Բյուրականի աստղադիտարանի 70-ամյակի և այլ հոբելյանների առթիվ միջոցառումներ կկազմակերպվեն
Հասարակություն
Վ. Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանի համար 2016 թվականը լի է հոբելյանական միջոցառումներով: 1946 թվականին հիմնված և արդեն յոթ տասնամյակ գործունեություն ծավալող կարևորագույն հաստատության ընթացիկ տարվա ծրագրերի մասին «Արմենպրես»-ին է պատմում աստղադիտարանի տնօրեն Հայկ Հարությունյանը:
2016-ը` հոբելյանական տարի
Բյուրականի աստղադիտարանը տարբեր հոբելյաններ ունի: Առաջինը` ստեղծման 70-ամյակն է: Բացի դրանից` մեր խոշորագույն` 2,6-մետրանոց դիտակի 40-ամյակն է, որը շահագործման է հանձնվել 1976 թվականին: Հիմա աշխարհում 10-մետրանոց դիտակներ կան, սակայն դրանցից յուրաքանչյուրն իր խնդիրն ունի. Այն, ինչ արվում է 2,6-մետրանոցով, հնարավոր չէ անել 10-մետրանոց դիտակով: Լրանում է նաև աստղադիտարանի հիմնադրի մահվան 20 տարին: Վիկտոր Համբարձումյանը մահացավ աստղադիտարանի ստեղծման 50-րդ տարում:
Միջոցառումներով հարուստ տարի
Այս տարի պատրաստում ենք տարբեր հանդիսություններ` նիստ ակադեմիայում, միջազգային գիտաժողով, որն ավելի տոնական բնույթ կունենա. տարբեր երկրներից բավականին մասնագետներ են լինելու: Ծրագրել ենք երիտասարդ աստղագետների համար միջազգային դպրոց կազմակերպել: Երկու տարին մեկ նման դպրոց ենք կազմակերպում, հավաքվում են տարբեր երկրների երիտասարդ աստղագետները, հրավիրում ենք նաև պրոֆեսորների, ովքեր դասախոսություններ են կարդում, երիտասարդների հետ պրակտիկ աշխատանքներ կատարում:
Մենք այս տարի էլ հավանաբար կկազմակերպենք դասախոսություններ հանրակրթական դպրոցներում: Նախօրոք մշակված ծրագրով մեր գիտնականները գնում են դպրոցներ, դասախոսություն կարդում` աստղագիտությունը ժողովրդականացնելու համար:
Գիտաժողովը և նիստը սեպտեմբերին են ծրագրված, դրանց ավարտից հետո իր աշխատանքները կսկսի միջազգային դպրոցը:
Ազգային արժեք Բյուրականի աստղադիտարանը` տարածաշրջանային կենտրոն
Վերջին 10-15 տարում երկու շատ կարևոր բան էինք ծրագրել, որոնք ֆանտաստիկ էին թվում շատերին: Առաջին` դառնալ հանրապետության գիտակրթական կենտրոն, ինչ-որ կարգավիճակ ստանալ, որը ցույց տար աստղադիտարանի կարևորությունը: Այն շատ մեծ լուսավորչական աշխատանք է կատարում, բացի հետազոտություններից, նաև զբոսաշրջային կենտրոն է, կադրերի պատրաստում է իրականացնում: Մենք անընդհատ պնդում էինք, որ որոշակի կարգավիճակ պետք է ունենանք: Կառավարության որոշմամբ` ազգային արժեքի կարգավիճակ ստացանք, ինչը էապես փոխեց ամեն ինչ` նաև բյուջեի տեսանկյունից:
Մյուս խնդիրն էր դառնալ տարածաշրջանային կենտրոն: Շրջակայքում ոչ մի երկրում նման ինֆրակառուցվածքով և գիտական դպրոցով կենտրոն չկար: Անցյալ տարի միջազգային աստղագիտական միության գործադիր կոմիտեն որոշում կայացրեց, որ Հարավարևմտյան Ասիայի տարածաշրջանային կենտրոնը Բյուրականի աստղադիտարանն է:
Ատղադիտարանը դեպի 70-ամյակ է գնում բավականին լուրջ փոփոխություններով
Խնդիրներ կային, որոնք կապված էին տեխնիկական հագեցվածության հետ: Ազգային արժեքի կարգավիճակ ստանալուց հետո լուծվեց դրանց ֆինանսավորումը: Մեծ դիտակի հայելին այլումինապատելու խնդիր կար, հաջողվեց իրականացնել:
Ատղադիտարանը դեպի 70-ամյակ է գնում բավականին լուրջ փոփոխություններով, բավականին բաներ նոր կյանք են ստացել: Առաջին անգամ մենք մեզ թույլ տվեցինք նոր ընդունիչ պատվիրել` բավականին թանկ` 90 հազար դոլարով. շատ ժամանակակից սարք է: Ցանկացած մակարդակի հասնելուց հետո մարդ ձգտում է հաջորդին: Այն, ինչին մենք հասանք, արդեն մեծ թռիչք է: Գիտական և տեխնիկական միջոցների տեսակետից պետք է փորձել առաջ գնալ:
Հայկական աստղագիտությունը միշտ մրցակից է եղել արևմտյան աստղագիտությանը
Ոչ թե տեխնիկայի հզորության, աշխատավարձերի առումով, այլ խնդիրների դիտարկմամբ, լուծմամբ: Հայաստանը, մասնավորապես Բյուրականի աստղադիտարանը, երբեք չի ունենալու այն միջոցները, որոնք ծախսում են արևմտյան երկրները գիտության վրա: Բայց գիտական արժեքի իմաստով… Հայաստանը ժամանակի բոլոր հատվածներում աստղագիտության օրրան է եղել: Մենք պարտավոր ենք պահել այն, ինչ ունենք:
