Ереван, 21.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Հնարավո՞ր է հոսանք ստանալ մարդու մարմնի ջերմությունից․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ինչպես հայերեն «մարտկոց», այնպես էլ ռուսերեն «батарея» բառը ծագում է ֆրանսերեն «batterie» բառից, որը ֆրանսերենում ևս նշանակում է «մարտկոց», ինչն էլ, ըստ ծագման, մոտավորապես նշանակում է «լինել միմյանց հետ կապված, ստեղծել համատեղ համակարգ արդյունավետ գործելու համար»: Ընդ որում, ի սկզբանե, ինչքան էլ զարմանալի է, այս բառն օգտագործվել է հրետանու նկատմամբ՝ հրետանային մարտկոց, որից հետո սկսել է օգտագործվել նաև միմյանց միացված միանման սարքերի առումով, օրինակ՝ ջեռուցման մարտկոց: Պատմաբանների մեծ մասն այն կարծիքին է, որ էլեկտրական մարտկոցի զարգացումը սկսել է 18-րդ դարի վերջին: Այնուամենայնիվ, մի շարք հետազոտություններից կարելի է եզրակացնել, որ մարտկոցի ստեղծման գործընթացը սկսվել է մոտ 2000 տարի առաջ:

1938 թվականին Վիլհելմ Քյոենիգը Իրաքում իրականացրած պեղումների ընթացքում հայտնաբերել է 13 սանտիմետրանոց կավե անոթ, որի մեջ եղել է պղնձե գլան, որի մեջ էլ տեղադրված է եղել պողպատե ձող: Քյոենիգը եկել է այն եզրակացության, որ դա հնագույն էլեկտրական մարտկոց է: Մարտկոցի պատմությունը անքակտելիորեն կապված է էլեկտրական հոսանքի մասին պատկերացումների զարգացման հետ: 1798 թվականին իտալացի ֆիզիկոս, կոմս Ալեսսանդրո Վոլտան, հիմնվելով բժիշկ և անատոմ Լուիջի Գալվանիի փորձերի վրա, ստեղծել է իր առաջին «Վոլտյան սյունը», կամ, այլ կերպ, «Գալվանական մարտկոցը»: Սկզբնապես այդ մարտկոցը բաղկացած է եղել միմյանց վրա դրված պղնձե-ցինկային թիթեղներից, որոնք միմյանցից բաժանված են եղել աղաթթվով թրջված ստվարաթղթով: 1836 թվականին անգլիացի քիմիկոս Ջnոն Ֆրեդերիկ Դանիելը բարելավել է Վոլտայի գյուտի արդյունավետությունը՝ մշակելով Վոլտայի մարտկոցները կորոզիայից պաշտպանելու միջոց:

1868 թվականին ֆրանսիացի քիմիկոս Ժորժ Լեկլանշը ստեղծել է «հեղուկացված» տարրական մարտկոց, որը եղել է լապտերի «չոր» մարտկոցի նախատիպը: Իսկ 1888 թվականին գերմանացի գիտնական բժիշկ Կառլ Հասսները հայտնագործել է «չոր» մարտկոցը, որը նման է ներկայիս մարտկոցին և հիմնված է ածխածնի և ցինկի վրա: 1896 թվականին առաջին անգամ ԱՄՆում Ազգային ածխային ընկերությունը արտադրել է Columbia չոր մարտկոցը: Հետո այդ ընկերությունը վերանվանվել և դարձել է մարտկոցներ արտադրող Eveready Battery Company ընկերության, որը ներկայումս ունի Energizer անունը: 1898 թվականին Eveready Battery Company ընկերության հիմնադիր Կոնվերս Հուբերտը ստեղծել է չոր մարտկոցով աշխատող ձեռքի լապտերը: Երբ 1950-ականների վերջին Eveready ընկերությունը ստեղծել է առաջին ժամացույցի համար նախատեսված մանրակերտ հաբմարտկոցը, մեխանիկական ժամացույցների օգտագործումը կտրուկ նվազել է:

Ավելի երկարատև էներգիա արտադրող ալկալիական մարտկոցների հայտնագործումն իր հերթին նպաստել է դյուրակիր ռադիոընդունիչների, մագնիտոլների և խաղալիքների զարգացմանը: Երկար շահագործման ժամկետ ունեցող լիթիումային մարտկոցների թողարկման սկզբից ի վեր դրանք մուտք են գործել բարձր տեխնոլոգիական սարքերի աշխարհ՝ սկսած թվային տեսախցիկներից մինչև MP3 նվագարկիչներ: Ներկայումս գիտնականները կանխատեսում են մարտկոցների՝ հոսանքի արտադրության արդյունավետության և չափերի փոքրացման միտում, անգամ հոսանքի այլ աղբյուրների ստեղծում: Օրինակ՝ հնարավոր է մարդու մարմնի ջերմությունից հոսանքի ստացում ապակեգործվածքի միջոցով, ֆոտոէլեկտրական օրգանական բջիջների միջոցով հոսանքի ստացում, «բիոդաջվածքի» միջոցով մարդու քրտինքի վերածում հոսանքի և այլն:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Когда вся Армения была одной командой. Никита Симонян и «Арарат-73»Ucom и Impact Hub Yerevan подвели итоги третьего этапа программы по развитию зелёного предпринимательстваIDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак КарапетянЕвропейский курс Армении между обещаниями и обязательствамиПри поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе