Ինչու՞ է վարչապետը տխուր կանխատեսում անում Գյումրիում և ինչու՞ այնտեղ խիարը թարս բուսնեց
Օրվա ակտուալ թեման շարունակում է մնալ սահմանադրական փոփոխությունները: Սույն փոքրիկ վերլուծականի մեջ նորանոր գյուտեր չենք փորձի անել, ոչ էլ կսպառնանք նոր մեխանիզմներ ստեղծել, որոնք կզսպեն ընտրակեղծիքները: Նույնականացման քարտեր, ընտրակաշառքներ, մեռած հոգիներ, հին ու բարի ավանդական կարուսել՝ սրանք կատեգորիաներ են, որոնց պետք է անդրադառնա ընդդիմությունը կամ գոնե Ոչ-ի ճամբարը: Եվ նա դա անում է: Այստեղ էականը կամ հուզողն այն հարցադրումն է, թե արդյո՞ք զանգվածային ընտրակեղծիքների ֆոնին անգամ իշխանությունը կարող է անցկացնել իր Այո-ն, թե Ոչ-ն ավելի ուժեղ կգտնվի:
Տեսական զրույցներն առ այն, թե այս պահին որքանով էր անհրաժեշտ սահմանադրական փոփոխություն, որքանով էր այն հիմնավորված, արդյոք Հայաստանը պատրաստ է դրան, թե ոչ, դատարկ խոսակցություններ են:
Դատարկ և ծիծաղելի են նաև այն խոսակցությունները, որոնք փորձում են անել այս կամ այն հոդվածի շուրջ, այս կամ այն իրողության հետ կապված: Նման բովանդակային խոսակցություններ կարող էին ունենալ այն ժամանակ, երբ Հայաստանը կունենար կայացած կուսակցական համակարգ, երբ ընտրությունը կգնար ծրագրերի, այլ ոչ թե ասֆալտի ու հինգ հազարի հայեցակարգում, երբ ասենք իշխանությունն իր անմեղ ու ազնիվ նկրտումներն ապացուցելու համար շրջանառվող նախագիծը կիրառության համար պիտանի կհամարեր ենթադրենք 2025 թվականից, որպեսզի հերքեր իր վերարտադրվելու վերաբերյալ խոսակցությունները և վերջապես, եթե Հայաստանում ընդհանրապես գործեր Սահմանադրությունը: Այս կարգի քննարկումները, եթերային բանավեճերը նույնն են, թե անտառում արջին համոզես, որ քո հետ քննարկի հումանիզմի զարգացման փուլերը հատկապես Վերածննդի շրջանում:
Այսօր հասարակությունն ունի մեկ առաջնային խնդիր` դա սոցիալականն է: Մնացած բոլոր խնդիրները` սկսած Ղարաբաղի հարցով, վերջացրած հայ-թուրքականով և առավել ևս Սահմանադրությամբ, մարդկանց գերակշիռ մասի համար երկրորդական են: Մյուս կողմից, հասարակությունը բավականին խոհեմացել է՝ որոշակի քաղաքական տգետ ֆարսերին տուրք տալու համար, բայց չի էլ կարող չտալ, զի ունի այդ հինգ կամ տաս հազարի անհրաժեշտությունը` րոպեական խնդիր լուծելու առումով: Եվ այս առումով, հասարակության լայն շերտերի պարզապես սոցիալական հարցադրումներ անելն առավել քան արդարացված են: Մարդիկ գիտեն՝ այլ է գրվածը, այլ է իրական կյանքը:
Այստեղ հետաքրքիր է նաև իշխանական թևի զսպված կանխատեսումները: Օրինակ, վարչապետը Գյումրիում, ի տարբերություն իր անմիջականի ղեկավարի 60-70 տոկոսի (որտեղ խիարը թարս բուսնեց) շատ զուսպ՝ երեսուն տոկոս է կանխատեսում: Սա ավելի շատ կանխատեսում չէ, այլ մի տեսակ խնդրանքի է նմանվում: Հասկանալի է. Հայաստանում մեծ ի մասամբ մնացել է մի կրիտիկական զանգված, որն անգամ ինքնաթիռի տոմսի գումար չունի երկրից գնալու: Ամենավտանգավորն այդ կրիտիկական զանգվածն է, որի հետ պետք է խնդրանքով և Դուք-ով հարաբերվել, գոնե այս փուլում: Իհարկե, իշխանությունն հրաշալի հասկանում է սա: Չէ որ մի օր, կարող է և ամեն ինչից զզված, օրական 800 դրամ ստացող հավաքարարն էլ ընդվզի: Իշխանությունն էլ իր հերթին չունի ոչ 2008-ի և ոչ էլ 2013-ի ռեսուրսը և այդ ռեսուրսը նվազում է Հայաստանը լքող յուրաքանչյուր քաղաքացու հետ:
Անշուշտ, հարևան երկրում անցկացված խորհրդարանական ընտրությունների խայտառակ ֆոնի վրա արժեր անցկացնել օրինակելի ընտրություններ, բայց չեմ կարծում, թե կարմիր կովն իր կաշին կփոխի, չնայած առաջին դեմքի ոչ հստակ արտահայտությունները դեռ ինչ-որ հույս թողնում են: Միևնույնն է, անգամ Ոչի հաղթանակի դեպքում իշխանությունը ոչինչ չի կորցնի, քանի որ գոնե ֆորմալ առումով, միջնաժամկետ ծրագրային հատվածով իր ձեռքերում է կենտրոնացրել Հայաստանյան իշխանության բոլոր լծակները: Բայց,մյուս կողմից, Ոչ-ի հաղթանակը մարդկանց կտա իրենց մարդ զգալու ինչ-որ մի լծակ, որ իրենք, մի իրավիճակում արժանավոր են, Մարդ են, ձայն ունեն: Իսկ հակառակ պարագայում, երբ անցնեն տարիներ, Հայաստանի ներկայիս իշխանություններին պետք է միջազգային դատարաններում մեղադրեն նեկրոֆիլիայի մեջ: Այդպիսին է ջրբաժանն այսօր:
Վահրամ Թոքմաջյան
Orer.am, վերլուծաբան
