Ինպե՞ս և ե՞րբ է ստեղծվել առաջին վերելակը

Վերելակը ընդհատ գործողության ստացիոնար վերհան է, որի խցիկը կամ պլատֆորմը շարժվում է ուղղաձիգ հորանում տեղադրված կոշտ ուղղորդիչներով։ Հսկայական թվով մարդիկ են այսօր բնակվում բարձրահարկ շենքերում և ամեն օր օգտագործում են վերելակը: Առանց դրա կյանքը, օրինակ՝ տասներորդ հարկում, հազիվ թե հարմարավետ լիներ: Վերելակի գյուտի պատմությունը սկսվել է հին ժամանակներից: 

Որոշ պատմաբաններ կարծում են, որ մեքենաներ, որոնք բարձրացնում են մարդկանց, գոյություն են ունեցել դեռևս Հին Հռոմում: Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ առաջին բարձրացնող մեխանիզմը հայտնվել է Եգիպտոսի Սինայի վանքում: Սրանք բոլորը ենթադրություններ են: Այնուամենայնիվ, որոշակիորեն հայտնի է, որ 1743 թվականին Լուի 15-րդի ժամանակ Վերսալի պալատում եղել է վերելակ: 18-րդ դարի վերջին Կուլիբինը հորինել է «բարձրացնող աթոռները», որոնք օգտագործվել են Սանկտ Պետերբուրգի Ձմեռային պալատում: 

Իհարկե, պետք է հաշվի առնել, որ նշված բոլոր այդ վերամբարձ սարքերը աշխատել են մարդկանց կամ կենդանիների ֆիզիկական ուժի օգնությամբ: Իրավիճակը փոխվել է շոգեշարժիչի գյուտից հետո, որն սկսել է կիրառվել ամբարձիչ մեխանիզմներում: Բոլոր ժամանակակից վերելակների պարտադիր տարրը ավտոմատ բռնիչն է, որը արգելակում է վերելակը, եթե մալուխը չի դիմանում և կտրվում է: 

Բարձրացնող մեխանիզմների մեջ բռնիչ օգտագործելու գաղափարը պատկանում է ամերիկացի Էլայեշ Գրեվիս Օտիսին: Լինելով մահճակալներ արտադրող կահույքի գործարանի աշխատող՝ նա համաձայն պատվերի ստեղծել է սարք, որը տախտակները բարձրացնում է երկրորդ հարկ: Ինքը`Օտիսը, իր գյուտն անվանել է «անվտանգ վերելակ»: Հետագայում նա ստեղծել է իր սեփական արտադրամասը, որն արտադրել է բարձրացնող նման մեխանիզմներ: 

Մի քանի տարի անց Օտիսը իր գյուտը վերածել է ուղևորափոխադրիչ վերելակի, որը 1857 թվականին տեղադրվել է «Բրոդվեյ» առևտրի կենտրոնի հինգ հարկանի շենքում: Վերելակի արագությունը եղել է 0,2 մ/վ և նախատեսված է եղել հինգ մարդու համար: Օտիսն իր վերելակներում օգտագործել է շոգեշարժիչներ: 

Դրանից երկու տարի անց՝ 1859 թվականին, Otis ընկերությունը հյուրանոցում տեղադրել է իր առաջին պտուտակային վերելակը: 

Վերելակի պատմությունը զարգացել է Փարիզում, և 1867 թվականին ստեղծվել է հիդրավլիկ վերելակը: Էլեկտրական վերելակները հայտնվել են 1880-ական թվականներին Գերմանիայում: «Siemens Halske» ընկերությունը սկսել է արտադրել վերելակներ, որոնք ունակ են բարձրանալ 22 մետր ընդամենը 11 վայրկյանում: Ներկայումս առկա են 320-2400 կիլոգրամ բեռնունակությամբ մարդատար (սովորական, արագընթաց, հիվանդանոցային) և մինչև 10 տոննա բեռնունակությամբ բեռնատար (ընդհանուր նշանակման և հատուկ) վերելակներ, որոնց արագությունը 0,5-4 մետր վայրկյան է (եզակի կոնստրուկցիաներում՝ 7 մետր վայրկյան):

 

Պատերազմի ժամանակ սեփական ապիկարության կամ այլ պատճառներով դարպասները բացած ու թշնամի-կորոնավիրուսի համար բարենպաստ միջավայր ստեղծողին, այո, հեռացնում են․ Արփինե Հովհաննիսյան Հարցերի հարցը մնում է հակահամաճարակային ռազմավարության մշակումը․մինչև այս պահը եղած կամ չեղած ռազմավարությունը հնացած է․ Էլինար Վարդանյան «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանը կոչ է անում համախմբել Տիկին Մակունցը մի ֆրակցիա չի կարող ղեկավարել, ժողովրդի անունից է խոսում. Գագիկ Համբարյան Սոցիալական պատասխանատվությունը՝ Գագիկ Ծառուկյանի գործունեության հիմք Հիվանդանոցներում տեղ չլինելու պարագայում ստիպված ենք լինելու վերադառնալ տոտալ լոքդաունի. Փաշինյան Թանկարժեք մետաղների գները նվազել են Փաշինյանը ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ քրեական գործեր հարուցելը կամ դրանով սպառնալը զուտ քաղաքական գործիք է իր ձեռքում․ Անդրանիկ Թևանյանը՝ վարչապետի խոսնակի հայտարարության մասին Հարավում կառուցվող նոր ճանապարհը Հադրութ քաղաքը Քաշաթաղի հարավային թևով կկապի Հայաստանին /տեսանյութ/ «Աղետը պետք է կանխել համերաշխության մթնոլորտում»․ Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց 547 նոր դեպք, մահացել է 7 պացիենտ Տիգրան Ավինյան, Էդուարդ Մարտիրոսյան, Արսեն Թորոսյան. Ովքեր են ազատվելու պաշտոնից. «Հրապարակ» Գագիկ Ծառուկյանը կառավարությանը կոչ է անում վերջ տալ քաղաքական շանտաժին. Իվետա Տոնայան Պաշտոնի «բազարներն» Արցախում շարունակվում են. Հրապարակ Գագիկ Ծառուկյանը՝ կոնսենսուս ու կոնսոլիդացիայի կենտրոն Բարձր պաշտոններ թափուր են մնացել․ ե՞րբ կլինեն նոր նշանակումները․ «Ժողովուրդ» ԱՄՆ դեսպանը բացահայտեց վարչապետի հերթական կեղծիքը. Արմեն Աշոտյան (տեսանյութ) Գերմանիայում օրենսդրական մակարդակում արգելել են բուժել միասեռականներին Բաց նամակ Նիկոլ Փաշինյանին. Lragir.am Լոռու մարզում արագաչափ են վնասել
website by Sargssyan