Բազմիցս հասարակական և քաղաքական գործիչները տարբեր ամբիոններից հնչեցնում են այն միտքը, որ պետք է վերջ տալ Հայաստանում տիրող օլիգարխիային, կրճատել ստվերային տնտեսությունը, պետք է հնարավորություն տալ զարգանալու փոքր և միջին բիզնեսին և այլն:
Սակայն այս պարագայում սովորաբար չեն անդրադառնում մի կարևոր հարցի. այն է` արդյո՞ք Հայաստանի տնտեսությունն առանց այդ համակարգի կարող է երկար գոյություն ունենալ կամ այդ համակարգը իր բացասական կողմերից բացի, ի՞նչ դրական էֆեկտներ է պարունակում:
Այս համակարգի դրական էֆեկտների մասին խոսելու համար բավական է միայն հիշել անցյալում տեղի ունեցած մի քանի փաստեր, որոնք սակայն քչերին են հայտնի և գրեթե չեն արծարծվում մամուլում և լրատվական կայքերում: Որպես օրինակ՝ 2010 թվականի ռուսական հրդեհները, որի պատճառով այրվեցին հազարավոր հեկտարներով ցանքատարածություններ: Արդյունքում՝ ՌԴ կառավարությունը մեկ տարով կասեցրեց հացահատիկի արտահանումը:
Հայաստանի Հանրապետությունը տարեկան սպառում է 650-720 հազար տոննա հացահատիկ, որի հիմնական մասը՝ շուրջ 400 հազար տոննա, ներկրում է ՌԴ-ից: Երբ 2010 թվականի օգոստոսին ՌԴ-ն արգելեց հացահատիկի արտահանումը, ՀՀ ռեզերվային պաշարը կազմում էր ընդամենը 270 հազար տոննա, այսինքն՝ ավելի քան 130 հազարով պակաս, քան անհրաժեշտ էր: Թվում էր, թե այս անելանելի իրավիճակը կբերի պարենային ճգնաժամի, սակայն բարեբախտաբար խնդիրն ունեցավ այլ լուծում:
Մեր երկրի ամենաճանաչված օլիգարխներից մեկը (անունը չենք հրապարակում քաղաքական ենթատեքստ չհաղորդելու համար), գործի դնելով բացառապես անձնական կապերը, կարողացավ հասնել նրան, որ 2010 թվականի սեպտեմբերին Կանադայից Հայաստան բերվեց պահանջվող հացահատիկի քանակը: Իհարկե, ներմուծողը ստացավ իր բաժին շահույթը, սակայն տնտեսական այդ բարդ պահին կարողացավ, ըստ էության, փրկել տնտեսությունը ճգնաժամային իրավիճակից:
Սա ընդամենը մի օրինակ է. նմանատիպ դեպքերը մեր իրականության մեջ բազմաթիվ են, և դրանք հիմնականում կմնան գաղտնի կամ սահմանափակ թվով մարդկանց հասանելի: Տարբեր ներդրումային և ռազմավարական ծրագրեր, որոնք հսկայական միջոցներ և ռիսկեր են պարունակում, անհնար է լուծել փոքր և միջին ձեռնարկատերերի միջոցներով:
Բերենք մեկ այլ օրինակ. հաճախ ենք պահանջում կրճատել ստվերը, ոմանք նույնիսկ մեղադրում են բազմաթիվ պաշտոնյաների՝ նշելով որ չեն կարողանում կրճատել այդ ստվերը: Իրականում, ՀՀ պետական համակարգի մասին անգամ մակերեսային պատկերացումներ ունեցող անձը լիովին հասկանում է, որ ստվերի իսպառ վերացումը ոչ թե օրերի, այլ ընդամենը ժամերի հարց է: Սակայն…
Բերենք ևս մեկ օրինակ. 2013 թվականին հայ-լեհական ռազմական պայմանագրի շրջանակներում Լեհաստանը պարտավորվեց արդիականացնել 84 միավոր հայկական T72 տանկ՝ դրանք դարձնելով գերժամանակակից պահանջներին համապատասխան: Պայմանագրի ընդհանուր արժեքը շուրջ 400 մլն դոլար էր: Հարց է առաջանում՝ իսկ որտեղի՞ց այդքան գումար պաշտպանության նախարարությանը՝ նման թանկարժեք պայմանագիր ստորագրելու համար:
Ակամայից գտնելով այս հարցի պատասխանը՝ պետք է հասկանանք, որ մերօրյա իրականության մեջ, օլիգարխիկ համակարգն ունի նաև կարևոր հատկանիշներ, առանց որոնց անհնար կլինի ապահովել ազգային անվտանգության բավարար մակարդակ: Իհարկե, ցանակալի է, որ այդ ամենի արդյունքում օլիգարխիան չվերածվի ամենատիրության և ամենաթողության:
Հայկ ԲեջանյանOrer.am, վերլուծաբան
Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак Карапетян
Родина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак Карапетян
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчика
Ucom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве
Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов
Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике
IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистов
Ucom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий
IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигации
Как были чмошниками , так и остались
Как только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через час
Сейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либо
К сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти факты
То что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководства
IDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проекту
IDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17
Как были чмошниками, так и остались. Аршак Карапетян
Ucom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17
«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежами
Как конфликт подводит биоразнообразие к критической черте
Первые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDream
Цифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional Post
Как вы думаете, где будет Армения?
Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕС
Rate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты
Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью Forbes
На COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom
Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17
Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян
«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения»
При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе
День рождения в Италии с Юнибанком
Я знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак Карапетян
ВТБ (Армения) поддержал инициативу Newmag BOOK DONATION в городе Раздан
Idram и IDBank приняли участие в открытии павильона «Мой лес Армения» на COP17
Мигранты в обмен на европейское будущее: какую цену готова заплатить Армения?
Юнибанк получил рейтинг устойчивого развития B++ от Agents for Impact GmbH
Ucom — стратегический партнер Yerevan Conservation Symposium 2026
IDBank представит экологические и инновационные инициативы на COP17
Устроили клоунаду чтобы удержаться у власти
Доберутся ли медведи из Шикаоха до COP17?
При поддержке Ucom в Паруйр-Севаке установлена новая камера с ИИ для мониторинга дикой природы
35 лет доверия: IDBank празднует вместе со своими клиентами
«Из класса — на орбиту»: при поддержке Ucom «Космос 1.0» внедряется в 15 школах Армении
Риторика Баку не приведет к миру․ Аршак Карапетян
Рубеж| Важно оценить, что происходит на армяно-азербайджанской границе․ Аршак Карапетян
Ucom вместе с FPWC примет участие в COP17, представив результаты многолетнего экологического сотрудничества
Тайные инспекторы Michelin в Армении: кто может получить первую звезду?
Армения между ОДКБ и новыми вызовами: что стоит за дискуссией о базе в Гюмри
«Золотой час»։ IDBank объясняет, как правильно действовать после атаки мошенников 
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю второй годовщине сдачи Арцаха и депортации армян
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 75-летия со дня рождения Верховного Патриарха и Католикоса Всех армян, Его Святейшества Гарегина II
Бывшие руководители Словакии требуют от Никола Пашиняна прекратить политические преследования и давление на Армянскую Апостольскую Церковь
Предателя Пашиняна нужно скинуть с трона. Аршак Карапетян
Представитель Антикоррупционного комитета: Нет доказательств воздействия публикаций комитета на выбор избирателей
Как только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через час1
Ucom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP172
«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежами3
Как были чмошниками, так и остались. Аршак Карапетян4
Сейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либо5