Ինչպե՞ս հաղթահարել վախերը և անքնությունը. «պարադոքսալ ինտենցիա»-ի մեթոդը

Lifestyle 17 Փետրվար, 2015 22:21

Ցանկանու՞մ եք հաղթահարել վախերը և անքնությունը: Orer.am-ը ներկայացնում է «պարադոքսալ ինտենցիա»-ի մեթոդը: Վախը ներքին վիճակ է, որը պայմանավորված է թվացյալ կամ իրական վտանգի առկայությամբ: Հոգեբանական տեսանկյունից՝ վախը բացասական էմոցիոնալ գործընթաց է: Հոգեբանության մեջ դասակարգվում են տարբեր տեսակի վախեր, որոնք ստացել են «ֆոբիա» անունը: Վախերը խանգարում են վարել առօրյա կյանքը, հաճախ կարող են պարզապես պարալիզացնել մարդուն: Վախերի հաղթահարմամբ զբաղվում են հոգեբանները, հոգեթերապևտները և հոգեբույժները: Հոգեբանական պրակտիկայում առավել բարեհաջող վախերը հաղթահարվում են հոգեթերապևտիկ մեթոդների միջոցով: Սակայն կան դեպքեր, երբ, բացի հոգեթերապիայից, ֆոբիաներով տառապող մարդկանց նշանակվում է դեղորայքային բուժում, օրինակ՝ ագորաֆոբիայի, սոցիոֆոբիայի դեպքում: Այսօր մենք կխոսենք հոգեթերապևտիկ մի մեթոդի մասին, որը կոչվում է «պարադոքսալ ինտենցիա», թարգմանաբար՝ «տարօրինակ ցանկությունների մեթոդ»: Այս մեթոդը հոգեբանության մեջ ներմուծել է հայտնի ավստրիացի հոգեբույժ, հոգեբան, նևրոլոգ Վիկտոր Ֆրանկլը: Նա իր ստեղծած հոգեթերապևտիկ ուղղության՝ լոգոթերապիայի մեջ հաջողությամբ կիրառում էր այս մեթոդը: Ստորև ներկայացնում ենք մեթոդի կիրառման տեխնիկան. իրականում այն բարդ չէ, բոլորդ էլ կարող եք ինքնուրույն կիրառել այն: Այսպես՝ Ֆրանկլն ասում էր, որ վախերը հաղթահարելու համար ոչ թե պետք է փախչել վախերից, այլ կանգնել դեմ-դիմաց վախի առարկայի հետ: Բերենք հեղինակի պրակտիկայից մի օրինակ: Ֆրանկլին այցելում է մի երիտասարդ բժիշկ, որը վախենում էր մարդկանց ներկայությամբ քրտնելուց (հիդրոզոֆոբիա): Հենց երիտասարդը սկսում էր վախենալ, որ ուր որ է կքրտնի, միանգամից շատ ուժեղ քրտնում էր: Առաջանում էր փակ շղթա. քրտնելու վախն առաջացնում էր քրտնարտադրության ինտենսիվ ռեակցիա: Որպեսզի նա դուրս գար այդ իրավիճակից, հոգեթերապևտը նրան խորհուրդ տվեց, որ մյուս անգամ հենց նրա մոտ սկսի նույն վախը, նա փորձի «ավելի ու ավելի ուժեղ ցանկանալ դրսևորել դա, այնպես ցույց տալ, որ ինքը քրտնելու չեմպիոն է»: Արդյունքում 10 տարուց ավել այդ ֆոբիայով տառապող մարդը մեկ շաբաթվա ընթացքում մեկընդմիշտ ձերբազատվեց դրանից: Ֆրանկլը պնդում էր, որ այս մեթոդը բարեհաջող կարող է կիրառվել նաև անքնության հաղթահարման դեմ: Նա ասում էր. «Քնելու վախը առաջացնում է քնելու էքստենսիվ ցանկություն, որն իր հերթին հիվանդին դարձնում է քնելուն անընդունակ: Որպեսզի հաղթահարել այդ սպեցիֆիկ վախը, ես սովորաբար պացիենտներին խորհուրդ եմ տալիս չփորձել քնել, այլ, ընդհակառակը, աշխատել որքան հնարավոր է երկար արթուն մնալ: Այլ կերպ ասած՝ քնելու ուժեղ ցանկությունը, որն էլ ծնում է անքնության վախը, փոխարինվում է պարադոքսալ ինտենցիայով (տարօրինակ ցանկությամբ), որին էլ շուտով պետք է հաջորդի առողջ քունը»: Պարադոքսալ ինտենցիայի հիմքում ընկած է հումորը՝ ինքնահեռացման այդ յուրահատուկ կարողությունը: Հումորը օգնում է կտրվել սեփական վախերից, հոգսերից: Հայտնի հոգեբան Գորդոն Օլպորտն ասում էր. «Նևրոտիկը, որը սովորում է ծիծաղել ինքն իր վրա, կանգնում է ինքնատիրապետման ճանապարհին, իսկ միգուցե՝ առողջանալու»: Ինչպես տեսաք՝ մեթոդը իրականում բավականին հեշտ է: Կիրառե՛ք այն և եղե՛ք առողջ: Պատրաստեց՝ Նարեկ Ստեփանյանը