Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Հայաստանի տարեցների սոցիալական գոյապայքարը՝ սպառողական զամբյուղի անհասանելիության պայմաններում. «Փաստ» Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ» Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ» Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ» Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ» Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ» Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան

Թանգարանները պետք է կրթեն այցելուին. Մարինե Հարոյան

Թանգարանների միջազգային խորհրդի (ԻԿՕՄ) Հայաստանի ազգային կոմիտեի նախագահ Մարինե Հարոյանը, ով նաև Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի գիտաշխատող է, արգելել է թանգարանում երեխաներին կոպիտ ասել «Չի կարելի», օժանդակում է հայկական թանգարաններում կրթական ծրագրերի ստեղծմանն ու տարա ծմանը, Հայաստանում դեռ չի հանդիպել ժամանակակից արվեստի լավ կուրատորի և հավատում է, որ Վենետիկի բիենալեում հայկական տաղավարի հաղթանակն արգասաբեր կլինի հայաստանյան արվեստագետների համար:

Այս և այլ թեմաների շուրջ, «Թանգարանային գիշեր» միջոցառմանը և դրան հաջորդող Թանգարանների միջազգային օրվան ընդառաջ «Արմենպրես»-ը զրուցեց Մարինե Հարոյանի հետ:

-Դուք կանգնած եք Հայաստանում ԻԿՕՄ-ի գրասենյակի ստեղծման ակունքներում, անցած տարիների ընթացքում Հայաստանում կազմակերպության առկայությունն ի՞նչ տվեց մեր թանգարաններին:

-Առաջինը, որ մենք դուրս եկանք միջազգային ասպարեզ: Մենք մեր առջև նպատակ էին քդրել, որպեսզի թանգարանային աշխարհը ճանաչի Հայաստանը՝ որպես երկիր, որն ունի շատ հարուստ մշակութային ժառանգություն: Արդեն ութը տարի շարունակ միայն Երիտասարդ գիտնականների և թանգարանագետների խրախուսման ծրագրով մոտ քսան երիտասարդ մասնակցել է միջազգային գիտաժողովների և սեմինարների: Նաև, ութ տարվա աշխատանքների արդյունքում մենք արդեն ունենք երեք երիտասարդ, ովքեր հանդիսանում են ԻԿՕՄ-ի համաշխարհային կոմիտեներ իանդամ: Արդյունքում, հայաստանյան թանգարաններում արդեն կան կրթական ծրագրեր, որոնք մեր երիտասարդ անդամների նախաձեռնություններն են: Օրինակ՝Երևանի պատմության թանգարանի փոխտնօրեն Գևորգ Օրբելյանը ԻԿՕՄ-ի երիտասարդն մասնագետներից է, ով արդեն հանդիսանում է միջազգային փորձագետ և նրան հրավիրում եմ սեմինարներ վարելու:

Իսկ վերջերս, երբ մեր երիտասարդներից մեկը եղել էր Ճապոնիայում, և պարզել, որ այնտեղի որոշ թանգարաններում Հայաստանը ներկայացված է որպես մահմեդական երկիր: Մեծ աղմուկ բարձրացնելուց հետո, Գևորգ Օրբելյանը գնում է Ճապոնիա, որպեսզի փոխի ցուցադրությունը և Հայաստանը ներկայացվի հավուր պատշաճի:

-Դուք հիշատակեցիք թանգարաններում կրթական ծրագրերը: Ի՞նչ աշխատանքներ են տարվում՝մեզ մոտ ստեղծելու այդ մշակույթը:

-«ԴՎՎ ինթերնեշնլ» կազմակերպության հետ մշակելու ենք կրթական ծրագրեր թանգարանների համար, որովհետև ոչ բոլոր թանգարաններում կան համապատասխան պատրաստված կագրեր: Այդ նպատակով աշնանը լույս կտեսնի մեթոդական ձեռնարկ՝ նվիրված թանգարաններում կրթական ծրագրերի կազմմանը, որի հիման վրա կարվեն սեմինարներ, և թանգարանների ցանկության դեպքում կենտրոնի հետ կստեղծվեն իրենց համար կրթական ծրագրեր:

-Որո՞նք են հայաստանյան թանգարանների հիմնական խնդիրները:

-Առաջին հերթին մեր թանգարաններն ունեն կառավարությունից աջակցության կարիք, բայց ոչ թե անմիջական ֆինանսների տեսքով, այլ բարեգործության ոլորտին վերաբերվող օրենքում փոփոխություն կատարելու, որպեսզի բարեգործներն ստանան որոշակի արտոնություն թանգարաններին աջակցելու դեպքում: Նաև մոտակա ժամանակ ակնկալվում է Թանգարանների մասին օրենքի ընդունումը:

Սակայն, բացի ֆինանսավորման խնդրից սուր է թանգարանների շենքային պայմանների սղությունը: Հայաստանում նույնիսկ ամենակարևոր թանգարանները՝Պատմության թանգարանըև Ազգային պատկերասրահը չեն համապատասխանում իրենց հավաքածուներին: Կամ, մենք չունենք ժամանակակից արվեստի պատշաճ թանգարան: Քառասուն տարի առաջ, երբ ստեղծվեց այդ թանգարանը, այն ԽՍՀՄ-ի տարածքում առաջինն էր իր ոճում, իսկ հիմա Մոսկվայում գործում են չորս-հինգ ժամանակակից արվեստի թանգարան, իսկ մեր Ժամանակակից արվեստի թանգարանը խղճուկ վիճակում է:

-Ի՞սկ ինչպես կգնահատեք մարզային թանգարանների վիճակը:

-Ներկա պահին ԻԿՕՄ-ի երիտասարդների օգնությամբ ամբողջ Հայաստանի թանգարաններում իրականացնում ենք կարիքների գնահատում, որի արդյունքները պատրաստ կլինեն մոտ մեկ ամսից: Իհարկե, թանգարաններում մեր ներկայացրած հարցաթերթիկի հիմնական շեշտը կրթական ծրագրերին է վերաբերում, սակայն նաև հետազոտվում են թանգարանների շենքային պայմանները և տեխնիկական հագեցվածությունը:

Գաղտնիք չէ, որ մարզային թանգարանները շատ ավելի վատ վիճակում են, քան Մշակույթի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող թանգարանները: Այնտեղ և աշխատավարձերն են ավելի ցածր, և շատ ցածր է բուն թանգարանի ֆինանսավորումը: Իհարկե, կա մի երկու մարզային թանգարան, որոնք ակտիվ աշխատում են, սակայն դա գալիս է տնօրենների աշխատանքից, ովքեր կարողանում են գտնել որոշակի հովանավորներ:Նաև թանգարաններ ունենք, որտեղ կա շատ լուրջ կադրային խնդիր: Օրինակ՝Պարույր Սևակի տուն-թանգարանը, որտեղ կա երեք հաստիք՝տնօրենի, ֆոնդապահի և էքսկուրսավարի, սակայն ոչ Սևակ գյուղ ում, ոչ էլ մոտակա գյուղերում էքսկուրսավար չկա:

-Հայաստանյան հասարակության գերակշռող մասին Դուք կարո՞ղ եք անվանել թանգարանասեր:

-Ցավում եմ, բայց ոչ: Եվ այս խնդիրն առանց գումար ծախսելու հնարավոր չէ շտկել: Թանգարանները պետք է կրթեն այցելուին՝մենք և դպրոցները: Սակայն դպրոցներից երեխաներին մեզ մոտ չեն կարող բերել՝ դպրոցներում դրամահավաքի արգելքի պատճառով: Այդ առումով Գրականության և արվեստի թանգարանի կողմից ցանկանում ենք ԿԳՆ-ի հետ հուշագիր ստորագրել, որպեսզի հնարավոր լինի լուծել երեխաների թանգարան բերելու հետ կապված տեխնիկական հարցերը: Սրանք լուծվող հարցեր են, որոնց համար պետք է պատկան մարմինների համակարգված պարզ աշխատանք, և այդ խնդրի լուծումն արդեն վաղուց գտել են ամբողջ աշխարհում: Սա կարևոր աշխատանք է, քանի որ երբ երեխան գալիս է թանգարան, նա մեծանալուց հետո թանգարան է բերում իր երեխային, և մանուկի համար այն չի հանդիսանում մի տխուրվայր, որտեղ միայն կաշկանդվածություն ես զգում: Եվ ես դեմ եմ երեխաներին թանգարանում նախատելուն. յուրաքանչյուր այցելու խմբի սկզբից բացատրում եմ թանգարանում «խաղի կանոնները»:

Ի դեպ, թանգարանը երեխաների համար տխուր տեղ չլինելու համար անհրաժեշտ են թանգարանային կառավարիչներ և թանգարանային մանկավարժներ, սակայն մեր կրթական համակարգում դեռ չի ստացվում պատրաստել նման մասնագետների:

- Հայաստանում գոյություն ունի Ժամանակակից արվեստների ինստիտուտ, որտեղ պատրաստում են կուրատորների: Դուք ծանո՞թ եք այդինստիտուտի պատրաստած կադրերին:

-Ես շատ ուրախ եմ, որ Հայաստանում կա նման հաստատություն, սակայն մինչև հիմա չեմ հանդիպել հետաքրքիր կուրատորների: Մենք Վենետիկի բիենալեն շահեցինք միայն նրա շնորհիվ, որ Վարդան Կարապետյանն ընտրեց սփյուռքահայ կուրատոր Ադ Ֆյուրսթենբերգին: Նա շատ ճիշտը նտրություն արեց, որովհետև մինչև այդ Հայաստանից ոչ մի կուրատոր չկարողացավ այնտեղ կազմակերպեր ուշագրավ ցուցադրություն:

Իսկ կոնցեպտուալ արվեստում հաճախ առաջնային տեղում է կուրատորը:

-Իսկ հայաստանյան արվեստագետներին ի՞նչ կտա Վենետիկի բիենալեում հայկական տաղավարի հաղթանակը:

-Նախ, դրսում վերջապես կհասկանան, որ Հայաստանն ունի ոչ միայն հարուստ մշակութային ժառանգություն, այլ նաև այն ժամանակակից արվեստի երկիր է: Այս հաղթանակը խոսում է նրա մասին, որ վաղն արտասահմանյան կուրատորները, հետաքրքրվելով հայկական ժամանակակից արվեստով, հնարավորություն կստեղծեն մեր երիտասարդ արվեստագետներին ներկայանալու արտերկրում:

Զրուցեց՝ Անահիտ Մինասյանը:

Հայաստանի տարեցների սոցիալական գոյապայքարը՝ սպառողական զամբյուղի անհասանելիության պայմաններում. «Փաստ»Եվրոպական օրակարգի «ներքին ընդդիմադիրը». ի՞նչ են ցույց տալիս ԱԽ նախկին քարտուղարի հայտարարությունները. «Փաստ»Երևանի «հավասարակշռված» դիվանագիտության գինը. վերադարձ դեպի Մոսկվա՞. «Փաստ»Ինչո՞ւ համընկան Ալիևի «բացումն» ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորումը. «Փաստ»Անձեռնմխելիության պատրանքը. ի՞նչ դասեր է տալիս դատավոր Մասիս Մելքոնյանի շուրջ ծավալվող գործընթացը. «Փաստ»Բանանի «դիվանագիտությունը» և «պրիմիտիվ» քաղաքականության վիրուսային բանաձևը. «Փաստ»Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու նոյեմբերի 17/18-ինՔուշները և Ուիթքոֆը եվրոպացիների հետ քննարկել են Ռուսաստանի և ԵՄ-ի միջև երկխոսության հաստատումըՄենք գիտենք՝ ինչպես հաղթել, բայց գիտենք նաև ինչպես արժանապատվորեն պարտվել․ Լուիս դե լա ՖուենտեԲաքվի ճարտարապետական դիմագծի կերտողը հայ էԶորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի․ ում կվերաբերի նախագիծըԵրևանը մերժում է «Ալիևյան Սահմանադրությունը». Հայաստանի Սահմանադրության ճակատագիրը որոշելու են հայերը, ոչ թե Ադրբեջանը. Ուժեղ ՀայաստանԱԺ փոխնախագահ Արամ Վարդևանյանը ԵԽ գրասենյակի ղեկավարի հետ քննարկել է ընդդիմության նկատմամբ շարունակվող քաղաքական հետապնդումներըԹրամփի գնահատմամբ՝ Պուտինը փոքր-ինչ մեղմացնում է դիրքորոշումն Ուկրաինայի հարցումԵրևանում՝ Մալաթիա տոնավաճառի մոտ, բախվել են «Ferrari»-ն և «BMW»-նՀԱՊԿ քարտուղարը քննարկել է կազմակերպության պատասխանատվության գոտում տիրող ռազմաքաղաքական իրավիճակըԲախվել են «Howo», «Renault» բեռնատարներն ու «Opel Astra»-ն․ 3 վիրավորներից երկուսը անչափահասներ են«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ումՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ ի՞նչ իրավիճակ է ավտոճանապարհներինԱրսեն Գևորգյանի մահվան ամբողջ պատասխանավտությունը մինչև իր կյանքի վերջ կրելու է Նիկոլ Փաշինյանը․ Հարություն ՀարությունյանՍտալինն ու Սադամ Հուսեյնը կնախանձեին Փաշինյանին․ Ուժեղ Հայաստան«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը նոյեմբերի 15-17-ը մասնակցում է Մոսկվայում անցկացվող «Հանուն ազգերի ազատության» («За свободу наций») միջազգային համաժողովին․ Իվետա ՏոնոյանԵրիտասարդները՝ հանքարդյունաբերության իրական խնդիրների լուծման ճանապարհին․ ԶՊՄԿ-ն՝ CaseKey 2026-ումՑույց տվեք Ադրբեջանի որևէ օրենք, որը վերաբերում է Ղարաբաղին. Արշակ ԿարապետյանՄենք թույլ չենք տա Ալիևի պարտադրած Սահմանադրության ընդունումը․ Ուժեղ ՀայաստանՄեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանալու Արցախն ու մեր անցյալը. Ավետիք ՉալաբյանՊարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանԶանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՄենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան