Ереван, 16.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Ցավը վերահսկողության տակ. Ինչպես են զգացմունքներն ու քունը ազդում տառապանքի վրա

Քրոնիկ ցավը հազվադեպ է գոյություն ունենում ինքնին. այն սերտորեն կապված է մարդու հոգեբանական վիճակի և նրա քնի որակի հետ։ Անհարմարության անընդհատ զգացումը ոչ միայն նվազեցնում է ֆիզիկական ակտիվությունը, այլև առաջացնում է տագնապ, դեպրեսիա, դյուրագրգռություն, իսկ անքնությունը խորացնում է ցավի ընկալումը՝ ստեղծելով մի չարագուշակ շրջան, որից դուրս գալը դժվար է։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները հաստատում են, որ ցավի արդյունավետ կառավարումն անհնար է առանց համապարփակ մոտեցման, որը ներառում է հոգեբանական աջակցություն և քնի կարգավորում։

Ցավի վերաբերյալ բժշկության առաջին Հայկական միջազգային կոնգրեսում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել հենց այս փոխազդեցությանը։ Մասնագետները շեշտում են, որ ցավի բուժումը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, այլև հուզական, ճանաչողական և վարքային ասպեկտները, քանի որ հենց պացիենտի հոգեֆիզիոլոգիական վիճակն է որոշում թերապիայի արդյունավետությունը և ընդհանուր կյանքի որակը։

Մեկուսացված վիճակում ցավն ավելի ուժեղ է արտահայտվում

Հոգեբան Լիլիթ Խաչատրյանը բացատրել է, որ ցավը պարզապես հյուսվածքների վնասման ազդանշան չէ, այլ բարդ նյարդահոգեբանական գործընթաց, որում էական դեր են խաղում հույզերը, անցյալի փորձը և սոցիալական միջավայրը: Ըստ էության, ցավը բաղկացած է երեք փոխկապակցված բաղադրիչներից՝ կենսաբանական, հոգեբանական և սոցիալական:

Հոգեբանական բաղադրիչը ներառում է մտքերը, համոզմունքները, հույզերը և ցավը հաղթահարելու ռազմավարությունները։ Սոցիալական բաղադրիչը կապված է մանկության տրավմաների, ընտանեկան գործոնների, աջակցության մակարդակի, մեկուսացման կամ, հակառակը, մտերիմ կապերի հետ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս. մեկուսացված պացիենտներն ավելի ուժեղ են զգում ցավը, քանի որ սթրեսի հորմոններն ակտիվանում են՝ ուժեղացնելով ցավը։ «Մարդը կարող է ստանալ նույն տրավման, բայց տարբեր պայմաններում ցավը կզգացվի տարբեր կերպ։ Օրինակ, զինվորը մարտի դաշտում կարող է չզգալ վնասվածքը, իսկ երեխան խաղի ժամանակ չի նկատում ցավը, մինչև տուն չվերադառնա», – օրինակներ է բերել հոգեբանը։

Նա ընդգծել է, որ անհատական ​​բնութագրերը՝ ինտելեկտը, անհատականությունը, անհանգստությունը, նույնպես ազդում են ցավի ընկալման վրա: «Ցավը և հուզական վիճակը սերտորեն կապված են. այն առաջացնում է վախ, անհանգստություն, երբեմն՝ զայրույթ, մեղքի զգացում կամ դեպրեսիա», - նշել է Խաչատրյանը: Կան երկու արձագանքման ռազմավարություն՝ բախում, երբ մարդը ակտիվորեն հաղթահարում է ցավը և խուսափում, երբ նա խուսափում է գործողությունից, ինչը սրում է տառապանքը:

Թերապիայի ընթացքում կարևոր է փոխել պացիենտի իռացիոնալ համոզմունքները։ «Մենք ցույց ենք տալիս, որ բացասական մտքերը մտածողության սխալներ են, որոնք կարելի է շտկել», – բացատրել է հոգեբանը։ Հարցերի միջոցով պացիենտները սովորում են ստուգել իրենց համոզմունքները, չեզոքացնել տագնապային մտքերը և աստիճանաբար ձևավորում են մտածողության նոր մոդելներ. «Ես կարող եմ, ինձ կհաջողվի, ես կրկին կհաղթահարեմ»։

 

Բացի ճանաչողական աշխատանքից, օգտագործվում են շնչառական տեխնիկաներ, մկանների թուլացում, մարմնի սկանավորում, մայնդֆուլնես և հինգ զգայարանների ակտիվացում. այս ամենը նվազեցնում է ցավի ինտենսիվությունը։ Խաչատրյանը նշել է, որ վարքագիծը նույնպես կարևոր է. եթե մարդը փակվում է տանը և խուսափում սոցիալական շփումներից, ցավն ուժեղանում է։ Փոքր քայլերը՝ ֆիզիկական ակտիվությունը, սիրելի զբաղմունքները, դրական հույզերով կամ հոբբիների միջոցով շեղվելը, օգնում են կոտրել այդ շրջանը։

Ամբողջ բուժումը կառուցվում է կոգնիտիվ-վարքային թերապիայի սկզբունքով. մտքերը, հույզերը և գործողությունները փոխկապակցված են և դրանց հետ աշխատանքը նվազեցնում է ցավի ուժն ու ընկալումը։ «Նպատակն է՝ օգնել պացիենտին վերադարձնել վերահսկողությունը, բարելավել կյանքի որակը և նվազեցնել տառապանքը», – եզրակացրել է հոգեբանը։

Քունը մեղմացնում է ցավը

Սոմնոլոգիայի մասնագետ Սամսոն Խաչատրյանը նշել է, որ քունը ազդում է ցավի ընկալման վրա։ «Քնի ընթացքում մենք անցնում ենք այդ փուլերի մի քանի ցիկլերով և դրանց բաշխումը փոխվում է գիշերվա սկզբից դեպի առավոտ. NREM-ը նվազում է, իսկ REM-ն ավելանում է», – բացատրել է նա և շարունակել, որ, ըստ ուսումնասիրությունների, ցավի նկատմամբ զգայունությունը նվազում է REM փուլում և դանդաղ ալիքային խորը քնի (NREM 3) ժամանակ, իսկ քնի թեթև փուլերում մարդն ավելի ուժեղ է զգում ցավը։ Ուստի, լիարժեք քունը կրիտիկական կարևորություն ունի քրոնիկ ցավ ունեցող պացիենտների համար։

Բժիշկը նշել է քնի և որոշակի ցավային համախտանիշների միջև կապը: Օրինակ՝ քնի ապնոէն հաճախ առաջացնում է առավոտյան գլխացավեր, որոնք թեթևանում են CPAP թերապիայի միջոցով: Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ ունեցող հիվանդները կարող են միգրեն կամ ֆիբրոմիալգիա ունենալ, չնայած նրանք թեթևացում են զգում քնի դրվագների ժամանակ: «Քունը և ցավը փոխկապակցված են. քնի խանգարումը վատթարացնում է հանգստի որակը, մեծացնում է քնելու համար անհրաժեշտ ժամանակը և նվազեցնում է քնի արդյունավետությունը, ինչը վատթարացնում է քրոնիկ ցավը», - ընդգծել է Խաչատրյանը:

Նա նշել է, որ քնի բարելավումը կարելի է դիտարկել որպես ցավի համապարփակ բուժման մաս։ Սա կարող է ներառել ինչպես վարքային մեթոդներ՝ քնի ռեժիմի շտկում, կոգնիտիվ-վարքային թերապիա, շնչառական վարժություններ, լուսաթերապիա, այնպես էլ դեղաբանական մոտեցումներ։ «Նույնիսկ պարզապես ուշադրություն դարձնելը քնի որակին թույլ է տալիս բարելավել պացիենտների վիճակը և նվազեցնում ցավի ընկալումը», – եզրակացրել է Խաչատրյանը՝ ընդգծելով քնի գնահատումը կլինիկական պրակտիկա և ցավի ոլորտի գիտական հետազոտություններում ներդնելու անհրաժեշտությունը։

При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с ЮнибанкомЯ знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак КарапетянВТБ (Армения) поддержал инициативу Newmag BOOK DONATION в городе РазданIdram и IDBank приняли участие в открытии павильона «Мой лес Армения» на COP17Мигранты в обмен на европейское будущее: какую цену готова заплатить Армения? Юнибанк получил рейтинг устойчивого развития B++ от Agents for Impact GmbH