Թանգարանի առաջին և ամենակարևոր գործառույթը մարդկանց կրթելն է
«Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի տնօրեն Միքայել Բադալյանը տաս տարուց ավելի աշխատել է թանգարանում, սկսելով կրտսեր գիտաշխատողից: Այնուհետև դարձել է էքսկուրսավար, հետո գիտաշխատող: Մասնագիտական կարիերայի վերելքը շարունակելով նա դարձել է «Կարմիր Բլուր» մասնաճյուղի վարիչ: 2008 թվականից մասնակցել է նաև հնագիտական պեղումների, արշավախմբի բանվորից դառնալով «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի արշավախմբի ղեկավար: Միևնույն ժամանակ Էրեբունու հայ-ֆրանսիական արշավախմբի համաղեկավարն է: Այդ է պատճառը, որ Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանը Մ. Բադալյանի համար ոչ միայն չափազանց կարևոր վայր է, այլև իր ընկալումներում նաև իր տունն ու կենսակերպն է:
«Դեռ ուսանող տարիներից շատ էի այցելում թանգարան, իսկ երբ որևէ խնդիր էի ունենում, թեկուզ անձնական, բարձրանում էի ամրոց: Ամրոցի էներգետիկան ինձ շատ-շատ էր օգնում մտքերս վերադասավորելու և ճիշտ ուղիներ գտնելու հարցում: Այնպես որ կարող եմ ասել, որ կյանքիս զգալի մասն այստեղ եմ անցկացրել, որը դարձել է նաև իմ տունը»,- ասաց Մ. Բադալյանը:
Ինչո՞ւ որոշեց մասնակցել թանգարանի տնօրենի մրցույթին
Թանգարանում երկար տարիների փորձառությունը նրա մոտ արթնացրել է այն միտքը, որ գուցե եկել է մասնագիտական կարիերայում նոր վերելք գրանցելու ժամանակը: Տնօրենի պաշտոնը նա համարում է շատ պատասխանատու աշխատանք, որն առանց բավարար գիտելիք և հմտություններ ուենալու հնարավոր չէր լինի արդյունավետ իրականացնել:
«Եթե մի քանի տարի առաջ նման հնարավորություն լիներ, կարծում եմ, ես ինքս կհրաժարվեի նման առաջարկից: Բայց հիմա, կարծում եմ, պատրաստ եմ ստանձնել տնօրենի պաշտոնը: Այս տարիների ընթացքում կուտակվել են բավական փորձ, գիտելիք, կարողություն, կապեր, որոնք մեծապես կնպաստեն թանգարանի զարգացմանը և հանրահռչակմանը և վերարժևորմանը»,- ասաց Մ. Բադալյանը:
Ի դեպ, թանգարանի աշխատակիցների ճնշող մեծամասնությունը հենց նրան է տեսել այդ պաշտոնում և իրենց հորդորներով նպաստել են, որ Մ. Բադալյանը տնօրեն դառնալու մասին մտածի: Ու թեև թանգարանի տնօրենի թափուր պաշտոնի առաջին մրցույթի ժամանակ հաղթող չի ճանաչվել, սակայն, երկրորդ փորձը դարձել է նրա կենսագրության մի մասը:
«Անցնելով մրցույթի երեք փուլերը, որն, ի դեպ, բավականին բարդ էր, ես հաղթող ճանաչվեցի: Անկեղծորեն խոստովանեմ, որ ղեկավարման շատ հմտություններ սովորել եմ նախկին տնօրեն Գագիկ Գյուջյանից, որին շատ շնորհակալ եմ: Ուզում եմ նաև իմ երախտիքի խոսքը հաղորդել նրան, թանգարանը երկար տարիներ կառավարելու համար: Անպայման պետք է նշեմ Աշոտ Փիլիպոսյանի անունը, ով իմ ուսուցիչն է ու եղել է թեկնածուական աշխատանքի գիտական ղեկավարը: Նա 2009 թվականին ինձ ընդունեց թանգարան, վստահեց ու բավականին քաջալերեց հետագա տարիներին ևս»,- ասաց Մ. Բադալյանը:
«Էրեբունի»-ն ունի մեծ պոտենցիալ, որը դեռևս իրացված չէ
Շատ հաճախ «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան ասելով ընկալվում է միայն «Էրեբունի» թանգարանը, բայց իրականում այն բաղկացած է ևս երկու՝ «Շենգավիթ» և «Կարմիր Բլուր» մասնաճյուղերից, որոնք խիստ կարևոր նշանակություն ունեն մեզ համար ոչ միայն իրենց ներկայությամբ, այլև խորը և դեռ չբացահայտված բովանդակությամբ:
«Ամեն ինչ պետք է անենք, որպեսզի Էրեբունին ընկալվի որպես մեկ համակարգ, որի մեջ մտնում են «Կարմիր Բլուրն» ու «Շենգավիթը»: Նրանք երեք համաշխարհային նշանակության հնավայրեր են, որոնք ունեն մեծ պոտենցիալ և հավակնում են լինել շատ կարևոր գիտակրթական, մշակութային, զբոսաշրջային, ինչու չէ նաև ժամանցային կենտրոն: Ճիշտ մատուցման դեպքում դա ևս հնարավոր կլինի իրականացնել, դրան ես հավատում եմ»,- ասաց Մ. Բադալյանը:
Ի դեպ, եթե Հայաստանի այլ հնավայրերի՝ Գառնու և Զվարթնոցի տաճարների համեմատ, ուր տարեկան այցելում են հազարավոր զբոսաշրջիկներ «Էրեբունի» թանգարանը շատ այցելուներ չի ունենում: Եվ բանական հարց է ծագում, թե ինչու այցելուների նման հոսք չկա դեպի այս թանգարան, երբ այն գնտվում է մայրաքաղաքում և այնտեղ հասնելն այնքան էլ բարդ խնդիր չէ: Բացի այդ, «Էրեբունի» արգելոց-թանգարանի նման հզոր կառույցն իր կարևորությամբ, եզակիությամբ և բովանդակությամբ պետք է որ ամենաշատ պահանջարկը վայելող այցելավայրերից մեկը լիներ:
«Երևանի գրավոր պատմությունը սկսվում է այստեղից: Երբ մենք ասում ենք Հայաստանի հնագույն մայրաքաղաք Երևան, դա ցանկացած մարդու մոտ ենթագիտակցորեն պետք է սկսվի այստեղից, ինչը, ցավոք, այդպես չէ: Ես, ստանձնելով այս պատասխանատվությունը քաջ գիտակցում եմ, որ իմ կյանքից շատ բան զոհաբերելու եմ, բայց ամեն ինչ անելու եմ, որ հասնեմ նրան, որ մեր թիմով կարողանանք նոր շունչ հաղորդել այս պատմական կարևորագույն կառույցին: Այդ ամենին հասնելու համար պարզապես հարկավոր է նպատակասլաց աշխատասիրություն և ճիշտ մենեջմենթ»,- ասաց Մ. Բադալյանը:
Անտեղյակության պատճառով արգելավայրերի կարևորությունը դեռևս գիտակցված չէ
Անցյալ տարի «Էրեբունի» արգելոց-թանգարան այցելել է 27 հազար այցելու, որից 5000-ը «Թանգարանային գիշեր» միջոցառման շրջանակներում: Մինչդեռ մի շարք այլ հնավայրերի այցելուների թիվը մի քանի անգամ ավելի մեծ է, ինչն ինքնին մտահոգիչ փաստ է: Ու թեև շատերը թանգարանների կամ հնավայրերի պահպանումը պատկերացնում են ցուցափեղկերի ապակիները լավ փայլեցնելով կամ նմուշները խնամքով պահպանելով, սակայն, Մ. Բադալյանի կարծիքով դա ընդամենը գործի մի մասն է: Հարկավոր է նաև ճիշտ մենեջմենթի գործիքներ կիրառելու միջոցով թանգարանը դարձնել հասարակության կյանքի մի մասնիկը:
«Չպետք է մոռանանք, նաև, որ թանգարանի առաջին և ամենակարևորագույն գործառույթը մարդկանց կրթելն է: Ուստի այն պետք է նաև մշակութային օջախ լինի բոլորի համար: Հասարակությունը պետք է նման վայրեր այցելի կրթվելու, ինտելեկտուալ ժամանց վայելելու համար: Դրա համար հարկավոր է ձևավորել թանգարանասեր, հուշարձանասեր հասարակություն, իսկ դրա համար պետք է նախ սկսել որոշ տարրական հարցեր լուծելուց: Հուսով եմ, որ մեզ կհաջողվի ամեն ինչ անել, որպեսզի «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան դառնա ոչ միայն զբոսաշրջիկների, այլև յուրաքանչյուրիս այցեքարտը»,- ասաց Մ. Բադալյանը:
Զրույցի շարունակությունը կներկայացնենք հաջորդիվ:
Արմինե Գրիգորյան
