«Ժողովրդական դիվանագիտություն»՝ փողո՞վ. հակառուսական ու հակահայկական «խաղեր». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

news.ru-ն «Խաղաղության գինը. ԱՄՆ-ը 400 հազար դոլար կտա նրան, ով կհաշտեցնի Երևանին Բաքվի հետ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Երևանում ԱՄՆ դեսպանատունն իր կայքում հայտարարել է «Track II» մրցույթ 400 հազար դոլար մրցանակային ֆոնդով, որը կարող է տրամադրվել նրանց, ովքեր կարող են հաշտեցնել հայերին և ադրբեջանցիներին։ Մեկ տարվա համար նախատեսված նախագծին կարող են մասնակցել երիտասարդները, լրագրողները, գիտնականները և հասարակական կարծիքի այլ առաջնորդները։ Մրցույթի առանցքային նպատակն է «համախմբել մարդկանց հակամարտության երկու կողմերում»։

Ծրագրի հիմնական նպատակներից են «հասարակության ընկալման փոփոխությունը», «հանդուրժողականության մթնոլորտի ստեղծումը և փոխըմբռնման խորացումը», «ներկայիս իրավիճակի ըմբռնումը և իրազեկումը»։ Մի խոսքով, Վաշինգտոնը ժողովրդին առաջարկում է լուծել այն խնդիրները, որոնցից քաղաքական գործիչներն ու դիվանագետները դեռ չեն կարողացել գլուխ հանել։ Ճիշտ է, Ռուսաստանի արտգործնախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան հեգնանքով է վերաբերվել ամերիկյան այդ գաղափարին: «Երբեմն ամերիկյան դիվանագիտության գործողությունները հարցեր են առաջացնում հոգեկան հավասարակշռության վերաբերյալ: Եթե նման կերպ հնարավոր լիներ լուծել հարցերը, ապա, հավանաբար, դիվանագետների, իրավունքի, տնտեսագիտության և այլ բնագավառների փորձագետների մասնագիտությունը պետք չէր լինի»,- ասել է նա:

Միևնույն ժամանակ, դիվանագետն ընդգծել է, որ ինքը «անկեղծորեն հավատում է ժողովրդական դիվանագիտության ուժին, որը պետք է բխի սրտից», այլ ոչ թե «գումարներ ստանալուց»։ Ներկայում Ադրբեջանն ու Հայաստանը գնալով ավելի են փորձում բարելավել հարաբերությունները միմյանց հետ։ Բայց իրականում ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է։ Երևանը շարունակում է պահանջել Ղարաբաղի հատուկ կարգավիճակ այնտեղ ապրող հայերի շահերը պաշտպանելու համար, իսկ Բաքուն սպառնում է գործնական քայլերի դիմել, եթե հայկական կողմը շարունակի հավատարիմ մնալ իր գծին։ Եվ քանի դեռ կողմերը չեն կարողացել հարցերը պարզել և փոխզիջումներ գտնել, Ղարաբաղի հարցը դարձել է Մոսկվայի և Արևմուտքի առճակատման ևս մեկ դաշտ։ Ռուսական կողմը, իհարկե, թերահավատորեն է վերաբերվում Անդրկովկասի խնդիրների լուծմանը ներգրավվելու Արևմուտքի փորձերին, սակայն չի կարող դիմակայել Վաշինգտոնի խաղաղասիրական գործողություններին։

Ըստ ռուս դիվանագետների, գլխավորն այն է, որ արևմտյան գործընկերները «օգնեն իրականացնել Ղարաբաղի շուրջ եռակողմ պայմանավորվածությունները, այլ ոչ թե աշխարհաքաղաքական խաղեր խաղան»։ Բաքվում հումորով են վերաբերվել ամերիկյան կողմի գաղափարին: Տելեգրամ-ալիքների ադրբեջանական հատվածի բաժանորդներն արդեն սկսել են թիմեր ստեղծել և քննարկել, թե ինչպե՞ս են ծախսելու իրենց վաստակած գումարները։ Կատակը՝ կատակ, բայց հայերի և ադրբեջանցիների համակեցությունը հնարավոր է միայն փոխադարձ վստահության և ժողովուրդների՝ միմյանց նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի արդյունքում, NEWS.ru-ին տված հարցազրույցում ասել է Բաքվի պետական համալսարանի ուսանող Ռուֆաթ Բեհբուդզադեն։ «ԱՄՆ-ը, լինելով հուսալի գործընկեր ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի համար, կարող է հաջողությամբ իրականացնել այդ նախաձեռնությունը։ Երիտասարդները լավատեսորեն են տրամադրված այդ խնդրի ապագա լուծման հարցում»,- ասել է նա։

NEWS.ru-ի զրուցակիցը նաև նշել է, որ Ադրբեջանն ու Հայաստանը հարևան պետություններ են և մշակութային արժեքներով շատ մոտ են, ուստի խաղաղության օրակարգը դրական դեր կխաղա բացարձակապես բոլոր ոլորտներում, հետևաբար, նման նախաձեռնությունները կարող են օգնել երկու երկրների ժողովուրդներին համախմբվել: Միևնույն ժամանակ, նման միտքը վրդովմունքի բուռն ալիք է առաջացրել Երևանում։ Նրանց անհանգստացնում է այն, թե ինչո՞ւ է առաջին հերթին նման նախագիծ սկսվել Հայաստանում, և չկան նման առաջարկներ Ադրբեջանում կամ, ասենք, Թուրքիայում։ Շատերն են կասկածում Վաշինգտոնի բարի մտադրությունների անկեղծությանը և հայտարարված մրցույթը համարում են հայերի նկատմամբ թշնամական վերաբերմունք։ Արևմտյան գործընկերների նման նախագծերը և Անդրկովկասում նրանց քաղաքականությունը հակառուսական և, համապատասխանաբար, հակահայկական խաղեր են, քանի որ, ինչ էլ լինի, Երևանը Մոսկվայի ցատկահարթակն է, NEWS.ru-ի հետ զրույցում ասել է Երևանի պետական համալսարանի ուսանող Գրիգորը: «Ամերիկացիների և բրիտանացիների համար ձեռնտու է կռվեցնել երկու երկրներին: 44-օրյա պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանն ուներ բոլոր տվյալները հայկական զորամասերի տեղակայման մասին, որոնք նրանց փոխանցվել էր ՆԱՏՕ-ում ամերիկացիների դաշնակից Թուրքիայի միջոցով։ ԱՄՆ-ը նման տեղեկության տիրապետում է իր արբանյակային հետախուզական համակարգերի միջոցով։ Հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանում իշխանության ղեկին են Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ խաղաղության ձգտող անձինք, ամերիկացիները կշարունակեն նպաստել այդ օրակարգին, հովանավորել տարբեր նախագծեր։ Եվ նույնիսկ Սյունիքով երկաթուղի կստեղծեն։ Այդ ամենը Հայաստանում հակառուսական խաղ է»,պարզաբանել է Գրիգորը։

Ի դեպ, Երևանում Վաշինգտոնի մրցույթային պրակտիկան, կարծես, սովորական բան է դարձել։ Անցյալ տարեվերջին Հայաստանում ԱՄՆ-ի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը հայտարարել էր երկրում ժողովրդավարության զարգացմանն ուղղված առաջարկների բաց մրցույթ։ Ֆինանսավորման ընդհանուր գումարն այն ժամանակ կազմել է 400 000 ԱՄՆ դոլար: Իսկ հունիսի 23-ին Հայաստանի կառավարության նիստում հաստատվել է ԱՄՆ-ի՝ 120 միլիոն դոլար արժողությամբ դրամաշնորհային համաձայնագիրը, որի նպատակն է «խթանել Հայաստանում ժողովրդավարական և տնտեսական կայունության ամրապնդմանն ուղղված բարեփոխումները»։ Հայաստանում ժողովրդավարությունը զարգացնելու ամերիկյան կողմի նման մղումները, իհարկե, արժեքավոր են։ Սակայն դրանք ուղղված են առաջին հերթին Անդրկովկասում ԱՄՆ-ի ազդեցության ուժեղացմանը, ինչը, ինչպես ցույց է տալիս պրակտիկան, միշտ չէ, որ ձեռնտու է այն ստացող երկրներին։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում