Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանի դռները միշտ բաց են բոլոր այցելուների առաջ

Գյումրին հայտնի է ոչ միայն հումորով ու բարբառով, այլև քաղաքի կոլորիտի մի մասը կազմող հեղինակավոր գրողների և արվեստագետների տուն-թանգարաններով։ 
«Արմենպրես»-ը ներկայացնում է հեռակա էքսկուրսիա Վարպետի՝ հայ մեծանուն բանաստեղծ Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանով, որը գտնվում է Գյումրու կենտրոնում՝ Վարպետաց փողոցում։ 

Տուն-թանգարանի ծնունդը 
1829 թվականին Նիկողայոս Իսահակյանի՝ Ավետիք Իսահակյանի պապի գերդաստանը Արևմտյան Բայազետից գաղթելով, եկել և հիմնավորվել է Գյումրիում։ Այս տունը կառուցվել է Նիկողայոսի երկու որդիների՝ Սահակի և Սիմոնի համար, և այստեղ ցուցադրված են այն բոլոր իրերը, որոնք խոսում են Իսահակյանի մանկության, պատանեկության մասին։ Ավետիք Իսահակյանի ծննդյան 100-ամյակի առիթով տունը դարձել է թանգարան։ Այն բացվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ բանաստեղծի հոբելյանի նախօրեին: Եվ հենց հոկտեմբերի 30-ին թանգարանը ընդունեց առաջին այցելուներին։ 


Աշխատասենյակը 
Թանգարանը սկսվում է աշխատասենյակից, որտեղ պահպանվել են գրասեղանը, գրիչները, գրչի սարքը, տարբեր գրքեր… Իր ձեռքի տակ միշտ ունեցել է Գյոթե, Հայնե, գերմաներեն Աստվածաշունչը։ 


Հյուրասենյակը 
Քայլելով առաջ՝ մտնում ենք թանգարանի ամենամեծ սրահը՝ հյուրասենյակ, որտեղ, բացի կենցաղային իրերից, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչ պայմաններում է մեծացել Ավետիք Իսահակյանը, մենք տեսնում ենք նաև գյումրեցի վարպետների ձեռագործ աշխատանքներ, որոնք ներկայացնում են 19-20-րդ դարերի Գյումրվա կենցաղը։ Այստեղ տեղադրված են քանդակազարդ հայելի, սպասքապահարան, դաշնամուր, որը գերմանական մակնիշի է և այն տարիներին բանաստեղծի երկու քույրերն էին նվագում։ Նա դաշնամուր չի նվագել։ Դաշնամուրի վրա դրված նկարից մեզ են նայում Իսահակյանի ծնողները՝ Սահակ աղան և Ալմաստ խանումը։ Նրանք գրեթե ամեն օր թանգարանի աշխատակիցների հետ «ընդունում են» այցելուներին և իրենց բարի օրհնանքով ճանապարհում։ Իսահակյանը ծնողներին նկարագրելիս ամեն անգամ ասել է. «Հայրս՝ մտահոգ ու լուրջ, մայրս՝ վշտոտ ու գթառատ» և միշտ պնդել է, որ միայն մայր ունենալու համար արժեր աշխարհ գալ։ Մորը շատ է սիրել և քնքշորեն «աբլա» է ասել (թուրք. – մեծ քույր)։ Պատից կախված ջահն ամեն երեկո իջեցվել է, և վառվել են մոմերը… Խրիմյան Հայրիկը, ով ընտանիքի մեծ բարեկամն է եղել, հատկապես մեծ եղբոր՝ Ալեքսանի հետ բարեգործական ծրագրեր է իրականացրել։ Հյուրասենյակի մեջտեղում տեղադրված է մի սեղան, որի շուրջը միշտ շատ մարդիկ են եղել: Այստեղ հյուրընկալված Հովհաննես Թումանյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Վահան Տերյանը ճաշակել են աբլայի թխածն ու եփածը։ Իսահակյանների ընտանիքը շատ հյուրընկալ է եղել, և ամեն երեկո բանաստեղծի տանը հավաքվել են ծանոթներ ու անծանոթներ։ Հատկապես եկել են լսելու «Նարեկացի», որը հավաքվածների համար ընթերցել է Իսահակյանի պապը՝ Նիկողայոսը։ Սենյակում առանձնացված է մոր անկյունը, որտեղ ցուցադրվում է նրա տարազը, որն ավանդաբար փոխանցվել է գերդաստանի մեծ հարսին։ Գյումրեցիների մեջ ընդունված է եղել, եթե կինը գոգնոց և գոտի է կապել, նշանակել է, որ նա ամուսնացած է։ Թանթանան (գլխակապը) ուլունքներով զարդարել է ճակատը։ Պատից կախված է մի նկար, որտեղ փոքրիկ Ավետիքն է իր մորական պապի՝ Գաբրիել Ղալչյանի հետ։ Սենյակի մի հատվածում, որտեղ նաև բուխարին է, բանաստեղծի մայրը թել է մանել, միաժամանակ ունկնդիր եղել սկեսրոջ պատմություններին և հետևել տան անցուդարձին։ 


Ննջասենյակը 
Հասնում ենք ննջասենյակ։ Այստեղ ցուցադրվում են Ալմաստ խանումի օժիտից մասունքներ, և կարող ենք պատկերացնել, որ նրա հայր Գաբրիելը բավականին առատաձեռն է եղել և իր աղջկան շատ լավ օժիտ է տվել։ Մահճակալի վրա դրված են բարձերը, որոնց վրա փոքրիկ ասեղնագործ ծածկոցներ են փռված։ Այն ժամանակ աղջիկները պետք է կարողանային իրենց օժիտները համալրել սեփական ձեռագործ աշխատանքներով։ Մահճակալի կողքին դրված է փոքրիկ օրորոց, որի մեջ մեծացել են Իսահակյանների գերդաստանի բոլոր երեխաները։ Պատի տակ դրված է կոմոդը, որի վրա կա զարդատուփ, լամպ, հայելի է կախված վերևում, կողքին նախշազարդ սնդուկ է դրված, որով հարսներն իրենց օժիտն են բերել։ Ննջասենյակում է նաև Ավետիք Իսահակյանի եղբոր՝ Ռուբենի որդու՝ Նիկողայոս-կրտսերի նկարը, ով բազմաթիվ նյութեր է տրամադրել թանգարանին՝ օրորոցը, բանաստեղծի մոր զգեստը և այլն։ Ննջասենյակում կարելի է նաև երդիկ տեսնել, որը մեծ ծանոթ է մեծ մասամբ գրականությունից։ Երդիկից լույս է ցողվում։ 

Խոհանոցը 
Ննջասենյակից դուրս ենք գալիս, միջանցքով անցնում և մտնում խոհանոց։ Այստեղ ամեն ինչ պղնձից է՝ գրեթե բոլորը թանկարժեք։ Դարակին դրված են մուրաբայի համար նախատեսված թասիկներ, փլավքամիչ, սխտոր ճզմելու հավանգ, բաժակ լվանալու տարա, սրճեփ, որով եփված սուրճը վարպետը շատ է սիրել: Խոհանոցում նաև տեղ են գտել տարբեր տեսակի գրտնակներ՝ փախլավա, արիշտա պատրաստելու համար, սկուտեղներ, թավաներ, շերեփներ։ Իսահակյանների խոհանոցից, իհարկե, չեր կարող բացակայել նաև «կլկլան բաժակը» կամ ինչպես գյումրեցիներն են ասում՝ մուշուրբան (բաժակ, որի մեջ կա գունդ և ջուրը խմելիս կլկլոցի ձայն է գալիս)։ Խոհանոցում գետնին շարված են նաև կարասներ, սափորներ։ 

Թոնրատունը և բանաստեղծի ծնունդը 
Այստեղ կան բոլոր նախադրյալները հաց թխելու, ճաշեր պատրաստելու համար՝ երկանքով հնարավոր է աղալ ցորենը, հետո մաղել, ղազանների մեջ ջուր տաքացնել, հատուկ թասերի մեջ խմոր հունցել, գրտնակով բացել խմորի գնդերը և թոնրի մեջ թխել լավաշ։ Թոնրատանը դարակներից մեկի վրա դրված է քուրսի, որը նախատեսված է եղել ճաշը միշտ տաք պահելու համար, ինչպես նաև տարբեր չափերի և նշանակության կաթսաներ… Տան այս հատվածում է ծնվել մեծ բանաստեղծը։ Դա եղել է հոկտեմբերին, երբ արդեն բավականին ցուրտ էր Շիրակ աշխարհում։ Հոկտեմբերի 30-ին լույս աշխարհ է գալիս ընտանիքի յոթերորդ երեխան։ Ալմաստն արդեն մեծ էր՝ 40-նն անց էր և Սահակ աղան շատ անհանգիստ միջանցքում գնացել-եկել է, քանի որ բժշկությունն էլ այսօրվա նման զարգացած չէր։ Վերջապես ծնունդ ընդունողը դուրս է վազում և բղավում. «Ավետիս… Տղա՛ է ծնվել»։ Ներս մտնելով՝ Սահակը վերցնում է բարուրն ու ասում. «Թող ավետիս լինի ոչ միայն իմ ընտանիքում»… Թոնրատանը մի փոքրիկ պատուհան կա։ Իսահակյանն ամեն անգամ ներս մտնելով թոնրատուն՝ իր ձեռնափայտն ուղղել է դեպի պատուհանը և ասել. «Այս վայրը սուրբ է, մայրս ինձ այստեղ է լույս աշխարհ բերել, և աշխարհին կապող առաջին լույսը հենց այստեղ եմ տեսել»։ Նախկինում մի ավանդույթ կար՝ պսակադրությունը, կնունքը, ծնունդը անց են կացվել թոնրատանը՝ սուրբ տեղում, քանի որ ոչ բոլոր վայրերում է եկեղեցի եղել։ 


Ստեղծագործական կյանքը 

Մի առանձին սենյակ հատկացված է Վարպետի ստեղծագործությանը, որն սկզբնավորվում է «Երգեր ու վերքեր» ժողովածուով։ Պատից կախված է մի նկար, որտեղ Իսահակյանը ճեմարանի հագուստով է, քանի որ նա Հառիճի վանքի դպրոցից հետո ընդունվել է ճեմարան։ Նրան դասավանդել են Հովհաննես Հովհաննիսյանը, Կոմիտասը, Գարեգին Սրվանձտյանը։ Մեկ այլ նկարում Իսահակյանը պատկերված է Ղազարոս Աղայանի, Հովհաննես Թումանյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի և Լևոն  Շանթի հետ։ Սենյակում մի հատվածում պահվում են այն գրքերը, որոնք անընդհատ եղել են նրա ձեռքի տակ՝ գերմաներեն, իտալերեն, իսպաներեն, ֆրանսերեն լեզուներով: Իսահակյանը Շիրակ աշխարհը համարել է տիեզերքի կենտրոն, իրեն նաև Անիի քաղաքացի է համարել, որտեղ բազմիցս եղել է և իր պսակադրությունը 1910 թվականին՝ Սոֆյա Քոչարյանի հետ, կատարվել է Անիի կամարների ներքո։ Իսահակյանին շատ են թարգմանել Բրյուսովը, Բլոկը։ «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմը թարգմանվել է 170 լեզուներով, և սա խոսում է այն մասին, որ նա միջազգային ճանաչում ունի։ Բանաստեղծը շատ մտերիմ է եղել Եղիշե Չարենցի հետ՝ բանտում միասին են նստած եղել։ Չարենցի բանտարկությունից հետո Ավետիք Իսահակյանը հոգևոր հայր է հանդիսացել նրա երեխաների համար՝ որբանոցից փախցրել է և պահել իր տանը։ Շատ վտանգավոր է եղել այդ տարիներին անգամ Չարենցի բանաստեղծությունները կարդալը, առավել ևս նրա երեխաներին պահելը։ Չարենցը վերջին պահին՝ 1937 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, մի թաշկինակի վրա գրել է բանաստեղծություն, որը բանտապահի հետ դուրս է ուղարկել։ Այդ թաշկինակը մինչև այսօր պահվում է Ավետիք Իսահակյանի թոռան՝ Ավիկ Իսահակյանի մոտ։ Մեծ վարպետը այն բանաստեղծներից է, ում 200-ից ավելի ստեղծագործություն դարձել են երգ։ Շատերս այսօր երգում ենք «Սիրեցի, յարս տարան», «Օտար, ամայի ճամփեքի վրա», «Բինգյոլ», «Սև աչեր» և այլ երգեր՝ չիմանալով, որ դրանք հենց Ավետիք Իսահակյանի գրչին են պատկանում։ Այս սենյակում տեղ են գտել նաև այնպիսի գրքեր, որոնք Խորհրդային Միության փլուզումից հետո լույս են տեսել Ավիկ Իսահակյանի շնորհիվ։ 1936 թվականին, երբ Իսահակյանը մեկընդմիշտ հաստատվեց Հայաստանում՝ Կառավարությունը նրան առանձնատուն նվիրեց Երևանում, որը նույնպես վերածվել է տուն-թանգարանի։ Բայց վերադառնանք Գյումրու տուն-թանգարանին: Սենյակում, որտեղ տեղ են գտել մեծ բանաստեղծի ստեղծագործությունները, պատերին կախված նկարներից մեկում էլ Իսահակյանը նստած է քարե բազմոցին, որը գտնվում է երևանյան իր տան բակում։ Ճարտարապետներն այդ բազմոցը Վարպետին են նվիրել նրա 80-ամյակի առիթով: Նրանք սկզբում ցանկացել են, որ այն մարմարից լինի, բայց բանաստեղծը դեմ է եղել մարմարին և ասել. «Եթե պետք է քանդակվի, ապա թող կերտվի Արթիկի տուֆից, որպեսզի Շիրակ աշխարհի շունչը միշտ ինձ հետ լինի»։ 


«Բացահայտիր քեզ համար քո երկիրը» արշավն իրականանում է ՀՀ զբոսաշրջության պետական կոմիտեի, Հայաստանի զբոսաշրջության զարգացման հիմնադրամի և Գյումրումքաղաքապետարանի աջակցությամբ։ 

Լիլիթ Դեմուրյան 

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor