Հարեւանների միջեւ առաջացած կոնֆլիկնտները, որոնք սովորաբար լուծվում են նեղ անձնական հարթության մեջ, ՀՀ քաղաքացիական օրենգրքում հարևանային իրավունքի ինստիտուտի ներդրման դեպքում հնարավոր կլինի կարգավորել իրավական տեսանկյունից: Հարեւանային իրավունքի եւ կանխարգելիչ հայցի վերաբերյալ, Orer.am-ը զրուցեց ՀՀ փաստաբանների պալատի խորհրդի անդամ, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Կարեն Սարդարյանի հետ.
- Ներկայացրեք, խնդրում եմ, թե ի՞նչ է իրենից ներկայացնում հարևանային իրավունքն առհասարակ և կա՞ արդյոք օրենսդրական փոփոխությունների անհրաժեշտություն:
- Հայկական օրենսդրությանը ծանոթ չեն «հարևանային իրավունք», «հարևան» և «հարևանային հարաբերություններ» հասկացությունները:
Մեր կողմից հանրության քննարկման է առաջադրվում «հարևանային իրավունքի» հետևյալ հեղինակային սահմանումը.
«Հարևանային իրավունքը դա իրավունքի ինստիտուտ է, որը կարգավորում է հարևան հողատարածքների, բազմաբնակարան շենքերի բնակարանների կամ այլ կառույցների նկատմամբ իրային իրավունքներ ունեցող և (կամ) օրինական հիմքերով բնակվող անձանց միջև ծագած հարաբերությունները»։
Իրավունքի այս ինստիտուտը հայտնի է դեռ Հին Հռոմի ժամանակաշրջանից, և այսօր էլ տեղ է գտել մի շարք երկրների օրենսդրության մեջ` Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Կանադայի, Թուրքմենստանի, Վրաստանի: Հարևանային իրավունքի ինստիտուտի ներդնումը նախատեսվում է նաև Ռուսաստանում:
Նշված բոլոր երկրներում հարևանային հարաբերությունները կարգավորվում են հետևյալ երեք կարևորագայուն սկզբունքներով` բարեխղճության, ողջամտության եւ հարևանների իրավահավասարության: Հիշյալ սկզբունքների հիման վրա մեր կողմից կառուցվել է համապատասխան կոնցեպցիա, և աշխատանքային խմբի հավանությունը ստանալու դեպքում կմշակվի նաև օրինագիծը:
Հարևանային իրավահարաբերություններն ունեն առավելագույնս լայն տարածվածություն, դրա մեջ ներգրավված է ամբողջ հասարակությունը, քանի որ բոլորս էլ հարևան ունենք և հանդիսանում ենք ինչ-որ մեկի հարևանը:
Այդ իսկ պատճառով կարծում ենք, որ քաղաքացիական օրենսդրության փոփոխության այս առաջարկը պետք է մանրամասն լուսաբանվի ԶԼՄ-ների միջոցով և ստանա լայն քննարկումներ հասարակության տարբեր խավերում:
Հարևանային հարաբերություններից ծագող վեճերն այսօր ՀՀ-ում գործող օրենսդրությամբ կամ չեն կարգավորվում, կամ կարգավորվում են ընդհանուր բնույթի նորմերով, որոնք հաշվի չեն առնում այդ հարաբերությունների առանձնահատկությունները:
Օրինակ, «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի համաձայն` շենքը կրող կառուցվածքները, շենքի միջհարկային ծածկերը, նկուղները, մուտքերը, աստիճանները, վերելակները և այլն հանդիսանում են բազմաբնակարան շենքի շինությունների սեփականատերերի ընդհանուր սեփականության սեփականություն:
Ընդհանուր սեփականությունը կարգավորող նորմեր է պարունակում ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 12-րդ գլուխը, որի համաձայն ընդհանուր սեփականության սեփականատերերն իրավունք ունեն բաժանել այդ գույքը, դրանից առանձնացնել իրենց բաժինները, մյուսներից պահանջել վճարելու իր բաժնի արժեքը կամ հրապարակային սակարկություններով վաճառել ընդհանուր գույքը: Մինչդեռ, բազմաբնակարան շենքի հարևանները այդ իրավունքները չեն կարող իրականացնել, քանի որ, օրինակ, վերելակի նկատմամբ նրանց ընդհանուր սեփականությունը ծագում է օրենքի ուժով, և պահպանվելու է այնքան ժամանակ, ինչքան նրանք այդ շենքում բնակարան են ունենալու: Նման օրինակները և խնդիրները բազմաթիվ են: Հենց դա է պատճառը, որ մեր առաջ խնդիր դրվեց կարգավորել հարցն ամբողջությամբ եւ քաղաքացիական օրենսդրության մեջ ներդնել հարևանային իրավունքի ինստիտուտը:
- Կարող եք ավելի մանրամասն պատմել Ձեր կողմից առաջարկվող հայցի նոր տեսակի մասին, ի՞նչ է այն իրենից ներկայացնում:
- Հարևանային իրավունքից ծագող վեճերը, որպես կանոն, կրում են պարբերական բնույթ, օրինակ, ընդհանուր գույքի պահպանմանն ուղղված վճարներ /աղբահանության, վերելակների սպասարկման, հողովակների վերանորգման և այլն/ կատարելուց հրաժարվելը համասեփականատերը-հերևաններից մեկի կամ մի քանիսի կողմից:
Ելնելով վերոգրյալից մեր կողմից առաջարկվում է կանխարգելիչ հայցի ներդնում քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում, որն ուղղված է լինելու անձի իրավունքներն ապագա հնարավոր խախտումներից պաշտպանելուն:
Նմանատիպ հայցատեսակները նախատեսցած են նաև այլ երկրներում: Օրինակ` գերմանական քաղաքացիական դատավարության մեջ նախատեսվում է ապագայում կատարման մասին հայց ներկայացնելու հնարավորությունը, օրինակ այն դեպքում, երբ պետք է կատարվեն պարբերաբար վճարումներ, կամ այն դեպքում, երբ անձի վարքագիծը մտավախություն է առաջացնում նրա կողմից պարտավորությունը չկատարելու մասին:
Սոսե Չանդոյան
From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show
IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh
Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation
Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice 
Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at Ucom
Unibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football Club
Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars Program
Unibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays
Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School Participants
Unibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp Nairi
Unibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New Location
Ucom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity
EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriter
Become a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yield
The Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'
All Armflix Content Is Once Again Available on Uplay
Hayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in Katowice
Harutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership
and Adopted the Law to Prevent a Referendum”
Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 
“Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”
It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline
“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the World
Unibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities Abroad
SEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI
"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League
Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” Program
Ucom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact
Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School Year
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri
"Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions League
Aram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team Group 
Letter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday
“Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBank
Arega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European Integration
The Final Round of the Junius Tournament Has Begun
Awards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of Certificates
New Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” Offer
Millennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBank
Financial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBank
Unlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBank
Ucom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program
"The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental Organization
Ucom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF Competition
Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” Branch
Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead
Ucom Expands International Roaming Capabilities
"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams
Mher Ananyan joins Unibank's Management Board
Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game
Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive
ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour day
World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the country
On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded
ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structure
No international support and no organization to take real steps to prevent decades of cultural, ethnic and religious hostility towards Armenians and their heritage. Anna Kostanyan
Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at Ucom1
Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invit...2
IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh3
Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation
4
From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and S...5