Գազի ներքին սակագինը մտացածին է, կան կամայականություններ, որոնք ապացուցելու համար ես պատրաստ եմ մինչև Ստրասբուրգ գնալ. Է. Սահակյան
Գազի ներքին սակագները կամայական սկզբունքով են սահմանվել, որոնք իրականում որևէ հիմք չունեն, Orer.am-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ԱԺ գազի հարցերով զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի էներգետիկ-փորձագետ Էմիլ Սահակյանը:
Պարզվում է, որ մեր սպառողներին մատակարարվող «գազի սակագին» ասվածը բավականին փչած թիվ է, քանի որ չնայած նշված գինը ստանալու «հիմնավորումները» ներկայացված են, բայց այն իրականությունից բավականին հեռու հաշվարկ է: Էներգետիկ-փորձագետի կարծիքով՝ գազի գնի վերանայման հարցով ռուսական կողմին դիմելու կառավարության քայլը մարտավարական տեսանկյունից ճիշտ քայլ է, բայց իր համար հասկանալի չէ, թե կառավարությունը 2014-ի ԱԺ-ում կազմավորված գազի հարցերով զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի կողմից ուսումնասիրությունը թղթի վրա թողելը անտեղյակությա՞ն հետևանք է, թե՞ խորամանկության:
«Հանձնաժողովը մանրամասնորեն ուսումնասիրեց գազի գնագոյացման և այլ հարցեր և եզրակացություն ներկայացրեց, որը հանրությանը ներկայացվեց 2015-ի ԱԺ-ի նիստերից մեկի ժամանակ, բայց այդ 80 էջանոց եզրակացությունը մնաց օդում: Մոտավորապես 30 մարդ աշխատել է այդ փաստաթղթի վրա, որտեղ շատ պարզ ներկայացված է, թե ինչ հնարավորություններ կան գազի գինն իջեցնելու համար: Իսկ որ գազի գինը Հայաստանում կարելի է իջեցնել, անձամբ ես 100 տոկոսով համոզված եմ»,- ասում է փորձագետը:
Ստացվում է, որ հանձնաժողովի կողմից իրականացված ոչ միայն ամիսների աշխատանքն է ջուրը թափվել, այլև փորձագետներին վճարված գումարները, քանի որ մեր կառավարությունը դրանից մինչ օրս որևէ օգուտ չի քաղել:
«Ճիշտն ասած՝ մեր վարչապետին կամ ԱԺ նախագահին խորհուրդ կտայի՝ գոնե մեկ անգամ կարդալ այն, քանի որ այնտեղ բոլոր ուղղությունները գրված են և թող վարչապետը կամ որևէ այլ պաշտոնյա հարց ուղղի «Գազպրոմ Արմենիային» և ոլորտի պատասխանատուներին, թե այդ ուղղությամբ ինչ է արվել մինչ օրս»,- ասում է Է. Սահակյանը:
Այս կարևորագույն փաստաթուղթն աչքաթող անելը ամենայն հավանականությամբ ոչ թե անտեղյակության, այլ ցանկության բացակայության հետևանք կարող է լինել, քանի որ զրոյական տնտեսություն ունեցող երկրում տնտեսության զարգացում երազող կառավարությունը պետք էմ որ ավելի շահագրգիռ լիներ ու սեփական ժողովրդի շահերով առաջնորդվեր, ոչ թե շարունակեր ջուր լցնել սակագին փչող կառույցների ջրաղացին և օր առաջ ստանձներ գազի սակագնի ձևավորման կարգի, կորուստների հաշվարկման և այլ մեթոդաբանությունների վերանայումը և գոնե վերացներ որևէ հիմնավորում չունեցող սուտ ձևակերպումները:
«Որպես օրինակ կարող եմ նշել, որ որևէ կերպ չհիմնավորված և ամբողջությամբ մտացածին է գնագոյացման հաշվարկներում օգտագործվող, այսպես կոչված «տեխնոլոգիական անխուսափելի կորուստներ տեղափոխման ցանցում» արտահայտությունը: Տարվա կտրվածքով, ըստ նորմայի, այն կազմում է մոտավորապես 60 միլիոն, իսկ փաստացի հասնում է մինչև 100 մլն խորհանարդ մետրի: Պատկերացնելու համար, թե 100 մլն խորանարդ ասելով ինչ ծավալի մասին է խոսքը, ապա ասեմ, որ դա մեր հանրապետության ընդհանուր ծախսն է ամռան ամիսների ընթացքում մոտ 100 մլն խորհանարդ մետր է կազմում: Եվ այդ 100 մլն խորանարդ մետրի կորուստը տեխնիկապես որևէ հիմնավորում չունի: Այն լրիվ հորինված ծախս է, բայց որևէ իրազեկ մարդ չկա, որ ասի՝ հարգելի´ «Գազպրոմ Արմենիա» կամ հարգելի´ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձաժողով,ախր ինչպես կարող է տեղափոխման ընթացքում այսքան գազ կորելկամ պահանջի, որայնպիսի փաստաթուղթ ցույց տան, որը կհիմնավորի այդ կորուստները»,- ասում է Է.Սահակյանը:
Մասնագետը նշում է նաև, որ գազի տեղափոխման ցանցը պետք է հերմետիկ լինի և ընդհանրապես կորուստ չպետք է ունենա: Շարունակելով միտքը՝նշենք, որ գազը հոսանք չէ: Այն պայթյունավտանգ վառելիք է, ուստի պարզ տրամաբանություն հուշում է, որ գազի դեպքում չի կարող խոսք գնալ կորուստների մասին, ուստի գազի տեղափոխման ժամանակ կորուստ ասվածը բավականին ծիծաղելի դրույթ է, և ինչպես մասնագետն է ասում,ամբողջությամբ մտացածին ու հորինված մի բանէ:
«Միայն այս գործոնի առկայությունը բավարար է, որ գազի գնագոյացման հարցում պարզություն մտցնելու համար լրացուցիչ ուսումնասիրություն կատարվի և այս հարցը պարզվի: Ես 100 տոկոսով համոզված եմ, որ դա հորինված կորուստ է: Դա վերանայելու դեպքում առնվազն 4-5 դրամով կարելի է իջեցնել գազի գինը, բայց սա միակ գործոնը չէ: Ժամանակավոր հանձնաժողովի առաջարկներում նման 4-5 առաջարկ կա, բայց ես ուզում եմ հարցնել, թե ինչ օգուտ ստացավ կառավարությունը այդ եզրակացությունից: Գալուստ Սահակյան ջան, դու ամողջ օրը խելոք-խելոք խոսում ես, խնդրում եմ հարցրու, թե քո ղեկավարած կառույցում ստեղծված հանձնաժողովի եզրակացությունը, որի վրա աշխատել են Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչներ, ի դեմս Խոսրով Հարությունյանի և այլոց, ներկայացրել են 80 էջանոց առաջարկությունների փաթեթ, ապա դրա օգուտը ո՞րը եղավ»,- ասում է Է. Սահակյանը:
Պարզից էլ պարզ է, որ ԱԺ գազի հարցերով զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի կողմից իրականացված աշխատանքի օգտակար գործողության գործակիցը զրոյից չաճեց: Ավելին, մենք շարունակեցինք տեղում դոփել, սակայն մինչ Ռուսաստանին դիմելը,մասնագետի կարծիքով, պետք է հետադարձ հայացք նետելիրենց «բակին»՝տեսնելու համար, թե իրենց շուրջինչ է կատարվում:
«Ես այնպիսի օրինակ բերեցի, որի համար պատրաստ եմ մինչև Ստրասբուգի դատարան գնալ, քանի որ դա 100 տոկոսանոց փաստ է, բայց այնտեղ կան շատ այլ հարցեր, որոնք շտկելով կարելի է կամ մասնակի կրճատել ծախսերըկամ ընդհանրապես հանել, որի արդյունքում հանրապետության ժողովրդին մատակարավող գազի սակագինը հնարավոր կլինի նվազեցնել»,- ասում է Է. Սահակյանը:
Արմինե Գրիգորյան
