուկրաինայի նկատմամբ Ռուսաստանի վարած քաղաքականության վերաբերյալ: Ռուսաստանն անէքսիայի ենթարկեց Ղրիմը, հովանավորում է Դոնեցկի և Լուգանսկի անջատողականներին, որի հետևանքով Ուկրաինայում այժմ կա շատ մեծ հակառուսական հիստերիա, ինչն էլ անհաղթահարելի անջրպետ է առաջացրել երկու եղբայրական ժողովուրդների միջև: Այսօր Ռուսաստանն ամբողջ աշխարհում ընդամենը մի քանի դաշնակից երկրներ ունի, որովհետև այլ երկրները Ռուսաստանին ասոցացնում են կայսերության հետ. ուստի հենց ռուսական իշխանություններն են մեղավոր հայ-ռուսական հարաբերություններում սեպ խրելու համար և այդ հետևանքների պատասխանատուն նույնպես իրենք են: Արմեն Վարդանյան Orer.am, վերլուծաբան