Երևան, 26.Մայիս.2022,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
«Ցանկացած ավտորիտար իշխանության խնդիրն այլակարծությունն ու ոչ իրենց նմաններին քաղաքական դաշտից մեկուսացնելն է». «Փաստ» Ադրբեջանն այս շաբաթ Հայաստանին կհանձնի գերեվարված Էդուարդ Մարտիրոսովին Դոլարն ու եվրոն շարունակում են արժեզրկվել Ծիծեռնակաբերդի խճուղին երկկողմանի փակ է Shtigen Group-ն ու Ագրարային համալսարանը հուշագիր են կնքել Սուշի. ինչպես բրինձ պահելու մեթոդը վերածվեց նոր ուտեստ ստանալու միջոցի. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (24 ՄԱՅԻՍԻ). Կայացել է Եվրատեսիլի առաջին մրցույթը. «Փաստ» Լիտվայի նախագահի՝ Հայաստան կատարած այցի նախաձեռնությունը գալիս է Վաշինգտոնի՞ց. «Փաստ» Հայաստանը նոր հեղափոխության շեմին. Փաշինյանը դեռևս դիմադրում է. «Փաստ» Իրազեկման արշավից և հետազոտությունից հետո Լոռու մարզում պատվաստումների ընդհանուր թիվն ավելացել է. «Փաստ»


«Ում շատ է տրված, նրանից շատ է պահանջվում». «Փաստ»

Վերլուծական

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Քերթողահայր Մովսես Խորենացին, «Հայոց մեծերի ծննդաբանությունը» աշխատությունը ավարտելով խորհրդածական խոսքով, առաջին հերթին ողբալով խորհրդականների և ուսուցանողների անհետացումը, գտնում էր, որ դրա հետևանքով ոչ միայն վտանգվում է երկրի խաղաղությունը, այլև արմատավորվում անկարգություն և հաստատվում տգիտություն։

Կմտածե՞ր, արդյոք, Խորենացին, որ 1,5 հազարամյակ անց 21-րդ դարի սերունդը ևս կկանգնի նմանատիպ խնդրի՝ ուսուցչի, գիտնականի և, ընդհանրապես, մտավորականության դասի անտեսման առջև: Առավել ցավալին այն է, որ այսպիսի խնդրի առջև կանգնած ենք եղել մեր պատմության գրեթե բոլոր ժամանակահատվածներում, և, օրինակ՝ մանկավարժը՝ գիտելիք ու դաստիարակություն տվող անձը, ընդհանրապես մտավորականը գնահատված չի եղել, բացառությամբ, թերևս, խորհրդային տարիների: Մյուս կողմից էլ՝ այո, կան մտավորականներ, որոնք եսասեր են, չեն գիտակցում մտավորականի իրենց առաքելությունը, չեն ապրում ազգի ցավով ու խնդիրներով:

Հովհաննես Թումանյանը 20-րդ դարի սկզբին «Հայ ուսուցչի դատը» հոդվածում, կարևորելով ուսուցչի դերը, նշում է. «Գործիչների մեջ գուցե ամենակարևորն ու ազնիվը, և՛ ընտանիքի համար, որ զավակներն է կրթում, և՛ հասարակության համար, որ գիտակից անդամներ է պատրաստում, և՛ պետության համար, որ ազնիվ քաղաքացիներ է հասցնում, և՛ աշխարհքի համար, որ լուսավոր մարդիկ է տալի, նա՝ ուսուցիչը, ունեցել է գրեթե ամենավատթար վիճակը մեր մեջ։ Նա միշտ եղել է հալածված ու թափառական, սիրտը՝ կոտրած, լքված, բեկված ու արհամարհված։ Անհետաձգելի լուծումն է պահանջում հայ ուսուցչի դատը...»։ Իսկ 1917 թվականին, կարևորելով մտավորականի, ուսուցչի դերը, Թումանյանը գրել է. «Մենք պատերազմի շրջանում ենք, երբ ռազմիկի արժեքը շատ է բարձրացել, սակայն չպիտի մոռանալ, որ կա նաև խավարի ու լուսի պայքար, և այդ պայքարի մեջ ամենածանր և դժվարին պարտականությունը ընկած է հայ ուսուցչի վրա...»:

Հետխորհրդային Հայաստանում էլ արժեհամակարգի արմատական փոփոխությունները, կրթության ոլորտում իրականացվող «բարեփոխումները» նվազեցրեցին մանկավարժի, մտավորականի՝ որպես գիտելիք ստեղծողի ու տվողի և դաստիարակություն փոխանցողի դերը: Արժանապատիվ քաղաքացի դաստիարակելու, ազգային ընտրանի ձևավորելու, տաղանդներին, հերոսներին, երախտավորներին ու մեծերին գնահատելու, մեծարելու, արժևորելու, սերունդներին էլ ազգային արժեքներով, մեր մեծերի ոգով ու օրինակով դաստիարակելու փոխարեն մարդկանց դեգրադացրեցինք ու դարձրեցինք ստրուկ՝ կառավարելի դարձնելու նպատակով: Իսկ հիմա արդյունքում ազգովի կանգնած ենք խղճուկ վիճակի՝ պետություն և հայրենիք կորցնելու, արժեհամակարգային ու բարոյահոգեբանական աղետի՝ լույսի ու խավարի, գիտության ու տգիտության, ազգուրացության ու հայրենասիրության, ստորաքարշության ու արժանապատվության, ազատության ու ստրկության միջև անհաշտ պայքարի առաջ: Երբ Ճապոնիայի վարչապետին հարցրել են, թե ինչպես են կարողացել տեխնոլոգիաների և գիտության ոլորտում դառնալ առաջատար, նա պատասխանել է. «Մենք ուսուցիչների համար սահմանել ենք նախարարի աշխատավարձ, դիվանագետի անձեռնմխելիություն և կայսրին վայել մեծարանք»:

Մինչդեռ այսօր Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնող անձը հեգնում ու ծաղրում է հայ մտավորականին, ընտրանուն, հպարտանում է, որ հայ մանկավարժը խղճուկ աշխատավարձի ու չգնահատված լինելու պատճառով իր աշխատանքը լքում ու ոստիկան՝ պարեկ է դառնում:

Մինչդեռ մտավորականությունը ժողովրդի հոգեպես հարուստ և բարձր արժեքներ կրող շերտն է, որն օժտված է եզակի շնորհներով՝ զարգացած ինտելեկտով, ազնվությամբ, անկոտրում կամքով, հետաքրքրությունների բազմազանությամբ, բարոյական դաստիարակությամբ, ստեղծագործական կարողություններով, ազատամտությամբ, հանդուրժողականությամբ, սոցիալական պատասխանատվությամբ, մարդկանց և հայրենիքը անմնացորդ սիրելու կարողությամբ, անձնազոհությամբ, ժողովրդի համար դժվարին պահերին առաջամարտիկի դերը ստանձնելու և իրականությունը բարեփոխելու պատրաստակամությամբ:

Աստվածաշունչն ասում է՝ ում շատ է տրված, նրանից շատ է պահանջվում: Եվ հիմա, երբ Հայաստանը օրհասական վիճակում է հայտնվել, շատ մտավորականներ, հայրենասերներ ու նվիրյալներ անձնուրաց կերպով պայքարում են հայրենիքն ու պետությունը չկորցնելու համար և շարժման առաջնագծում են հայտնվել: Դրա հետ միասին քիչ չեն անտարբեր, կեղծավոր, փառասեր, շահամոլ, նյութապաշտ և պատեհապաշտ մտավորականները: Մտավորականության կրավորական կեցվածքով, անտարբերությամբ ու նաև այսօր առկա նույն մտահոգությամբ է պայմանավորված եղել 20-րդ դարի սկզբին Նժդեհի բաց նամակ-կոչը հայ մտավորականներին: Ապագա չի կարող ունենալ և հաջողություններ արձանագրել մի ժողովուրդ, որի գերակշիռ մասը չի գնահատում մարդկային բարձր տեսակն ու որակները, չի հնազանդվում, չի սիրում, չի փայփայում իր մեծերին, իմաստուններին, միևնույն ժամանակ՝ երբ ժողովուրդը իր թիկունքին չի զգում մտավորականների շունչը, սերը:

Եթե մենք արժևորեինք մեր մեծերին, ապա իր երկրից ու ժողովրդից խռոված չէր հեռանա ողջ կյանքը հայրենիքի ազատությանը նվիրած Անդրանիկ զորավարը, դավադրության արդյունքում չէինք կորցնի երիտասարդ ու տաղանդավոր գրող Ակսել Բակունցին, դարի հայ հանճարներից մեկին՝ Եղիշե Չարենցին, կամ բազմաթիվ այլ վառ անհատականությունների, այդպես անտարբեր ու ապերախտ չէինք գտնվի Նժդեհի նկատմամբ: Մենք պետք է Նարեկացու, Կոմիտասի, Նժդեհի, Անդրանիկի, մեր այլ մեծերի, նվիրյալների գենը արթնացնենք մեր ժողովրդի մեջ: Ավելի քան երբեք՝ հիմա մենք մեր նախկին ու ներկա մեծերի խորհրդի կարիքն ունենք: Իսկ նրանց ապրած կյանքն ու գործունեությունը մեզ համար իսկական օրինակ կարող են լինել: «Միակ բանը, որը կարող է մեզ ուղղորդել դեպի վեհ մտքեր և գործողություններ, մեծ և բարոյապես մաքուր անհատների օրինակն է»,- ասել է Նոբել յան մրցանակի դափնեկիր, հասարակական գործիչ Ալբերտ Էյնշտեյնը:

Ազգի մեծությունն էլ ամենևին պայմանավորված չէ նրա քանակով, այլ նրանով, թե ինչպիսի աժեքներ է նա դավանում՝ նրա անկոտրում կամքով, հայրենասիրությամբ, պետական մտածողությամբ, օրինապաշտությամբ ու ազգային արժանապատվությամբ: «Այն ազգը, որի ազգային ոգին կոտրված է, վիճակված է ապրել ավերակների մեջ»,ասել է Մուամար Քադաֆին:

Հիմա,առավել քան երբեք,երբ մեր հասարակական կյանքում տիրապետող են դարձել էժանագին բարքերը՝ ատելությունը, քծնանքը, կեղծավորությունը, շահամոլությունը, ծառայամտությունը, բամբասանքն ու բանսարկությունը, քաղքենիությունը, նախանձը, չարությունն ու անհանդուրժողականությունը, երբ պատերազմի ու ապաշնորհ կառավարման արդյունքում ունենք հուսահատ, մոլորված ու բարոյազուրկ հասարակություն, մեզ պետք է մարդկանց առաջնորդել բարձր արժեքներ կրող լեգենդների, խիզախ հերոսների ու հաղթանակների օրինակով։ «Ժողովուրդները, որոնք մոռանում են իրենց ազգային խնդիրների մասին, կործանվում են, վերածվում են հողի, պարարտանյութի, որի վրա աճում և ուժեղանում են այլ, ավելի ուժեղ ժողովուրդներ»,- ասել է Ռուսական Կայսրության պետական գործիչ, վարչապետ Պյոտր Ստոլիպինը: Ամենակարևոր բարեփոխումը, որը պետք է տեղի ունենա Հայաստանում, ազգային գիտակցության բարեփոխումն է, ինչը հնարավոր չէ առանց հայ մտավորականության ակտիվ ու անմիջական աջակցության։

Իսկ պատերազմը դաժան դաս է ապագա սերունդների համար. պետք է նկատի ունենալ, որ մտավորականության ու քաղաքական ընտրանու առաքելությունն է ձևավորել բարձր հատկանիշներ կրող ազգ, հասնել ազատության, համերաշխության, բարեկեցության և անվտանգության: Դժբախտ են այն ազգերը, որոնք չունեն տաղանդներ ու վառ անհատականություններ, իսկ կրկնակի դժբախտ են նրանք, որոնք չեն գնահատում, չեն մեծարում իրենց երևելիներին: Պատմությունն էլ մեզ ապացուցում է, որ երկրներն ու ժողովուրդները հասել են փառքի անհատների մեծ կամքի, տաղանդի ու նվիրվածության շնորհիվ, կամ պարտվել ու կործանվել են անհատների արկածախնդրության, ապաշնորհ կառավարման կամ դավադրության արդյունքում:

Մեր երկրում զարգացող իրադարձությունները և տեղի ունեցող հանրային ակտիվության գործընթացներն ու դրսևորումներն ինձ լավատեսության հույս են ներշնչում, որ հայ ժողովուրդն ինքնակազմակերպվում է, որ Հայաստանում արժեհամակարգ է փոխվում, որ հայը ուզում է փոխվել: Հայը ցանկանում է ապրել արժանապատիվ, լինել ազատ ու անկախ և աշխարհին ներկայանալ որպես օրինապաշտ,կազմակերպված ու քաղաքակիրթ ազգ:

ՀԱՅԿ ՂԱԶԱՐՅԱՆ

տնտեսագիտության թեկնածու

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

«Ցանկացած ավտորիտար իշխանության խնդիրն այլակարծությունն ու ոչ իրենց նմաններին քաղաքական դաշտից մեկուսացնելն է». «Փաստ» Լույս չի լինելուԵթե Ալիևից չեք վախենում, ապա եկեք ԱԺ արտահերթ նիստին և ստորագրեք․ Սաղաթելյանը ընթերցեց հայտարարության տեքստըԵրևանում Prado-ով վրաերթի են ենթարկել 23-ամյա աղջկաԲողոքի ցույցերի ժամանակ Երևանի երկնքում կործանիչներ են նկատվել. ՌԻԱ ՆովոստիՊուտինը նոր հրամանագիր է ստորագրելՌուսաստանը ցանկացած միջոցով փորձում է հակադարձել սանկցիաներին. Նաիրի ՍարգսյանՀայտնի են Վլադիմիր Եղիազարյանի անվան ծրագրավորման մրցույթի հաղթողներըՉալաբյանի կալանավորման հիմքում 44-օրյա պատերազմի դավաճանությունների վերաբերյալ նրա փաստարկված ելույթն է. Զարուհի ՓոստանջյանԱվետիք Չալաբյանի պաշտպանական խումբը միջնորդություն է ներկայացրել Գլխավոր դատախազին՝ Ա. Չալաբյանին վերագրվող հանցակազմը սահմանող հոդվածի Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցով Սահմանադրական դատարան դիմելու համարԱմերիաբանկն արժանացել է «Կայուն ֆինանսավորման գծով լավագույն բանկ» մրցանակինՄենք ջունգլիներում չենք ապրում, պատերի տակ ոչ մեկին չենք «գյուլլելու». Իշխան ՍաղաթելյանՍիրտս կիսատ է առանց քեզ, անվստահ էս աշխարհում իմ ամրությունն էիր. Նազենի Հովհաննիսյանի լուսանկարը՝ հայրիկի հետԲացվելիք բոլոր ճանապարհները պետք է լինեն այն երկրների սուվերենության ներքո և օրենսդրություններով, որոնցով անցնում են. Արարատ ՄիրզոյանԱդրբեջանն այս շաբաթ Հայաստանին կհանձնի գերեվարված Էդուարդ ՄարտիրոսովինՄաքրվել է Աթենքի փողոցի աջակողմյան լանջը և չեզոքացվել է քարաթափման հնարավոր վտանգըԴոլարն ու եվրոն շարունակում են արժեզրկվելԻնքը հայերեն ու Հայաստանի մասին մեզ նման գիտի. ինչպիսի՞ն է Մուստաֆաևը հայ դասընկերոջ հիշողություններում ԱԳՆ ներսում լուրջ դիմադրություն-բունտ է հասունանում Նիկոլ դավաճանը չի գործում միայնակ. նախագահականում և ԱԽ շենքում ևս ծախում են Արցախը. Արմեն ԱշոտյանԱրցախը այդ բանակցություններին կողմ չէ. Բրյուսելում ձեռք բերված համաձայնությունների մասին Արցախում որևէ տեղեկատվություն չունեն Ի՞նչ «մեսիջներ» է ուղարկում Ավետիք Չալաբյանը Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Անդրեա Վիկտորինի հրավերով հանդիպեցի ԵՄ անդամ պետությունների դեսպանների հետ. Թագուհի ԹովմասյանՀայաստանի ճակատագրական ընտրությունը. Ավետիք Չալաբյան Հայտնի է ռուսական բանակի կողմից գրավված նոր տարածքների մասինԾիծեռնակաբերդի խճուղին երկկողմանի փակ էՕրվա կադր. «Աթաթուրքը` Երևանում»ԴԱԻՇ-ը ծրագրած է եղել սպանել Ջորջ Բուշ կրտսերինՌԴ ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածել Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակի մասին2018 թվականից ի վեր առաջին անգամ դոլարի կուրսն այսօր Մոսկվայում իջել էԱյս իշխանությունները թուրքական և ադրբեջանական օրակարգով են շարժվում․ Լևոն ՔոչարյանԱյս երկու հարցը լուծելու դեպքում մենք հասնելու ենք մեր նպատակին. Իշխան ՍաղաթելյանԵրևանում տղամարդը բարձրությունից ընկել է երկաթե «արմատուրաների» վրա և մահացելՏղամարդը պատով բարձրացել է վեցերորդ հարկ ու փրկել պատուհանից ընկած երեխային (տեսանյութ)Դպրոցականը դանակահարել է 12-ամյա աղջկան, այնուհետև գնացել «Call of Duty» խաղալուShtigen Group-ն ու Ագրարային համալսարանը հուշագիր են կնքել«Դիմադրություն» շարժման հանրահավաքը Ֆրանսիայի հրապարակում. ուղիղՄահացել է դերասան Արամ Մանուկյանի կինըՓորձ է արվում հրաժարվել «Լեռնային Ղարաբաղ» հասկացությունից․ շրջանառության մեջ է դրվում «Ղարաբաղի էթնիկ հայ բնակչություն» բառակապակցությունը․ Արցախի ԱԺ խմբակցություններ29-ամյա երիտասարդը որոնվում է որպես անհետ կորածԻրանում ինքնաթիռ է կործանվել․ կան զոհերՈրքան տարածք է գրավել Ռուսաստանը. ForbesՇոյգուն առաջարկել է սրբադասել ՍուվորովինԴոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ հայաստանյան բանկերումՕդի ջերմաստիճանը կնվազի. սպասվում է թաց ձյունՌուսաստանը ցանկացած միջոցով փորձում է հակադարձել սանկցիաներին. Նաիրի ՍարգսյանՈւժեղ հայրենիքի կառուցման ճանապարհին Չալաբյանն իր բարեկեցությունը թողել և եկել է Հայաստան. Վարուժան ԱվետիքյանԻշխանություններն այլևս կարմիր գծեր չունեն. նրանց ուղղակի պետք է կանգնեցնել «Շատ շտապ հարկավոր է այս շարժումը վերածել ազգային – ազատագրական, արցախյան շարժման, իսկ եթե ոչ` դատապարտված ենք կործանման». Արցախի Արդարություն կուսակցության համանախագահ ԱԳՆ-ի դեմ տեղի ունեցած քաշքշուկի ժամանակ այն կարմիրբերետներն էին, ովքեր աչքի էին ընկել ապօրինություններով. Տիգրան Աբրահամյան