Սովորական մուրհակը՝ թղթադրամի «նախահայր»

Ամեն ոք փողի մասին իր պատկերացումներն ունի: Մեր կյանքն առանց փողի անհնար է պատկերացնել: Մթերք ենք գնում, ավտոբուսի ուղեվարձը վճարում, նոր հագուստ կամ այլ իր ձեռք բերում, կինո ենք գնում կամ ճամփորդության մեկնում՝ այդ ամենը փող է պահանջում: Փող և գնել հասկացություններն անբաժանելի են իրարից: 

Եթե դու ինչ-որ բան ես ուզում գնել, ապա փող ես տալիս և փոխարենը ստանում քո ուզած ապրանքը: Ուրեմն, փողը փոխանակման առարկա է: Հայերեն դրամ բառը առաջացել է հին հունարեն դրահմա բառից և սկբնապես նշանակել է մի բուռ, մի բռան պարունակություն: Փող բառը իրանյան ծագում ունի և հայտնի է Արևելքի տարբեր լեզուներում: 

Թղթային փողերը կամ թղթադրամները առաջին անգամ օգտագործվել են Չինաստանում Սոնգ դինաստիայի ժամանակ: 

Այս թղթադրամները, որոնք հայտնի են որպես «Ջիաոզի», զարգացել են սկսած 7-րդ դարից, և սրանց մասին տեղեկություններ կարելի է ստանալ վարկային գրառումներից:

 Դրանք օգտագործվել են մետաղադրամի հետ միասին: 13-րդ դարում թղթային փողերը ճանապարհորդների (նրանցից են՝ Մարկո Պոլոն և Ուիլյամ Ռուբրուկը) միջոցով հայտնի են դարձել Եվրոպայում: 1640 թվականին լոնդոնյան ոսկերիչները սկսել են ի պահ վերցնել հաճախորդների ոսկին և մետաղադրամը՝ փոխարենը նրանց անդորրագիր կամ պարտամուրհակ հանձնելով: 

Այդ մուրհակները, որպես կանոն, շատ մեծ գումարի դիմաց էին տրվում և կարող էին որպես վճարման միջոց օգտագործվել ու ձեռքից ձեռք փոխանցվել՝ առանց թանկարժեք մետաղների տեղաշարժի անհրաժեշտության: 

Դա էապես հեշտացրել է դրամաշրջանառությունը, քանի որ թուղթը թեթև է և իր արժեքի հետ անմիջական կապ չուներ: 

Հասարակ մուրհակներն, ըստ էության, առաջին եվրոպական թղթադրամներն են եղել, որովհետև դրանք կարելի էր փոխանցել ուրիշի: 

Արդյունքում, երբ Անգլիայի թագավորը, որը ոսկերիչներից 1,3 մլն ֆունտ ստեռլինգ էր պարտք վերցրել, 1672 թվականին հրաժարվել է պարտքը վերադարձնել, ոսկերիչների մեծ մասը սնանկացել է: 

Նորվեգիան և Անգլիան գրեթե միաժամանակ են սկսել թղթադրամների թողարկումը: 

Եվրոպայում առաջին անգամ թղթադրամները թողարկվել են 1661 թվականին Սթոքհոլմի բանկում և կրկին օգտագործվել են մետաղադրամի հետ միասին: 

17-րդ դարի վերջերին թղթադրամ տպելը մոդայիկ է դարձել: Առաջին տպագրիչներից են եղել Հյուսիսային Ամերիկայի բրիտանական գաղութները:

 1690 թվականից Մասաչուսեթսը նման բանկային չեկերով էր վճարում Կանադա մեկնած վարձկան զինվորների վարձը: 

Շուտով իրար հաջորդել են թղթադրամների նոր թողարկումներ: 19-րդ դարի առաջին կեսին աշխարհում կարևոր փոփոխություններ են կատարվել, որը մեծ քանակությամբ փող էր պահանջում: 

Առաջին համաշխարհային արժութային համակարգը ստեղծվել է տարերայնորեն՝ արդյունաբերական հեղաշրջման հետևանքով երկրների միջև առևտրային հարաբերությունների ընդլայնման արդյունքում: 

Քաղաքներում գործարաններ և ֆաբրիկաներ են կառուցվել, մարդիկ գյուղերից տեղափոխվել են քաղաքներ՝ աշխատանք ունենալու համար: 

Պետություններն սկսել են շրջանառության մեջ թղթադրամ մտցնել և առանձին բանկերին թույլ տալ թղթադրամներ թողարկել: 

1871 թվականին Գերմանական կայսրության ստեղծումից հետո երկրում արմատական դրամական բարեփոխումներ են անցկացվել և ստեղծվել է միասնական արժույթ, որը կոչվել է մարկ: 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին ՀՀ անկախության հռչակմամբ առաջացավ ազգային արժույթ ունենալու անհրաժեշտությունը։ 

Սակայն մինչ ազգային արժույթի ներդրումը Հայաստանում պաշտոնական շրջանառության մեջ էին խորհրդային ռուբլու՝ 1961- 1991 թվականների նմուշի և ռուսական ռուբլու՝ 1991-1992 թվականների նմուշի բանկային տոմսերը։ 

Ազգային արժույթի անվան տարբեր առաջարկներ կային՝ «դրամ», «ստակ», «իբար», «դահեկան», «թագվորին», արտադրյալ միավորինը՝ «մանրադրամ», «ար», «մանր», «իմի», «զուզա», «պլիկ», «լումա»: 1992 թվականի մարտի 27- ին հատուկ հանձնաժողովի կողմից որոշվեց ՀՀ ազգային արժույթի անվանումը՝ «դրամ», արտադրյալ միավորինը՝ «լումա»:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը