Միութենական պետություն. մի՞ֆ, թե՞ իրականություն

Ինչպես հայտնի է օրերս Հայաստանում մեծ աղմուկ բարձրացրեց Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի՝ Վլադիմիր Սոլովյովին տված հարցազրույցը, որտեղ նա բավականին տհաճ ձևակերպումներով անդրադարձել էր ՀՀ աշխարհաքաղաքական ընտրության հնարավորություններին: Ավելին, խոսելով միութենական պետության, ինչպես նաև ապագայում հետսովետական տարածքում հնարավոր նոր ինտեգրացիոն գործընթացների մասին՝ Լուկաշենկոն ասել էր, որ «Հայաստանը գնալու տեղ չունի»: «Կարծում եք՝ նրանք ինչ-որ մեկին պե՞տք են: Նրանք դա տեսան: Նիկոլ Վովաևիչը դա տեսավ: Ադրբեջանն ինչ-որ կերպ դուրս է գալիս այդ խմբից, քանի որ մենք էլ ենք շատ սխալներ գործել: Առանձին քննարկման թեմա է»,- հայտարարել էր Լուկաշենկոն:

Ըստ էության, կարելի է համաձայնել կամ չհամաձայնել այս կարծիքին, սակայն երկրների ղեկավարներին առնվազն հարիր չեն նման կոնտեքստով փորձագիտական գնահատականի մակարդակի կարծիքները, առավել ևս՝ երկրներին, որոնք կիսում են միևնույն ինտեգրացիոն կառույցը: Նշենք, որ հայկական կողմից շատ զգուշավոր արձագանք եղավ սրան. նախ ԱԳՆ-ն հայտարարություն տարածեց, այնուհետև Հայաստանում Բելառուսի դեսպան Ալեքսանդր Կոնյուկը հրավիրվեց ԱԳՆ, որին հաջորդեց՝ Արարատ Միրզոյանի կողմից ԱԺ-ում թեմայի հետ կապված մեկնաբանությունը: Իսկ ԱԽՔ Արմեն Գրիգորյանը պարզաբանեց, որ Հայաստանի օրակարգում Միութենական պետությանը միանալու հարց չկա, և իր դիրքորոշումն այն է, որ Հայաստանը սուվերեն, ժողովրդավար պետություն է և պետք է շարունակի մնալ այդպիսին։

ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան ևս մեկնաբանել էր Լուկաշենկոյի հայտարարությունը և նշել. «Նա (Լուկաշենկոն) չի խոսել Միութենական պետության մասին, նա խոսել է հնարավոր ինտեգրացիոն գործընթացների և միավորումների մասին՝ անվտանգության, տնտեսության և այլ ոլորտներում»։ Ինչ վերաբերում է Միութենական պետությանը, ապա, Զախարովայի խոսքով, այն փակ միավորում չէ, ենթադրում է մասնակից մյուս երկրների միավորման հնարավորություն։

Հատկանշական է փաստել, որ ստեղծված աղմուկի ֆոնին չնկատվեց այն գաղափարը, որը դրվեց շրջանառության մեջ Լուկաշենկո-Սոլովյով հարցազրույցով՝ խոսվեց ապագայում նոր միավորման հեռանկարների, դրա անխուսափելիության մասին: Ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ Զախարովան իր անդրադարձով տարանջատում մտցրեց միութենական պետության և հնարավոր այլ ինտեգրացիոն միավորումների հեռանկարների միջև:

Ավելին, նշենք, որ ռուսաստանյան վերլուծական մի շարք շրջանակներ շարունակում են շրջանառել թեզը, որ միասնական պաշտպանական, քաղաքական տարածքի ձևավորումն անխուսափելի է, իսկ թե ինչ ձևաչափով այն կամրագրվի՝ դեռ վաղ է ասել:

Կարող ենք ընդգծել, որ Ռուսաստանի գլխավոր խնդիրը (եթե խոսում ենք միութենական պետության կոնտեքստում) եթե ոչ Ուկրաինան է ամբողջությամբ, ապա՝ գոնե Ուկրաինայի մի մասը, քանի որ առանց դրա Ռուսաստան-Բելառուս միութենական պետությունն իմաստ չունի: Ըստ էության, առաջնային փուլում Հայաստանը չի լինի գլխավոր նպատակը, նպատակ կլինի նաև Ղազախստանը: Դա տրամաբանական է, քանի որ առանց Վրաստանի և Ադրբեջանի Հայաստանին միացնել միութենական պետության կամ միավորման կազմ՝ անիմաստ է: Եթե Ադրբեջանը մտնի ռուսական ազդեցության գոտի, ապա կգա միութենական պետության հարցը: Իսկ առանց դրա էլ Հայաստանի ու Ռուսաստանի համագործակցության մակարդակը բավականին խորն է:

Ակնհայտ է, որ Հայաստանի օրակարգում չկա նման հարց, քանի որ նման հարց Ռուսաստանի առջև չկա, Ռուսաստանին այս պահին դա հարկավոր չէ, քանի որ անիմաստ է միայն Բելառուսի ու Հայաստանի հետ ինչ-որ միավորում կամ միութենական պետություն ձևավորել:

Սամվել Անանյան