Ադրբեջանական հիստերիայի հիմնական պատճառները` ըստ քաղաքագետի

Օրերս հայ-ադրբեջանական սահմանին վիճակը կրկին սրվել էր, որի հետեւանքով հայկական կողմն ունեցավ 1, իսկ ադրբեջանականը` առնվազն 3 զոհ: Սահմանին ակտիվացող գործողությունների պատճառների մասին Orer.am-ը զրուցեց քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանի հետ:

«Մոտ մեկուկես-երկու տարի է, ինչ հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը բավական լարված է: Ստեղծված իրավիճակն այն աստիճանի է հասել, որ ադրբեջանցիներն օգտագործոմ են տանկեր: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները, փորձելով պահպանել կողմերի միջեւ հավասարությունը, գերադասում են կոնկրետ մեկին չմեղադրել հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակի լարվածության մեջ եւ անընդհատ լղոզված ու անհասցե հայտարարություններ են անում, որից էլ ադրբեջանցիները օգտվում են»,- ասում է նա:

Ըստ քաղաքագետի՝ սահմանին տիրող ներկայիս վիճակը ընդհանուր առմամբ պայմանավորված է երկու հանգամանքով՝ առաջինն Ադրբեջանում տիրող սոցիալ-տնտեսական վիճակն է: «Այդ ոլորտում վիճակը բավական լարված է: Ադրբեջանի տարբեր տարածաշրջաններում՝ Ֆիզուլիում, Ղուբայում եւ մի շարք այլ վայրերում, տեղի են ունեցել խոշոր ելույթներ, որոնց հիմքում ընկած են եղել սոցիալական մի շարք պահանջներ: Դրանք եղել են առաջնային կարեւորության հարցեր՝ պարենամթերքի գների բարձրացման ու մանաթի կտրուկ արժեզրկման վերաբերյալ: Ադրբեջանական իշխանություններն այժմ փորձում են սրել իրավիճակը հայ-ադրբեջանական սահմանին, ինչպես նաեւ Արցախի ու Ադրբեջանի շփման գծում, որպեսզի շեղեն իրենց ժողովրդի ուշադրությունը ծառացած լուրջ սոցիալական խնդիրներից, միեւնույն ժամանակ, վիճակի սրումը որպես արտաքին վտանգ ներկայացնելով փորձել միավորել մարդկանց Իլհամ Ալիեւի շուրջ:

Երկրորդ կարեւոր պայմանը, որի պատճառով էլ Ադրբեջանն այս պահին իրավիճակը սրում է, հունվարի 26-ին ԵԽԽՎ-ում Ռոբերտ Ուոլթերի բանաձեւի տապալումն էր: Սրանից բացի՝ նաեւ կարեւոր դերակատարություն ունեցավ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների արձագանքը: Հիշեցնեմ, որ հունվարի 22-ին, Մինսկի խմբի համանախագահները համատեղ հայտարարությունով հանդես եկան ու միջազգային կառույցներին, այդ թվում եւ ԵԽԽՎ-ին՝ կոչ արեցին չմիջամտել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծման հարցի մեջ եւ չընդունել հայտարարություններ, զեկույցներ ու բանաձեւեր, որոնք վնաս կհասցնեն տվյալ հարցի լուծման շուրջ ընթացող բանակցություններին: Ինչպես տեսանք, այդ հայտարարությունից հետո Ռոբերտ Ուոլթերի բանաձեւը ԵԽԽՎ-ում տապալվեց, որից հետո Ադրբեջանի նախագահը բացեիբաց իր դժգոհությունը հայտնեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին: Նա համանախագահներին մեղադրեց նրանց կողմնակալ դիրքորոշման մեջ, միեւնույն ժամանակ, փորձ կատարեց Արցախի ու Ադրբեջանի միջեւ կոնֆլիկտը ներկայացնել որպես կրոնական: Իհարկե, այս ամենը սեփական հասարակության համար արված հայտարարություն էր, որովհետեւ նույն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումների ժամանակ Ադրբեջանի նախագահը գերադասում է ավելի զուսպ լինել»,- ասում է քաղաքագետը:

Գագիկ Համբարյանը կարծում է, որ Ալիեւի այդ հայտարարությունից հետո զինադադարը խախտելով, ինչպես նաեւ հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը սրելով Ադրբեջանի նախագահը կրկին իր բողոքն է հայտնում ԵԱՀԿ ՄԻնսկի խմբի համանախագահներին ու ցույց է տալիս թե՛ մեզ, թե՛ սեփական հասարակությանը, նաև միջազգային հանրությանը, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը չի կարող լուծել ԼՂ հակամարտությունը:

«Այս ամենում ցավալին այն է, որ մենք հասել ենք մի վիճակի, որ բանակցությունները ոչ թե կոնֆլիկտի լուծման շուրջ են գնում, այլ զինադադարի պահպանման ռեժիմի: Եթե սահմանին խոշոր տրամաչափի զենք ու տանկեր են կիրառվում, ապա զինադադարի մասին խոսելն ավելորդ է»,-ասում է քաղաքագետը:

Սոսե Չանդոյան