Վիճակագրական աճը չի նշանակում, որ դրանից կարող է իրավիճակ փոխվել, իսկ ով ռիսկի չի գնում, չի պարում. Մ. Մելքումյան

Երեկ կառավարության նիստից հետո ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը լրագրողների դիտարկմանը, թե հասարակ քաղաքացին իր մաշկի վրա չի զգում 4 տոկոս տնտեսական աճը, ասել էր, որ համաձայն է այն մտքին, որ բոլորն են ուզում իրենց մաշկի վրա այն զգալ, բայց այդ 4 տոկոսն այն թիվը չէ, որ բոլորն իրենց մաշկի վրա զգան, իսկ այն ոլորտները, որտեղ եկամուտներ են ավելացել և այդ մարդիկ էլ իրենց մաշկի վրա չեն զգում, ապա «այդտեղ մենք մաշկի հետ խնդիրներ ունենք», ասել էր Ճշմարիտյանը:

Orer.am-ը ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագիտության դոկտոր Միքայել Մելքումյանին խնդրեց պարզաբանել, որ եթե 4 տոկոս տնտեսական աճն այն ցուցանիշը չէ, որ ժողովուրդն իր մաշկի վրա որևէ փոփոխություն զգա, ապա որքա՞ն պետք է այն լինի, որ բոլոր շերտերի համար էլ զգալի լինի:

- Մենք պետք է տարբերակենք վիճակագրական աճը տնտեսական կամ սոցիալական զարգացման խնդիրներից: Վիճակագրական աճ ունենալը չի նշանակում, որ դրանից կարող է իրավիճակ փոխվել: Իհարկե, կարող է և փոխվել, եթե այդ աճի որակը սոցիալական հենք ունենա:

- Փաստորեն, տնտեսական աճն այս դեպքում իրավիճակ չի փոխել, եթե չասենք, որ աղքատության ցուցանիշն աճել է:

- Տնտեսական աճի որակ ասելով պետք է հասկանանք` այդ աճի ազդեցության գործընթացների վրա որքան է եղել: Օրինակ՝ ինչի՞ հաշվին է այդ տնտեսական աճը եղել, և եթե տեղի է ունեցել մեկ, երկու, երեք խոշոր գործարքի հաշվին, որը ոլորտային գործարքի հաշվին է եղել, կամ օրինակ՝ գյուղատնտեսության հաշվին, ինչը կարող ենք փաստել, որ հնարավոր է, քանի որ այս տարի առատ բերք է եղել: Բայց պետք է հասկանալ, թե դրա հետևանքն ինչպիսին է եղել: Օրինակ՝ գյուղացին ի՞նչ գնով է իր բերքը իրացնում և իր մաշկի վրա ո՞նց է զգում դա: Այսինքն, ես կխնդրեի, որ տնտեսական աճի որակը բացահայտվի, քանի որ, եթե վերցնենք` առաջին յոթ ամիսների ընթացքում մեր արտահանման, ներկրման ծավալները իջել են 669 միլիոն դոլարով:

- Ստացվում է, որ թվերի աճից մինչև այն մաշկի վրա զգալու պահ բավականին բարդ գործընթաց է, դրա համար էլ մարդիկ դա չեն զգում, էլ չենք ասում, որ այս տարի բավականին առատ բերք է եղել, բայց գյուղացին կրկին խնդիր ունի, քանի որ իրացման գումարն այնքան ցածր է, որ գյուղացին էլի իր մաշկի վրա որևէ դրական ազդակ չի կարողանում զգալ:

- Միտքն այն է, որ այդ ամեն ինչը պետք է կարողանանք ճիշտ գնահատել: Օրինակ` ճյուղային կտրվածքով գյուղատնտեսությունում եթե աճ կա, ապա արդյունաբերությունում այն այնքան չնչին է, որ տեսանելի չէ: Եթե ասենք, որ Թեղուտը աշխատում է, կարող է աճ ունենալ կամ «Արզնու ջրերի գործարանը» վերագործարկել են, նույնպես շարժ կլինի, բայց պետք է կենսամակարդակի ցուցանիշը հաշվի առնել: Դա ապրանքաշրջանառությունն է, որը պետք է ժողովրդի կենսամակարդակի կտրվածքով դիտարկվի: Օրինակ՝ պետք է գնահատվի, թե ժողովուրդը կարողանո՞ւմ է իր կոմունալ վճարումները կատարել, սննդամթերք և դեղեր գնել, թե՞ ոչ: Սրանք այն առաջին անհրաժեշտության ապրանքներն են, որոնց շրջանառությունը դիտարկելով կարող ենք որոշակի եզրակացության հանգել: Բայց այստեղ մենք մանրածախ ապրանքաշրջանառության ոլորտում ունենք կտրուկ նվազում: Դա նշանակում է, որ մեր ժողովրդի կենսամակարդակը չի բարձրանում:

- Մանրածախ ապրանքաշրջանառության նվազումը կապված չէ՞ արտագաղթի ցուցանիշների հետ:

- Դա մասամբ կարող է կապված լինել, բայց չենք կարող ասել, որ միայն դրա հետևանք է: Դա աղքատության մակարդակով և տրանսվերտների կրճատմամբ է պայմանվորված:

- Կարծիք կա, որ տրանսվերտները կրճատվել են, քանի որ եթե նախկինում ընտանիքից մեկ հոգի էր դրսում աշխատում և գումար ուղարկում, հիմա արդեն ընտանիքներով են դրսում, դրա պատճառով էլ տրանսվերտները կրճատվել են:

- Պաշտոնական ցուցանիշների համաձայն՝ դոլարային տրանսվերտները կրճատվել են, բայց ռուսական ռուբլով դրանք նույնն են մնացել, բայց քանի որ ռուսական ռուբլու գնողունակությունը ցածր է, դրա համար էլ այն էապես ազդում է ապրանքաշրջանառության ծավալների վրա: Իմ կարծիքով՝ ճիշտ առաջարկվեց վարչապետի կողմից, որ էներգակիրների մասով մենք ռուսական ռուբլով վճարենք, որովհետև դա մոտավորապես 700 մլն դոլար է կազմում, ինչը Հայաստանի համար լուրջ թիվ է, առավել ևս, եթե հաշվի ենք առնում դոլարի տատանումները: Այնպես որ, մենք կամաց-կամաց պետք է փորձենք այս ծանր փուլը հաղթահարել:

- Ձեր կարծիքով՝ մեր դեպքում այս ծանր փուլը ի՞նչ ձևով հնարավոր կլինի հաղթահարել:

- Ես կառաջարկեի, որ բանկերի կողմից վարվող դրամավարկային քաղաքականությունը լուրջ վերանայվի և փոխվի, այսինքն՝ հասանելի և մատչելի վարկեր լինեն, համատարած և մատչելի իրավիճակ ունենանք այդ դաշտում: Բացի այդ՝ ես տևական ժամանակ է՝ առաջարկում եմ, որ 55 հազար նվազագույն աշխատավարձի չափը, որը հիմա կա, ծիծաղելի է և այն պետք է կտրուկ բարձրացնել մինչև 80-90 հազար դրամ: Մի քիչ գնաճը կբարձրանա, բայց կկարողանանք վճարունակ պահանջարկ ձևավորել: Միևնույնն է, նվազագույն աշխատավարձ ստացող մարդն իր փողերը չի պահում կամ խնայում, այլ ծախսում է: Այսօր 220 հազար մարդ նվազագույն աշխատավարձ է ստանում Հայաստանում: Եթե մենք բարձրացնում ենք դա, հարկերի ձևով այդ բարձրացված մասը հետ է գալիս բյուջե և դրան զուգահեռ բարձրանում է առևտրաշրջանառությունը, ասինքն՝ ոչ ստանդարտ գործիքներ պետք է կիրառենք: Պետք է մարդկանց փող տալ, որ մարդն առևտուր անի: Այդ դեպքում նաև ներդրողը կշահի: Դա ռիսկային է, իհարկե, բայց ինչպես ասում են, ով ռիսկի չի գնում, չի պարում:

Արմինե Գրիգորյան