Փաշինյանը մտափոխվել է, ինչի՞ց է նա վախենում. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
news.ru-ն «Փաշինյանը մտափոխվել է ՀԱՊԿ-ից դուրս գալ և Ռուսաստանի Դաշնության հետ կապերը խզել. ինչի՞ց է վախենում Հայաստանի վարչապետը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Երևանը հայտարարել է, որ դեմ չէ ՀԱՊԿ գագաթաժողովներում համաձայնեցված փաստաթղթերի ընդունմանը, թեև հայկական պատվիրակությունը չի մասնակցում միջոցառումներին: Մոսկվան հարգում է Երևանի անկախ կուրսը և, միևնույն ժամանակ, հայտարարում, որ այդ երկիրը մնում է ՀԱՊԿ-ի լիիրավ անդամ՝ պահպանելով «բոլոր համապատասխան իրավունքներն ու պարտականությունները»։ Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ Նիկոլ Փաշինյանը դժգոհել էր, որ «ՀԱՊԿ-ը սպառնալիքներ է ստեղծում Հայաստանի անվտանգության, նրա ապագա գոյության և ինքնիշխանության համար»:
Կազմակերպության երկու երկիր օգնել է ոչ թե Հայաստանին, այլ Ադրբեջանին 2020 թվականին Ղարաբաղում պատերազմի ժամանակ, պնդել էր նա, բայց չէր բարձրաձայնել այդ երկրների անունները: Թվում է, թե ՀԱՊԿ-ի մյուս դաշնակիցները պետք է ուղղակիորեն հարցը դնեն՝ կա՛մ մասնակցում ես, կա՛մ չես մասնակցում, բայց Մոսկվայում հիանալի հասկանում են Հայաստանի վարչապետի սկսած խաղը, news.ru-ին տված հարցազրույցում ասել է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության Ֆինանսական համալսարանի դոցենտ Գևորգ Միրզայանը։ «Խաղի իմաստը պարզ է, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունների վերսկսումը չի կարելի բացառել։ Հիմա Փաշինյանը, կատարելով իր օտարերկրյա համակարգողների առաջադրանքները, հրաժարվում է հաշտություն կնքել Բաքվի հետ։ Նման կերպ Փաշինյանը փորձում է ինչ-որ կերպ անցնել հոսանքների արանքով հայկական հասարակական կարծիքի ֆոնին»,- ասել է նա:
Փորձագետի կարծիքով, Հայաստանի ղեկավարը կցանկանար դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և պատերազմ հրահրել իր հարևանի հետ, ինչի արդյունքում հնարավոր կլիներ Հայաստանը վերջնականապես վերածել «ամերիկյան խոշոր ռազմաբազայի», իսկ մյուս կողմից էլ՝ «պատերազմում կրած պարտության մեղքը գցել Ռուսաստանի վրա»: «Այդ տեսակետից Փաշինյանին շատ է պետք, որ Հայաստանը հեռացվի ՀԱՊԿ-ից։ Այդ ժամանակ Փաշինյանի բոլոր լրատվամիջոցները շատ պարզ կբացատրեն Ադրբեջանից կրած հերթական պարտությունը, այն է՝ Ռուսաստանը Հայաստանին դուրս հանեց ՀԱՊԿ-ից և դրանով իսկ զրկեց պաշտպանությունից։ Եվ անմիջապես կծագի ֆրանսիական, ամերիկյան կամ այլ պաշտպանություն ընդունելու հարցը»,- կարծում է փորձագետը։ Հիշեցնենք, որ, ըստ հունական լրատվամիջոցների (իրենց աղբյուրներին հղումով), Հունաստանը պայմանավորվել է Ֆրանսիայի հետ, որ Հայաստանին կփոխանցի ռուսական S-300, Tor-M1 և Osa-AKM հակաօդային պաշտպանության իր համակարգերը։
Աթենքի համար Երևանի ռազմական ներուժի հզորացումը ռազմավարական ընտրություն է, քանի որ ուժեղ Հայաստանը հակակշիռ կլինի Թուրքիային, որն էլ իր հերթին օգնում է Ադրբեջանին։ Հայաստանը արդիականացնում է իր բանակը ոչ միայն Հունաստանի օգնությամբ։ Այսպես, վերջերս աղբյուրները հայտնել են, որ Երևանը ստացել է հնդկական «Պինակա» բազմակի օգտագործման հրթիռային համակարգերի առաջին խմբաքանակը։ Հայաստանն անտեսում է ՀԱՊԿ-ում իր ռազմաքաղաքական դաշնակիցներին, բայց, միևնույն ժամանակ, զարգացնում է առևտուրը Մոսկվայի հետ, նշում են փորձագետները, և Նիկոլ Փաշինյանը վաղուց ունի նման երկիմաստ դիրքորոշում։ «Երևանում կարծում են, որ ՀԱՊԿ-ը չի կատարում Հայաստանի պաշտպանության իր գործառույթները, հետևաբար հրաժարվում են մասնակցել ՀԱՊԿ միջոցառումներին։
Բայց, միևնույն ժամանակ, նրանք հրաժարվում են լքել այդ կազմակերպությունը։ Փաշինյանը մե՛կ ասում է՝ դուրս ենք գալիս, մե՛կ էլ՝ ոչ: Արդյունքում նա հորինել է նոր բանաձև՝ «սառեցրել» է մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին»,- ասել է Միրզայանը։ Փորձագետը հիշեցրել է, որ ՀԱՊԿ կանոնադրական փաստաթղթերում նման ձևակերպում չկա: «Բայց Մոսկվան Փաշինյանի խաղերը չի խաղում, այլ ընդմիջում է վերցրել ու նայում է, թե որքանով կարող է Փաշինյանը լկտիանալ։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը, ի պատիվ իրեն, մինչ այժմ իրեն շատ զգույշ է պահել»,- կարծում է քաղաքագետը։ Երևանը ձգտում է քաղաքականապես հեռու մնալ Ռուսաստանից, և դա ակնհայտ է ամեն ինչում, կարծում է անկախ ռազմական փորձագետ Ալեքսանդր Խրամչիխինը։
«Փաշինյանն ուզում է նույնիսկ մեր զենքը գնել ոչ թե մեզնից, այլ Հնդկաստանից կամ Հունաստանից: Ոչ մի նոր բան։ Դա նրա հին սկզբունքային դիրքորոշումն է։ Նույնիսկ տնտեսության հարցերը՝ որտե՞ղ և ինչքա՞ն գնել, ավելի թա՞նկ, թե՞ էժան, այլևս դեր չեն խաղում»,- news.ru-ի հետ զրույցում պարզաբանել է Խրամչիխինը։ Իսկ ՌԴ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիայի IAMP կենտրոնի ղեկավար Վադիմ Կոզյուլինը նշել է, որ վերջին ամիսներին Երևանը դադարեցրել է ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու սպառնալիքներ հնչեցնել։ Նա չի բացառում, որ Փաշինյանի պահվածքի վրա ազդել է հարևան Վրաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ ձևավորվող շրջադարձը, քանի որ այնտեղով է անցնում Հայաստանի և Եվրամիության միջև միակ ցամաքային ճանապարհը։ «Մոսկվայի և Թբիլիսիի միջև հարաբերությունների որոշակի ջերմացումը կարող է ազդել թե՛ Փաշինյանի հռետորաբանության և թե՛ գործողությունների վրա։
Չնայած իր ողջ «հակառուսականությանը», նա դեռևս պրագմատիկ քաղաքական գործիչ է: Նա պետք է հաշվի առնի այն, որ Հայաստանն աշխարհագրորեն հեռու է Ֆրանսիայից կամ ԱՄՆ-ից, բայց Ռուսաստանն ու Վրաստանը մոտ են։ Իհարկե, դա չէ Փաշինյանի գլխավոր մոտիվացիան, բայց նա որոշ չափով հաշվի է առնում ռուս-վրացական հարաբերությունների նոր միտումը»,news.ru-ին ասել է Կոզյուլինը։ Մոսկվան այս տարի ակնկալում է Երևանի հետ առևտրաշրջանառության ռեկորդային ցուցանիշի հասնել, ասել է Հայաստանում ՌԴ դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը։ «Եթե խոսենք կոնկրետ թվերի մասին, ապա արդեն 2024 թվականի առաջին կիսամյակում Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ապրանքաշրջանառությունը գերազանցել է 8,3 միլիարդ դոլարի նշագիծը»,- նշել է դեսպանը։ Դիվանագետի խոսքով, նախապատրաստվում է նոր համատեղ տնտեսական նախագծերի մեկնարկ, որոնք կնպաստեն Հայաստանում արդյունաբերության զարգացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը և բյուջեի հարկային եկամուտների ավելացմանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
