Yerevan, 16.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Ցավը վերահսկողության տակ. Ինչպես են զգացմունքներն ու քունը ազդում տառապանքի վրա

Քրոնիկ ցավը հազվադեպ է գոյություն ունենում ինքնին. այն սերտորեն կապված է մարդու հոգեբանական վիճակի և նրա քնի որակի հետ։ Անհարմարության անընդհատ զգացումը ոչ միայն նվազեցնում է ֆիզիկական ակտիվությունը, այլև առաջացնում է տագնապ, դեպրեսիա, դյուրագրգռություն, իսկ անքնությունը խորացնում է ցավի ընկալումը՝ ստեղծելով մի չարագուշակ շրջան, որից դուրս գալը դժվար է։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները հաստատում են, որ ցավի արդյունավետ կառավարումն անհնար է առանց համապարփակ մոտեցման, որը ներառում է հոգեբանական աջակցություն և քնի կարգավորում։

Ցավի վերաբերյալ բժշկության առաջին Հայկական միջազգային կոնգրեսում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել հենց այս փոխազդեցությանը։ Մասնագետները շեշտում են, որ ցավի բուժումը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, այլև հուզական, ճանաչողական և վարքային ասպեկտները, քանի որ հենց պացիենտի հոգեֆիզիոլոգիական վիճակն է որոշում թերապիայի արդյունավետությունը և ընդհանուր կյանքի որակը։

Մեկուսացված վիճակում ցավն ավելի ուժեղ է արտահայտվում

Հոգեբան Լիլիթ Խաչատրյանը բացատրել է, որ ցավը պարզապես հյուսվածքների վնասման ազդանշան չէ, այլ բարդ նյարդահոգեբանական գործընթաց, որում էական դեր են խաղում հույզերը, անցյալի փորձը և սոցիալական միջավայրը: Ըստ էության, ցավը բաղկացած է երեք փոխկապակցված բաղադրիչներից՝ կենսաբանական, հոգեբանական և սոցիալական:

Հոգեբանական բաղադրիչը ներառում է մտքերը, համոզմունքները, հույզերը և ցավը հաղթահարելու ռազմավարությունները։ Սոցիալական բաղադրիչը կապված է մանկության տրավմաների, ընտանեկան գործոնների, աջակցության մակարդակի, մեկուսացման կամ, հակառակը, մտերիմ կապերի հետ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս. մեկուսացված պացիենտներն ավելի ուժեղ են զգում ցավը, քանի որ սթրեսի հորմոններն ակտիվանում են՝ ուժեղացնելով ցավը։ «Մարդը կարող է ստանալ նույն տրավման, բայց տարբեր պայմաններում ցավը կզգացվի տարբեր կերպ։ Օրինակ, զինվորը մարտի դաշտում կարող է չզգալ վնասվածքը, իսկ երեխան խաղի ժամանակ չի նկատում ցավը, մինչև տուն չվերադառնա», – օրինակներ է բերել հոգեբանը։

Նա ընդգծել է, որ անհատական ​​բնութագրերը՝ ինտելեկտը, անհատականությունը, անհանգստությունը, նույնպես ազդում են ցավի ընկալման վրա: «Ցավը և հուզական վիճակը սերտորեն կապված են. այն առաջացնում է վախ, անհանգստություն, երբեմն՝ զայրույթ, մեղքի զգացում կամ դեպրեսիա», - նշել է Խաչատրյանը: Կան երկու արձագանքման ռազմավարություն՝ բախում, երբ մարդը ակտիվորեն հաղթահարում է ցավը և խուսափում, երբ նա խուսափում է գործողությունից, ինչը սրում է տառապանքը:

Թերապիայի ընթացքում կարևոր է փոխել պացիենտի իռացիոնալ համոզմունքները։ «Մենք ցույց ենք տալիս, որ բացասական մտքերը մտածողության սխալներ են, որոնք կարելի է շտկել», – բացատրել է հոգեբանը։ Հարցերի միջոցով պացիենտները սովորում են ստուգել իրենց համոզմունքները, չեզոքացնել տագնապային մտքերը և աստիճանաբար ձևավորում են մտածողության նոր մոդելներ. «Ես կարող եմ, ինձ կհաջողվի, ես կրկին կհաղթահարեմ»։

 

Բացի ճանաչողական աշխատանքից, օգտագործվում են շնչառական տեխնիկաներ, մկանների թուլացում, մարմնի սկանավորում, մայնդֆուլնես և հինգ զգայարանների ակտիվացում. այս ամենը նվազեցնում է ցավի ինտենսիվությունը։ Խաչատրյանը նշել է, որ վարքագիծը նույնպես կարևոր է. եթե մարդը փակվում է տանը և խուսափում սոցիալական շփումներից, ցավն ուժեղանում է։ Փոքր քայլերը՝ ֆիզիկական ակտիվությունը, սիրելի զբաղմունքները, դրական հույզերով կամ հոբբիների միջոցով շեղվելը, օգնում են կոտրել այդ շրջանը։

Ամբողջ բուժումը կառուցվում է կոգնիտիվ-վարքային թերապիայի սկզբունքով. մտքերը, հույզերը և գործողությունները փոխկապակցված են և դրանց հետ աշխատանքը նվազեցնում է ցավի ուժն ու ընկալումը։ «Նպատակն է՝ օգնել պացիենտին վերադարձնել վերահսկողությունը, բարելավել կյանքի որակը և նվազեցնել տառապանքը», – եզրակացրել է հոգեբանը։

Քունը մեղմացնում է ցավը

Սոմնոլոգիայի մասնագետ Սամսոն Խաչատրյանը նշել է, որ քունը ազդում է ցավի ընկալման վրա։ «Քնի ընթացքում մենք անցնում ենք այդ փուլերի մի քանի ցիկլերով և դրանց բաշխումը փոխվում է գիշերվա սկզբից դեպի առավոտ. NREM-ը նվազում է, իսկ REM-ն ավելանում է», – բացատրել է նա և շարունակել, որ, ըստ ուսումնասիրությունների, ցավի նկատմամբ զգայունությունը նվազում է REM փուլում և դանդաղ ալիքային խորը քնի (NREM 3) ժամանակ, իսկ քնի թեթև փուլերում մարդն ավելի ուժեղ է զգում ցավը։ Ուստի, լիարժեք քունը կրիտիկական կարևորություն ունի քրոնիկ ցավ ունեցող պացիենտների համար։

Բժիշկը նշել է քնի և որոշակի ցավային համախտանիշների միջև կապը: Օրինակ՝ քնի ապնոէն հաճախ առաջացնում է առավոտյան գլխացավեր, որոնք թեթևանում են CPAP թերապիայի միջոցով: Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ ունեցող հիվանդները կարող են միգրեն կամ ֆիբրոմիալգիա ունենալ, չնայած նրանք թեթևացում են զգում քնի դրվագների ժամանակ: «Քունը և ցավը փոխկապակցված են. քնի խանգարումը վատթարացնում է հանգստի որակը, մեծացնում է քնելու համար անհրաժեշտ ժամանակը և նվազեցնում է քնի արդյունավետությունը, ինչը վատթարացնում է քրոնիկ ցավը», - ընդգծել է Խաչատրյանը:

Նա նշել է, որ քնի բարելավումը կարելի է դիտարկել որպես ցավի համապարփակ բուժման մաս։ Սա կարող է ներառել ինչպես վարքային մեթոդներ՝ քնի ռեժիմի շտկում, կոգնիտիվ-վարքային թերապիա, շնչառական վարժություններ, լուսաթերապիա, այնպես էլ դեղաբանական մոտեցումներ։ «Նույնիսկ պարզապես ուշադրություն դարձնելը քնի որակին թույլ է տալիս բարելավել պացիենտների վիճակը և նվազեցնում ցավի ընկալումը», – եզրակացրել է Խաչատրյանը՝ ընդգծելով քնի գնահատումը կլինիկական պրակտիկա և ցավի ոլորտի գիտական հետազոտություններում ներդնելու անհրաժեշտությունը։

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor